Μικροί μηχανικοί περιβάλλοντος: Γέφυρα Αθήνας–Φθιώτιδας για την άυλη πολιτιστική κληρονομιά της παραδοσιακής άρδευσης

Ένα καινοτόμο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που συνδέει την Αθήνα με τη Φθιώτιδα φέρνει στο προσκήνιο την άυλη πολιτιστική κληρονομιά της παραδοσιακής άρδευσης με αυλάκια βαρύτητας. Η δράση, που υλοποιείται από το 2ο Γυμνάσιο Καισαριανής και την Τοπική Κοινότητα Κυριακοχωρίου, συνδυάζει βιωματική μάθηση και ψηφιακή συνεργασία, αναδεικνύοντας τη σημασία της ιστορικής γνώσης για ένα βιώσιμο μέλλον.

Ένα υβριδικό πρόγραμμα που ενώνει δύο κοινότητες

Η δράση «Μικροί μηχανικοί περιβάλλοντος» πραγματοποιείται στις 25 Σεπτεμβρίου στο 2ο Γυμνάσιο Καισαριανής, στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτστικής Κληρονομιάς, σε συνεργασία με τον Πολιτιστικό Σύλλογο Κυριακοχωριτών Φθιώτιδας. Στόχος είναι η ευαισθητοποίηση των μαθητών γύρω από την άυλη πολιτιστική κληρονομιά και η σύνδεσή της με τις σύγχρονες προκλήσεις της βιωσιμότητας και της κλιματικής αλλαγής.

Η παραδοσιακή άρδευση με αυλάκια βαρύτητας

Η εκδήλωση αναδεικνύει την ιστορική πρακτική άρδευσης που βασίζεται αποκλειστικά στη βαρύτητα, χωρίς κατανάλωση ενέργειας. Πρόκειται για ένα σύστημα που απειλείται με εξαφάνιση, αλλά αποτελεί παράδειγμα οικολογικής ανθεκτικότητας και έξυπνης διαχείρισης υδάτινων πόρων. Οι μαθητές καλούνται να «ξανασκεφτούν» την παράδοση μέσα από σύγχρονα εργαλεία, συνδέοντας τη γνώση του παρελθόντος με τις ανάγκες του μέλλοντος.

Βιωματικό εργαστήριο στο σχολείο

Στο προαύλιο του σχολείου, οι μαθητές λειτουργούν ως «Μικροί Μηχανικοί Περιβάλλοντος», προσομοιώνοντας την παραδοσιακή άρδευση με αυλάκια βαρύτητας.Η δράση ενισχύει την ομαδικότητα, την παρατήρηση και την κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στη φυσική, τα μαθηματικά και την αγροτική τεχνογνωσία.

Ψηφιακή γέφυρα με το Κυριακοχώρι Φθιώτιδας

Μέσω ζωντανής διαδικτυακής σύνδεσης, οι μαθητές ξεναγούνται στο ιστορικό δίκτυο «Σηκωμένο Αυλάκι», εγγεγραμμένο στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Συνομιλούν με τους φυσικούς φορείς της πρακτικής και επεξεργάζονται μαθηματικά μοντέλα για το διοξείδιο του άνθρακα που εξοικονομείται από αυτή τη μέθοδο μηδενικής ενέργειας. Η δράση ολοκληρώνεται με τη δημιουργία ηλεκτρονικού λευκώματος για την αξία της συνεργασίας και της διαγενεακής μνήμης.

Πληροφορίες

Διεύθυνση: Ηρώς Κωνσταντοπούλου 13β, 16121 Καισαριανή

«Άρχισε γλώσσα μ’ άρχισε…» – Βιωματικό εργαστήριο για ενήλικες στον Ταύρο

Η άυλη πολιτιστική κληρονομιά μέσα από τη γλώσσα, τη μνήμη και την προφορική παράδοση. Η Υπηρεσία Βιβλιοθήκης του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς διοργανώνει στο Κτήριο Ταύρου ένα νέο βιωματικό εργαστήριο για ενήλικες με τίτλο «Άρχισε γλώσσα μ’ άρχισε…», αφιερωμένο στην εξερεύνηση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς μέσα από τη δύναμη της γλώσσας, της μνήμης και της δημιουργικής έκφρασης.

Η δράση αξιοποιεί παραδοσιακά τραγούδια σε διαφορετικές ελληνικές διαλέκτους – κρητικά, ποντιακά, κυπριακά και άλλες ντοπιολαλιές – αναδεικνύοντας τον πλούτο της προφορικής παράδοσης και τον τρόπο με τον οποίο η γλώσσα μεταφέρει ιστορία, ταυτότητα και συλλογική μνήμη από γενιά σε γενιά.

Το εργαστήριο – Μια βιωματική συνάντηση με τις λέξεις και τις μνήμες

Οι συμμετέχοντες καλούνται να συνδεθούν με προσωπικές και οικογενειακές μνήμες, ανακαλώντας λέξεις, εκφράσεις, μελωδίες και αφηγήσεις από τον τόπο καταγωγής τους. Μέσα από συνδυασμό βιωματικών δραστηριοτήτων, το εργαστήριο δημιουργεί έναν ζωντανό χώρο ανταλλαγής εμπειριών και καλλιτεχνικής έκφρασης, όπου η γλωσσική πολυμορφία γίνεται αφορμή για διάλογο, ενσυναίσθηση και αναστοχασμό.

Η δράση στοχεύει στην ευαισθητοποίηση γύρω από τη σημασία της προφορικής παράδοσης ως θεμελιώδους στοιχείου της πολιτιστικής ταυτότητας και της συλλογικής μνήμης.

Εισηγήτρια

Μαρία Τερζάκη, μουσικός, θεατροπαιδαγωγός και δραματοθεραπεύτρια.

 Υπηρεσία Βιβλιοθήκης, Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς

 Δωρίδος 2 & Λεωφόρος Ειρήνης 14, 17778 Ταύρος, Αθήνα

Summer Camp 2026: Σφυριχτή Γλώσσα Αντιά – Μια ζωντανή παράδοση της Νότιας Εύβοιας

 

Η Σφυριχτή Γλώσσα του χωριού Αντιά, μια μοναδική μορφή επικοινωνίας που έχει καταχωριστεί στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, γίνεται ο πυρήνας του Summer Camp 2026. Από τις 22 έως τις 30 Αυγούστου, η Νότια Εύβοια υποδέχεται επισκέπτες που θέλουν να γνωρίσουν από κοντά μια παράδοση που επιβιώνει μόνο στο ορεινό χωριό Αντιά.

Μια μοναδική παράδοση που επιβιώνει στο χωριό Αντιά

Η Σφυριχτή Γλώσσα του χωριού Αντιά αποτελεί ένα σπάνιο πολιτισμικό φαινόμενο, που έρχεται από τα βάθη του χρόνου και επιβιώνει αποκλειστικά στο απομακρυσμένο ορεινό χωριό του Καφηρέα. Άλλοτε ζωντανό και πολυπληθές, το χωριό σήμερα κρατά τις παραδόσεις του χάρη στους λίγους κατοίκους και στον Πολιτιστικό Σύλλογο Απανταχού Αντιωτών “Ο Αντιάς”, που εργάζεται για τη διάσωση και διάδοσή τους.

Summer Camp 2026: Διάσωση, διάδοση και συμμετοχή

Το Summer Camp 2026 διοργανώνεται με στόχο την προστασία και ανάδειξη της Σφυριχτής Γλώσσας και των παραδόσεων των Αντιών. Από τις 22 έως τις 30 Αυγούστου, οι συμμετέχοντες μπορούν να κατασκηνώσουν στο παλιό Δημοτικό Σχολείο ή να παρακολουθήσουν τις καθημερινές δράσεις ως επισκέπτες.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει μαθήματα σφυριχτής επικοινωνίας, εκδρομές σε μοναδικές τοποθεσίες, συμμετοχή σε τοπικές εκδηλώσεις, γνωριμία με τους κατοίκους και τις παραδόσεις τους, καθώς και συμμετοχή στις ετοιμασίες για τον εορτασμό της Παναγίας στις 28 Αυγούστου.Η δράση πραγματοποιείται με την αιγίδα και οικονομική επιχορήγηση του Υπουργείου Πολιτισμού και τελεί υπό την αιγίδα της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO.

Διαμονή, μετακινήσεις και παροχές

Οι συμμετέχοντες μπορούν να μείνουν στην αίθουσα του Δημοτικού Σχολείου Αντιών ή στο προαύλιο με δικό τους αντίσκηνο. Οι μετακινήσεις γίνονται με οχήματα των συμμετεχόντων, ενώ τα γεύματα πραγματοποιούνται στις ταβέρνες και τα καφενεία των χωριών της περιοχής.

Η διοργάνωση παρέχει χώρο φιλοξενίας, μαθήματα Σφυριχτής Γλώσσας, εκδρομές με συνοδούς, συμμετοχή σε συναυλίες και παρουσιάσεις, προετοιμασία τοπικών γευμάτων, δραστηριότητες του χωριού και καθαριότητα κοινόχρηστων χώρων. Δεν παρέχονται αντίσκηνα, κλινοσκεπάσματα ή γεύματα.

Συμμετοχή και κόστος

Η συμμετοχή είναι δωρεάν.

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνήσουν:

antias.kafereas@gmail.com

+30 6981 657316

Περισσότερες πληροφορίες και ντοκιμαντέρ:

https://antias-kafereas.blogspot.com/2025/07/blog-post.html

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 28 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2026

ΩΡΑ 8:00 / Εορτασμός της Παναγίας
Λειτουργία στην εκκλησία και εορτασμός της Παναγίας με το παλαιό ημερολόγιο.

Ο χρόνος μαθημάτων της Σφυριχτής Γλώσσας προγραμματίζεται καθημερινά από τους συμμετέχοντες και τους δασκάλους Παναγιώτη Τζαναβάρη και Χέρμαν Μπούχερτ.

ΩΡΑ 19:00 / O πολιτισμός και η μουσική του Καφηρέα

Παρουσίαση από την Χρυσούλα Παλιούρη του συλλεκτικού έργου της με αντικείμενο τον πολιτισμό και την μουσική του Καφηρέα.

ΩΡΑ 20:30 / Προβολές ντοκυμαντέρ
Προβολές ντοκυμαντέρ για την Σφυριχτή Γλώσσα στο Κέντρο Μελέτης της Σφυριχτής Γλώσσας του χωριού Αντιά (Θα ανακοινωθεί αναλυτικό πρόγραμμα).

ΣΑΒΒΑΤΟ, 29 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2026

Ο χρόνος μαθημάτων της Σφυριχτής Γλώσσας προγραμματίζεται καθημερινά από τους συμμετέχοντες και τους δασκάλους Παναγιώτη Τζαναβάρη και Χέρμαν Μπούχερτ.

ΩΡΑ 11:00 / Κουρκουμπίνες
Παρασκευή κουρκουμπίνων και προετοιμασία για το βραδινό γεύμα.

ΩΡΑ 19:00 / Αποχαιρετισμοί και επίδειξη της Σφυριάς
Λήξη, χαιρετισμοί, και επίδειξη της Σφυριάς.

ΚΥΡΙΑΚΗ, 30 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2026

ΩΡΑ 11:00 / Αποχαιρετισμός
Απολογισμός και αποχαιρετισμός.

ΩΡΑ 12:00 / Αναχώρηση

Η Έκθεση Τηνίων Μαρμαρογλυπτών στον Πύργο: 10 Χρόνια Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO

Ο ιστορικός θεσμός επανέρχεται στον φυσικό του χώρο σε μια επετειακή χρονιά για την Τήνο!Με ιδιαίτερη λαμπρότητα πραγματοποιήθηκαν στον Πύργο της Τήνου τα εγκαίνια της Έκθεσης Τηνίων Μαρμαρογλυπτών, σηματοδοτώντας την επιστροφή ενός ιστορικού θεσμού στον τόπο όπου γεννήθηκε και εξελίχθηκε. Η φετινή διοργάνωση συμπίπτει με τη συμπλήρωση δέκα ετών από την εγγραφή της Τηνιακής Μαρμαροτεχνίας στους Καταλόγους Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, προσδίδοντας στην έκθεση έναν ιδιαίτερο επετειακό χαρακτήρα.

Ένας θεσμός που ταξίδεψε και επέστρεψε στον τόπο του

Η Έκθεση Τηνίων Μαρμαρογλυπτών υπήρξε για χρόνια ένας από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς θεσμούς της Τήνου. Μέσα από τις διοργανώσεις της αναδείχθηκαν έργα νεότερων δημιουργών, ενώ η παρουσία της δεν περιορίστηκε στο νησί. Η έκθεση ταξίδεψε σε πόλεις της Ελλάδας, μεταφέροντας παντού το δημιουργικό αποτύπωμα της τηνιακής μαρμαρογλυπτικής και ενισχύοντας την αναγνωρισιμότητα της τέχνης του μαρμάρου.

Η επιστροφή της στον Πύργο, μετά από μια σύντομη περίοδο παύσης, επαναφέρει τον θεσμό στον φυσικό του χώρο. Εκεί που ο ήχος της σμίλης και του μαντρακά συνοδεύει επί γενεές την καθημερινότητα των κατοίκων, η μαρμαρογλυπτική παραμένει ζωντανό στοιχείο της ταυτότητας της Έξω Μεριάς.

Η σύγχρονη δημιουργία συνομιλεί με την παράδοση

Τα έργα των σύγχρονων Τηνίων μαρμαρογλυπτών αποτελούν συνέχεια μιας μακραίωνης παράδοσης που δεν έπαψε ποτέ να εξελίσσεται. Η φετινή έκθεση αναδεικνύει τη δημιουργική σχέση ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν: οι καλλιτέχνες αντλούν έμπνευση από την παραδοσιακή τεχνογνωσία, ενώ ταυτόχρονα εκφράζουν τη σύγχρονη καλλιτεχνική αναζήτηση.

Η μαρμαρογλυπτική της Τήνου δεν αποτελεί απλώς μια πολύτιμη παρακαταθήκη του παρελθόντος. Είναι μια ζωντανή τέχνη που εξελίσσεται αδιάκοπα, μεταφέροντας τη γνώση από γενιά σε γενιά και διατηρώντας έναν δημιουργικό διάλογο που δεν σίγησε ποτέ.

Τιμάται η ιστορία και ενισχύεται η συνέχεια

Η έκθεση λειτουργεί ως φόρος τιμής στους παλαιούς μαστόρους που θεμελίωσαν τη φήμη της Τήνου ως διεθνώς αναγνωρισμένου τόπου για την τέχνη του μαρμάρου. Παράλληλα, αναδεικνύει το έργο των σημερινών δημιουργών, οι οποίοι συνεχίζουν να κρατούν ζωντανή τη σμίλη, το μεράκι και την ψυχή της τηνιακής μαρμαρογλυπτικής."Μέσα από τα έργα τους αναδεικνύεται η διαχρονική σχέση του τόπου με την τέχνη και η ιδιαίτερη φυσιογνωμία της Έξω Μεριάς, που εξακολουθεί να αποτελεί την καρδιά της μαρμαρογλυπτικής παράδοσης της Τήνου. Μιας παράδοσης που παραμένει ζωντανή, εξελίσσεται αδιάκοπα και μαρτυρεί τη βαθιά σχέση του τόπου με το μάρμαρο, εκεί όπου το μάρμαρο συνεχίζει να συνομιλεί με τον πολιτισμό"επεσήμανε στον χαιρετισμό του ο δήμαρχος της Τήνου Παναγιώτης Κροντηράς κατά τη τελετή των εγκαινίων. 

Κάθε έργο που παρουσιάζεται αποτελεί μια νέα ψηφίδα στη διαχρονική πορεία της τέχνης του μαρμάρου στο νησί. Η παράδοση δεν διατηρείται μόνο μέσα από τη μνήμη, αλλά κυρίως μέσα από τη συνεχή δημιουργία, την ανανέωση και την εξέλιξη.

Μια έκθεση με προοπτική και πολιτιστικό βάθος

Η φετινή διοργάνωση πραγματοποιείται με τη συνδιοργάνωση της Αδελφότητας των Εν Αθήναις Τηνίων και τη συμμετοχή δημιουργών που με το ταλέντο και την αφοσίωσή τους ενισχύουν την προβολή της μαρμαρογλυπτικής παράδοσης. Η έκθεση φιλοδοξεί να αποτελέσει αφορμή για έμπνευση, δημιουργικό διάλογο και ακόμη μεγαλύτερη ανάδειξη της μοναδικής πολιτιστικής κληρονομιάς της Τήνου.

«Υφαίνοντας όνειρα»: Κιλίμια από το Γεράκι Λακωνίας στην Πινακοθήκη Γκίκα του Μουσείου Μπενάκη

Μια μεγάλη έκθεση για τη μοναδική υφαντική παράδοση του Γερακίου, από τον 17ο έως τον 20ό αιώνα, παρουσιάζεται στην Πινακοθήκη Γκίκα. 

Ένα ταξίδι στην υφαντική τέχνη του Γερακίου υπόσχεται  Πινακοθήκη Γκίκα του Μουσείου Μπενάκη  που παρουσιάζει την έκθεση «Υφαίνοντας όνειρα. Κιλίμια απ’ το Γεράκι Λακωνίας», φωτίζοντας μια από τις σημαντικότερες υφαντικές παραδόσεις της Ελλάδας. Το Γεράκι, χτισμένο στις πλαγιές του Πάρνωνα, είναι γνωστό για την τέχνη του όρθιου αργαλειού, μια δεξιότητα που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά και αποτελεί ζωντανό κομμάτι της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.

Από τον 17ο έως τον 20ό αιώνα: μια ζωντανή ιστορία

Η έκθεση παρουσιάζει υφαντά από τον 17ο αιώνα έως τις αρχές του 20ού, με έμφαση σε έργα που απεικονίζουν ανθρώπινες μορφές και συμβολικά μοτίβα, εμπνευσμένα από την αφθονία της λακωνικής γης. Τα κιλίμια, λεπτοδουλεμένα και δαπανηρά, αποτελούσαν ένδειξη κοινωνικής θέσης και συχνά περνούσαν ως πολύτιμα οικογενειακά κειμήλια.

Οι Γερακίτισσες υφάντρες υπήρξαν φορείς μιας εξαιρετικής τεχνικής, αναγνωρισμένης διεθνώς: βραβεύτηκαν στην Παγκόσμια Έκθεση της Βιέννης το 1873, στην 8η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης το 1933 και σε άλλες διοργανώσεις. Το 2019, η υφαντική τέχνη του Γερακίου εντάχθηκε στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, επιβεβαιώνοντας τη σημασία της.

Η σχέση του Γερακίου με τους καλλιτέχνες του Μεσοπολέμου

Τη δεκαετία του 1930, καλλιτέχνες, λόγιοι και λαογράφοι επισκέφθηκαν το Γεράκι, θαυμάζοντας τις βυζαντινές εκκλησίες, τα πέτρινα σπίτια και την ακμαία υφαντική παράδοση. Η έκθεση τιμά αυτή τη δημιουργική σχέση, παρουσιάζοντας έργα καλλιτεχνών και διανοουμένων της εποχής που συνδέθηκαν με τον τόπο και το πολιτιστικό του αποτύπωμα.

 Η έκθεση θα διαρκέσει από  σημερα 23 Απριλίου έως 26 Ιουλίου 2026 στην Πινακοθήκη Γκίκα του Μουσείου Μπενάκη. Κριεζώτου 3 Αθήνα. 

Ο αθέατος ρόλος της γυναίκας μέσα στον χρόνο: Έκθεση φωτογραφίας για την άυλη πολιτιστική κληρονομιά

Ο Δήμος Θέρμης και το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης παρουσιάζουν την έκθεση φωτογραφίας Ο Αθέατος Ρόλος της Γυναίκας Μέσα στον Χρόνο, στο πλαίσιο του προγράμματος Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά του Δήμου Θέρμης. Η έκθεση εγκαινιάζεται την Πέμπτη 11 Σεπτεμβρίου 2025 φιλοξενώντας παράλληλες δράσεις που αναδεικνύουν τη γυναικεία εμπειρία μέσα στον χρόνο.

Έκθεση φωτογραφίας για τη γυναικεία πολιτιστική κληρονομιά στον Δήμο Θέρμης

Η έκθεση αποτελεί μια συλλογή οπτικών αφηγήσεων που φωτίζουν τη ζωή των γυναικών στις 14 κοινότητες του Δήμου Θέρμης. Μέσα από εργαστήρια δια βίου μάθησης και συλλογικές δράσεις, αποτυπώθηκαν φωτογραφικά ήθη, έθιμα, μουσικές, χοροί και στιγμιότυπα της καθημερινότητας, στοιχεία που μεταδίδονται από γενιά σε γενιά αλλά συχνά παραμένουν αθέατα. 

Οι αφηγήσεις των γυναικών ανέδειξαν πτυχές της ζωής τους, από τις καθημερινές δραστηριότητες έως τη συμμετοχή τους σε τοπικά έθιμα και κοινωνικές δομές. Το φωτογραφικό υλικό αποδίδει το συναίσθημα και την ατμόσφαιρα μιας διαχρονικής πραγματικότητας, μέσα από τον φακό της Αθηνάς Ακώνη, του Παναγιώτη Μπατατόλη και του Θανάση Ράπτη.

Παράλληλες δράσεις για τον ρόλο της γυναίκας στην ιστορία και την τέχνη

Η έκθεση συνοδεύεται από σειρά εκδηλώσεων στο Παράρτημα του ΜΙΕΤ στη Θεσσαλονίκη, με στόχο την ανάδειξη του διαχρονικού ρόλου της γυναίκας στην κοινωνία. Το πρόγραμμα ανοίγει την Παρασκευή 19 Σεπτεμβρίου με τη θεατρική παράσταση Mama Loba. Νύχτες με μύθους της Πολυξένης Σπυροπούλου από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Ακολουθούν τέσσερα βιωματικά εργαστήρια με τίτλο Η γυναικεία ποίηση σε ένα χωροχρονικό συνεχές, τα οποία θα διεξαχθούν τις Δευτέρες 22 και 29 Σεπτεμβρίου, καθώς και 6 και 13 Οκτωβρίου. Μέσα από τις δράσεις αυτές, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει τη γυναικεία φωνή όπως εκφράστηκε σε διαφορετικές εποχές και πολιτισμικά πλαίσια, και να συνδεθεί με τις αξίες και τα νοήματα που αναδύονται από την άυλη πολιτιστική κληρονομιά.

Έως τις 24 Οκτωβρίου.

 

Η είσοδος στην έκθεση είναι ελεύθερη για το κοινό.

 

Συντελεστές έκθεσης:

Φωτογράφοι

Αθηνά Ακώνη, Παναγιώτης Μπατατόλης, Θανάσης Ράπτης

Καλλιτεχνική επιμέλεια έκθεσης και ανάρτηση έργων

Στέφανος Κεσίδης

Ιδέα και επιμέλεια project

Χρυσή Κληματσούδα

Διοικητική υποστήριξη

Βασίλης Χρηματόπουλος

Γραφιστική επιμέλεια

ADVERTARY, Χριστίνα Μαντά

Sound Design

Κική Κουζούνια

Βιωματικά Εργαστήρια

Σοφία Κυπριανίδου, Εύη Λάππα, Ροδή Στεφανίδου, Νάγια Τσελεπή

Ξεναγήσεις

Κάκια Καμπάνταη