Το Kunsthistorisches Museum της Βιέννης παρουσιάζει την έκθεση «My Story», η οποία φέρνει στο φως δύο άγνωστα έως σήμερα πορτρέτα Ρωμαίων γυναικών, αναδεικνύοντας νέα δεδομένα στη μελέτη της ρωμαϊκής προσωπογραφίας. Η έκθεση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ερευνητικό πρόγραμμα που εξετάζει τις «βιογραφίες» των αρχαίων γλυπτών και τις μεταγενέστερες επεμβάσεις που διαμόρφωσαν την τελική τους μορφή.
Δύο άγνωστα πορτρέτα γυναικών στο επίκεντρο της έκθεσης
Η έκθεση «My Story» ανοίγει με δύο πορτρέτα Ρωμαίων γυναικών που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό, προσφέροντας νέα στοιχεία για την έρευνα της ρωμαϊκής προσωπογραφίας. Η Συλλογή Ελληνικών και Ρωμαϊκών Αρχαιοτήτων του Kunsthistorisches Museum διαθέτει περίπου 250 μαρμάρινα πορτρέτα, τα οποία διατηρούν μέχρι σήμερα την εντυπωσιακή αμεσότητα με την οποία «ζωντανεύουν» πρόσωπα του μακρινού παρελθόντος. Στην έκθεση, τα ίδια τα γλυπτά «αφηγούνται» την ιστορία τους, με επίκεντρο ένα συχνά υποτιμημένο αλλά καθοριστικό στοιχείο: το χτένισμα.
Η έρευνα ως αναζήτηση στοιχείων
Η έκθεση αποτελεί μέρος ενός εκτεταμένου ερευνητικού προγράμματος που εξετάζει τις «βιογραφίες» των αρχαίων γλυπτών, δηλαδή την πορεία τους από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή. Πολλά πορτρέτα έχουν υποστεί αλλοιώσεις ήδη από την αρχαιότητα ή την Αναγέννηση: νέα χτενίσματα, προσθήκες υλικού, προσαρμογές στις αισθητικές τάσεις της εποχής. Το χτένισμα παραμένει το βασικό κριτήριο χρονολόγησης, καθώς ακολουθεί πιστά τις τάσεις της αυτοκρατορικής αυλής. Παράλληλα, οι επεμβάσεις αποκαλύπτουν πώς τα έργα προσαρμόστηκαν στις ανάγκες και τα γούστα των μεταγενέστερων εποχών.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα στην έκθεση είναι το πορτρέτο μιας Ρωμαίας που αρχικά έφερε το σγουρό χτένισμα της αυτοκράτειρας Δομιτίας, αλλά αργότερα απέκτησε πλεξούδα στο ύφος της αυτοκράτειρας Ελένης.
Σύγχρονες μέθοδοι αποκαλύπτουν κρυμμένες ιστορίες
Υλικά αναλύσεις, μελέτες συντήρησης και τεχνικές αποκατάστασης επιτρέπουν στους ερευνητές να διακρίνουν το αρχικό έργο από τις μεταγενέστερες προσθήκες. Η συντήρηση λειτουργεί ως «ντετέκτιβ», αποκαλύπτοντας τις επεμβάσεις που διαμόρφωσαν την τελική εικόνα των γλυπτών.
Διεθνές ερευνητικό δίκτυο και νέα οπτική στις γυναικείες προσωπογραφίες
Το πρόγραμμα εντάσσεται σε διεθνές ερευνητικό δίκτυο που εστιάζει ολοένα και περισσότερο στις γυναικείες προσωπογραφίες, ένα πεδίο που για χρόνια θεωρούνταν περιθωριακό. Διεπιστημονικές συνεργασίες και ψηφιακές αναπαραστάσεις προσφέρουν νέες προσεγγίσεις για τον ρόλο των γυναικείων πορτρέτων στην αρχαία κοινωνία και την πρόσληψή τους από την αρχαιότητα έως σήμερα.
Τα νομίσματα ως πηγή πληροφοριών
Στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, τα νομίσματα λειτουργούσαν ως μέσο διάδοσης της αυτοκρατορικής εικόνας. Ακόμη και στις μικρές επιφάνειες των νομισμάτων, τα χτενίσματα αποδίδονταν με εντυπωσιακή λεπτομέρεια, αποτελώντας πρότυπα για ιδιωτικά πορτρέτα σε ταφικές στήλες, προτομές ή σαρκοφάγους. Από την Αναγέννηση και μετά, οι ερευνητές χρησιμοποιούν αυτά τα στοιχεία για την ταυτοποίηση και χρονολόγηση μαρμάρινων πορτρέτων.
Δύο γυναίκες, δύο διαφορετικές ιστορίες
Στο επίκεντρο της έκθεσης βρίσκονται δύο πορτρέτα γυναικών με διαφορετικές διαδρομές: Η θεοποιημένη Ιουλία (61–89 μ.Χ.), κόρη του Τίτου και ανιψιά του Δομιτιανού, με χαρακτηριστικό χτένισμα και σώμα που αποτελεί σύνθεση αρχαίων θραυσμάτων και προσθηκών του 16ου αιώνα. Ένα ταφικό ανάγλυφο ηλικιωμένης γυναίκας, στο ύφος της «Μεγάλης Γυναίκας του Ηρακλείου», με χτένισμα της ίδιας περιόδου και ενδείξεις υψηλής κοινωνικής θέσης, αλλά με χαμένο αρχικό πλαίσιο και συνοδευτικές μορφές. Και τα δύο έργα φαίνεται να έφτασαν στη Βενετία μέσω θαλάσσιου εμπορίου από την Αττική και εντάχθηκαν τον 18ο αιώνα στη συλλογή του Marchese Tommaso Obizzi.
Ένα ευρύτερο πανόραμα γυναικείας αυτοπαρουσίασης
Τα υπόλοιπα γυναικεία πορτρέτα της συλλογής συμπληρώνουν το αφήγημα, παρουσιάζοντας ένα εντυπωσιακό φάσμα γυναικείας αυτοπαρουσίασης στην αρχαιότητα: πολυδιάστατο, μεταβαλλόμενο και εξαιρετικά ζωντανό.
Vitrine EXTRA – Νέες αναγνώσεις της αρχαιότητας
Η έκθεση εντάσσεται στη σειρά «Vitrine EXTRA», η οποία αναδεικνύει ξεχασμένα ή πρόσφατα αποκατεστημένα αντικείμενα της μόνιμης συλλογής, προσφέροντας νέες οπτικές στην κλασική αρχαιότητα. Την επιμέλεια υπογράφουν η Manuela Laubenberger και η Ulrike Müller‑Kaspar.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου