Η Εισβολή της Αρχαιότητας...στο Μουσείο Μπενάκη η Aleksandra Waliszewska σε διάλογο με το παρελθόν

 

Μια άλλη ματια προσφέρει στη μόνιμη συλλογή του Μουσείου Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού  η συμπόρευση της έκθεσης της Aleksandra Waliszewska: η αρχαιότητα δεν επιστρέφει ως μνήμη αλλά ως δύναμη που εισβάλλει, διαταράσσει και ανασχηματίζει τη σύγχρονη εικαστική φαντασία. Η Aleksandra Waliszewska, με το σκοτεινό, ψυχολογικά φορτισμένο σύμπαν της, συνομιλεί με αντικείμενα χιλιάδων ετών, δημιουργώντας έναν αναχρονιστικό, σχεδόν τελετουργικό διάλογο ανάμεσα σε μύθο, σώμα και εικόνα.

της Μαρίας Αλιμπέρτη

Ένας άλλος «δούρειος ίππος»: γενιές, φύλα και αρχέγονες μορφές

Η έκθεση «Η Εισβολή της Αρχαιότητας» παρουσιάζει 15 έργα της Waliszewska σε δύο ορόφους του Μουσείου, σε μια εικονογραφική αντίστιξη με αντικείμενα από τη Νεολιθική Ελλάδα, την κλασική αρχαιότητα, το Βυζάντιο και τη νεότερη εποχή. Στις συνθέσεις της, ανδρικές και γυναικείες μορφές, διαφορετικές γενιές και μυθολογικά πλάσματα συνυπάρχουν σαν ένας άλλος δούρειος ίππος που μεταφέρει μνήμες, φόβους και αρχέγονες χειρονομίες στο σήμερα.

Ειδώλια και λατρευτικά αντικείμενα: η αρχαιότητα ως ενεργή παρουσία

Ατενίζοντας το πρώτο έργο της καλλιτέχνιδος το συνέκρινα με τα εντυπωσιακά πτηνομορφα ειδώλια από την Κύπρο της μόνιμης συλλογής που φιλοξενούνται στην ίδια αίθουσα: Αναλογίστικα τους διαχρονικούς προβληματισμούς των δημιουργών ανά τους αιώνες, την ανθρωπινη αναγκη έκφρασης και τις μεγάλες ανησυχίες. Το βλέμμα μου επικεντρώθηκε και σε ένα κυπριακό έργο ταύρου λατρευτικής χρήσης και σκεφτόμουν πως αυτη η μορφή  σε συνδυασμό με τα έργα της καλλιτέχνιδος λειτουργούν ως σημεία αναφοράς μέσα στον διάλογο της έκθεσης. Η Waliszewska δεν αντιγράφει τα αρχαία αντικείμενα, τα μετατρέπει σε ενεργειακά ίχνη που επανέρχονται, σαν μνήμες που αρνούνται να σβήσουν.

Η τριφυλλόστομη οινοχόη και ο Διόνυσος που εισβάλλει στη σύγχρονη εικόνα

Σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές συνθέσεις, η καλλιτέχνιδα ενσωματώνει το θραύσμα μιας αττικής τριφυλλόστομης οινοχόης του 4ου αιώνα π.Χ., που ο Διόνυσος ιππεύει έναν πάνθηρα. Η εμφάνιση του θεού διακόπτει τη σκηνή μιας γυναίκας που παραπαίει μεταξύ ζωής και θανάτου, αναδεικνύοντας τη χθόνια διττότητα του Διονύσου ως θεότητας του Ολύμπου και του κάτω κόσμου. Η αρχαιότητα εδώ δεν είναι παρελθόν,είναι πίεση, εισβολή, μια δύναμη που επιμένει να επανέρχεται. To πένθος, ο πόνος, η θλίψη, ο ζωοοδότης ήλιος... καταστάσεις, νοήματα, συμβολα επανερμηνεύονται στα έργα της παντρέυοντας το χθες με το σήμερα. 

Warburg, μνήμη και «μορφές πάθους»

Η έκθεση συνομιλεί με τις θεωρίες του Aby Warburg και τον Άτλαντα της Μνημοσύνης, που η αρχαιότητα δεν λειτουργεί ως επιρροή αλλά ως «μορφή πάθους» — χειρονομίες, κινήσεις και εκφραστικοί τρόποι που διαπερνούν τους αιώνες. Ο Γιώργος Τζιρτζιλάκης υπενθυμίζει ότι το Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ που διοργανώνει την έκθεση, έχει μακρά ιστορία σε τέτοιους διαλόγους, από την «Cultural Geometry» έως την «Liquid Antiquity».

Η Waliszewska ως σύγχρονη συμβολίστρια

Η επιμελήτρια Alison Gingeras περιγράφει τη Waliszewska ως μια σύγχρονη συμβολίστρια που ταξιδεύει μέσα από τον οπτικό πολιτισμό. Οι πίνακές της, εμποτισμένοι με μύθο, έρωτα, θάνατο και σκοτεινή φαντασία, φέρουν τον «μεταβολισμό αιώνων» και ανασύρουν τα πνεύματα του παρελθόντος μέσα στον χώρο του Μουσείου Μπενάκη.

Ξεναγήσεις στο Athens Photo Festival 2026 στο Μουσείο Μπενάκη

Το Athens Photo Festival 2026 ανοίγει τις πόρτες του στο κοινό με μια σειρά οργανωμένων ξεναγήσεων στις κεντρικές εκθέσεις του, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εμπειρία περιήγησης στη σύγχρονη φωτογραφική δημιουργία. Στους χώρους του Μουσείου Μπενάκη / Πειραιώς 138, οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά έργα 70 καλλιτεχνών από 30 χώρες και να εξερευνήσουν ένα εκθεσιακό πρόγραμμα μεγάλης κλίμακας που απλώνεται σε 3.000 τ.μ.

Ένα πολυεπίπεδο εκθεσιακό πρόγραμμα διεθνούς εμβέλειας

Οι ξεναγήσεις στις κεντρικές εκθέσεις του Athens Photo Festival 2026 προσφέρουν μια αναλυτική ματιά στο σύνολο της φετινής παραγωγής. Το Κεντρικό Πρόγραμμα καταλαμβάνει όλους τους εκθεσιακούς χώρους του Μουσείου Μπενάκη, παρουσιάζοντας φωτογραφικά έργα, προβολές, εγκαταστάσεις, αρχειακό υλικό, κείμενα και καλλιτεχνικές εκδόσεις. Η πολυμορφία των μέσων και των προσεγγίσεων διευρύνει τον τρόπο με τον οποίο το κοινό προσλαμβάνει και νοηματοδοτεί τη φωτογραφική εικόνα.

Με επίκεντρο τη σύγχρονη φωτογραφική δημιουργία, το Φεστιβάλ εξετάζει κρίσιμα ζητήματα της εποχής μας με διερευνητική και κριτική ματιά, ενισχύοντας τον κοινωνικό, πολιτικό και διαπολιτισμικό διάλογο. Οι ξεναγήσεις αποτελούν ιδανική ευκαιρία για όσους επιθυμούν να κατανοήσουν σε βάθος το περιεχόμενο και τις θεματικές του φετινού προγράμματος.

Πρόγραμμα ξεναγήσεων

Παρασκευή 17 Ιουλίου – 18:00  

Σάββατο 18 Ιουλίου – 11:30  

Παρασκευή 24 Ιουλίου – 18:00  

Σάββατο 25 Ιουλίου – 11:30  

Κυριακή 26 Ιουλίου – 11:30

Ώρες λειτουργίας εκθέσεων – Μουσείο Μπενάκη / Πειραιώς 138

Πέμπτη & Κυριακή: 10:00–18:00

Παρασκευή & Σάββατο: 10:00–22:00

Δευτέρα, Τρίτη & Τετάρτη: Κλειστά

Η κράτηση θέσης για τις ξεναγήσεις γίνεται online μέσω της ιστοσελίδας του Μουσείου Μπενάκη. Το εισιτήριο εισόδου εκδίδεται είτε ηλεκτρονικά είτε από το ταμείο.

Η μόδα ως ταυτότητα: Η μεγάλη έκθεση “Είσαι ό,τι φοράς” στο Μουσείο Μπενάκη

Η σχέση ανάμεσα στη μόδα και τη σύγχρονη τέχνη αποκτά νέα δυναμική στην έκθεση “Είσαι ό,τι φοράς”, που παρουσιάζεται στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς. Μετά την επιτυχημένη πρώτη παρουσίαση στο Ρέθυμνο, η έκθεση επιστρέφει στην Αθήνα με ένα πολυφωνικό σύνολο δημιουργών και ένα αφιέρωμα στη Σοφία Κοκοσαλάκη.

Μια έκθεση όπου η μόδα συναντά τη σύγχρονη τέχνη

Από τις 5 Μαρτίου έως τις 24 Μαΐου 2026, το Μουσείο Μπενάκη φιλοξενεί μια εικαστική πρόταση που εξερευνά πώς το ένδυμα λειτουργεί ως φορέας ταυτότητας, πολιτισμικής μνήμης και αισθητικής δήλωσης. Η έκθεση, σε επιμέλεια των Μαρίας Μαραγκού, Μαρίας Παναγίδου και Σταύρου Καβαλλάρη, φέρνει σε διάλογο Έλληνες και διεθνείς καλλιτέχνες, αναδεικνύοντας τη μόδα ως μορφή τέχνης και κοινωνικό σχόλιο.

Αφιέρωμα στη Σοφία Κοκοσαλάκη: Η διεθνής δημιουργός που άφησε εποχή

Κεντρικό άξονα της έκθεσης αποτελεί το αφιέρωμα στη Σοφία Κοκοσαλάκη, τη Ρεθυμνιώτισσα σχεδιάστρια που κατέκτησε τον διεθνή χώρο της μόδας με τη μοναδική της αισθητική και τη βαθιά γνώση της ελληνικής φόρμας. Το έργο της παρουσιάζεται ως σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη δημιουργία, φωτίζοντας την επιρροή της σε μια νέα γενιά καλλιτεχνών και σχεδιαστών.

32 δημιουργοί επαναπροσδιορίζουν την έννοια του στυλ

Στην έκθεση συμμετέχουν 32 καλλιτέχνες και σχεδιαστές, προτείνοντας μια πολυεπίπεδη ανάγνωση της μόδας: από το underground που μετασχηματίζεται σε νέα modernité, μέχρι το camp που αποκτά ανανεωμένη ενέργεια και την πολυτέλεια που απομακρύνεται από τον ελιτισμό. Η έκθεση λειτουργεί ως χάρτης των σύγχρονων τάσεων, αλλά και ως σχόλιο πάνω στην ταυτότητα, το σώμα και την κοινωνική εικόνα.

Συμμετέχοντες και υποστήριξη

Στο εγχείρημα συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, οι Vanessa Beecroft, Hussein Chalayan, Rebecca Horn, BlindAdam, Αντώνης Βολανάκης, Μαριάννα Καβαλλιεράτου, Άγγελος Παπαδημητρίου, Μαρία Παπαδημητρίου, Versaweiss, Νίκος Χαραλαμπίδης και φυσικά η Σοφία Κοκοσαλάκη. Η έκθεση πραγματοποιείται με την υποστήριξη του NEON μέσω του ετήσιου Προγράμματος Χορηγιών.

Κουιντέτα για κλαρινέτο των Μπραμς & Μότσαρτ στο Μουσείο Μπενάκη

Μια βραδιά μουσικής δωματίου με δύο αριστουργήματα του κλασικού ρεπερτορίου... Στο Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού, αύριο Δευτέρα 27 Απριλίου, 20:30  η μουσική δωματίου συναντά την ιστορία μέσα από δύο έργα που γεφυρώνουν τον κλασικισμό και τον ρομαντισμό.

Οι «Μουσικοί Περίπατοι» της ΚΟΑ στο Μουσείο Μπενάκη

Το Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού φιλοξενεί τους «Μουσικούς Περιπάτους» της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών για μια συναυλία αφιερωμένη σε δύο κορυφαία έργα για κλαρινέτο και κουαρτέτο εγχόρδων: το Κουιντέτο για κλαρινέτο του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ και το Κουιντέτο για κλαρινέτο του Γιοχάνες Μπραμς.

Δύο συνθέτες, δύο κόσμοι:

H φωτεινή ισορροπία του κλασικισμού του Μότσαρτ συναντά τη βαθιά, εσωστρεφή ρομαντική γραφή του Μπραμς.

Οι ερμηνευτές της βραδιάς

Συμμετέχουν οι μουσικοί της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών:

Σπύρος Μουρίκης, κλαρινέτο

Ιωάννα Γαϊτάνη, βιολί

Ιορδάνης Σάντος Μαστραλέξης, βιολί

Τάνια Χαριτοπούλου, βιόλα

Αστέριος Πούφτης, βιολοντσέλο

Μουσείο Μπενάκη – Ελληνικού Πολιτισμού (Κουμπάρη 1)  

Για την παρακολούθηση της συναυλίας απαιτείται εισιτήριο εισόδου στο Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού, διαθέσιμο στο ταμείο ή ηλεκτρονικά στο:

tickets.benaki.org

Η ξενάγηση που προηγείται της συναυλίας είναι ελεύθερη για περιορισμένο αριθμό ατόμων.

Απαραίτητη η κράτηση θέσης στο 210 3671014 (Τρίτη–Πέμπτη, 11:00–15:00).

«Υφαίνοντας όνειρα»: Κιλίμια από το Γεράκι Λακωνίας στην Πινακοθήκη Γκίκα του Μουσείου Μπενάκη

Μια μεγάλη έκθεση για τη μοναδική υφαντική παράδοση του Γερακίου, από τον 17ο έως τον 20ό αιώνα, παρουσιάζεται στην Πινακοθήκη Γκίκα. 

Ένα ταξίδι στην υφαντική τέχνη του Γερακίου υπόσχεται  Πινακοθήκη Γκίκα του Μουσείου Μπενάκη  που παρουσιάζει την έκθεση «Υφαίνοντας όνειρα. Κιλίμια απ’ το Γεράκι Λακωνίας», φωτίζοντας μια από τις σημαντικότερες υφαντικές παραδόσεις της Ελλάδας. Το Γεράκι, χτισμένο στις πλαγιές του Πάρνωνα, είναι γνωστό για την τέχνη του όρθιου αργαλειού, μια δεξιότητα που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά και αποτελεί ζωντανό κομμάτι της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.

Από τον 17ο έως τον 20ό αιώνα: μια ζωντανή ιστορία

Η έκθεση παρουσιάζει υφαντά από τον 17ο αιώνα έως τις αρχές του 20ού, με έμφαση σε έργα που απεικονίζουν ανθρώπινες μορφές και συμβολικά μοτίβα, εμπνευσμένα από την αφθονία της λακωνικής γης. Τα κιλίμια, λεπτοδουλεμένα και δαπανηρά, αποτελούσαν ένδειξη κοινωνικής θέσης και συχνά περνούσαν ως πολύτιμα οικογενειακά κειμήλια.

Οι Γερακίτισσες υφάντρες υπήρξαν φορείς μιας εξαιρετικής τεχνικής, αναγνωρισμένης διεθνώς: βραβεύτηκαν στην Παγκόσμια Έκθεση της Βιέννης το 1873, στην 8η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης το 1933 και σε άλλες διοργανώσεις. Το 2019, η υφαντική τέχνη του Γερακίου εντάχθηκε στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, επιβεβαιώνοντας τη σημασία της.

Η σχέση του Γερακίου με τους καλλιτέχνες του Μεσοπολέμου

Τη δεκαετία του 1930, καλλιτέχνες, λόγιοι και λαογράφοι επισκέφθηκαν το Γεράκι, θαυμάζοντας τις βυζαντινές εκκλησίες, τα πέτρινα σπίτια και την ακμαία υφαντική παράδοση. Η έκθεση τιμά αυτή τη δημιουργική σχέση, παρουσιάζοντας έργα καλλιτεχνών και διανοουμένων της εποχής που συνδέθηκαν με τον τόπο και το πολιτιστικό του αποτύπωμα.

 Η έκθεση θα διαρκέσει από  σημερα 23 Απριλίου έως 26 Ιουλίου 2026 στην Πινακοθήκη Γκίκα του Μουσείου Μπενάκη. Κριεζώτου 3 Αθήνα. 

Μουσείο Μπενάκη – Μεσολόγγι 1826: Μια νέα ματιά στα 200 χρόνια από την Έξοδο

Το Μουσείο Μπενάκη τιμά τα 200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου με μια μεγάλη, ερευνητικά τεκμηριωμένη έκθεση που φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο ο ηρωικός αγώνας των «ελεύθερων πολιορκημένων» αναζωπύρωσε το φιλελληνικό κίνημα και συνέβαλε καθοριστικά στη διεθνή στήριξη της Ελληνικής Επανάστασης. Πάνω από 130 έργα και τεκμήρια, πολλά από τα οποία παρουσιάζονται για πρώτη φορά, συνθέτουν ένα πολυεπίπεδο αφήγημα για την πόλη-σύμβολο του Αγώνα.

Μια φιλόδοξη επιστροφή στη δισεκατονταετηρίδα της Επανάστασης

Η έκθεση «Μεσολόγγι 1826: 200 χρόνια από την Έξοδο» εντάσσεται στη σειρά δράσεων του Μουσείου Μπενάκη για τη δισεκατονταετηρίδα της Ελληνικής Επανάστασης. Ζωγραφικά έργα, χαρακτικά, χάρτες, φυλλάδια, θεατρικά προγράμματα και προπαγανδιστικά μονόφυλλα αναδεικνύουν τη ματιά των φιλελλήνων καλλιτεχνών που μετέτρεψαν το Μεσολόγγι σε παγκόσμιο σύμβολο θυσίας και ελευθερίας. Όπως σημείωσε η συνεπιμελήτρια Σπυριδούλα Δημητρίου, η έκθεση παρακολουθεί την εικαστική παράδοση που διαμορφώθηκε γύρω από την πόλη και τους ανθρώπους της.

Μια ελληνοαυστραλιανή συνεργασία με σπάνια τεκμήρια

Τα εκθέματα προέρχονται από τη συλλογή του αυστραλού συλλέκτη John Robertson, από τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη και από δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές. Πολλά από τα τεκμήρια –κυρίως περιοδικές εκδόσεις και εφήμερα της εποχής της Επανάστασης– εκτίθενται για πρώτη φορά, προσφέροντας μια σπάνια ευκαιρία να μελετηθεί η διάδοση των φιλελληνικών ιδεών στην Ευρώπη.

Από το προεπαναστατικό Μεσολόγγι έως την ηρωική Έξοδο

Η έκθεση αναπτύσσεται σε έξι θεματικές ενότητες. Η πρώτη παρουσιάζει το Μεσολόγγι πριν από την Επανάσταση, μέσα από σχέδια περιηγητών και χαρακτικά που αποτυπώνουν την καθημερινότητα και την ενδυμασία των κατοίκων, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στα σχέδια του Simone Pomardi από το 1805.

Η δεύτερη ενότητα εξετάζει την άνοδο του φιλελληνισμού, που από τον θαυμασμό για την αρχαιότητα μετατοπίζεται στη στήριξη του Αγώνα. Ακολουθεί η ενότητα που αφορά τους θανάτους του Μάρκου Μπότσαρη και του Λόρδου Βύρωνα, γεγονότα που ενίσχυσαν τη διεθνή απήχηση της πόλης.

Η τέταρτη ενότητα επικεντρώνεται στην πολιορκία και την Έξοδο, παρουσιάζοντας την πλούσια παραγωγή ευρωπαίων καλλιτεχνών που εμπνεύστηκαν από τα γεγονότα. Η πέμπτη ενότητα αναφέρεται στη ναυμαχία του Ναβαρίνου και στη συμβολή της στη δημιουργία του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Τέλος, η έκτη ενότητα εξετάζει πώς το Μεσολόγγι καθιερώθηκε ως διαχρονικό σύμβολο του Αγώνα.

Έκδοση και επετειακές δράσεις

Την έκθεση συνοδεύει δίγλωσσος κατάλογος, χρηματοδοτημένος από τον Δήμο Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου, με κείμενα σημαντικών ερευνητών και συγγραφέων. Παράλληλα, προγραμματίζονται ξεναγήσεις, διάλεξη του Παντελή Μπουκάλα για τα δημοτικά τραγούδια της Έξοδος, καθώς και εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές και δράσεις προσβασιμότητας για άτομα με απώλεια όρασης ή ήπια γνωσιακή διαταραχή.

Τι απόκαλύπτουν διαβρωμένα και ταλαιπωρημένα χάλκινα σκεύη της Ύστερης Αρχαιότητας; Έκδοση από το Μουσείο Μπενάκη

 

Η νέα έκδοση του Μουσείου Μπενάκη με τίτλο «Benaki Museum Late Antique Copper-Alloy Utensils: Metallurgical and Conservation Research» παρουσιάζει μια πρωτοποριακή διεπιστημονική συνεργασία ανάμεσα στο Μουσείο και το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος». Μέσα από τη μελέτη 132 χάλκινων σκευών της Βυζαντινής Συλλογής, οι ερευνητές φέρνουν στο φως ιστορίες κρυμμένες στο μέταλλο, αποκαλύπτοντας πτυχές της καθημερινής ζωής, της τεχνολογίας και των εμπορικών δικτύων από τον 4ο έως τον 8ο αιώνα μ.Χ. Η έκδοση, αφιερωμένη στη μνήμη του Κώστα Αποστολίδη, ιδρυτή της Raycap, επιμελήθηκε από τη Δέσποινα Κοτζαμάνη και αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για συντηρητές, αρχαιολόγους και ιστορικούς.

 Η έκδοση που αποκαλύπτει τον υλικό πολιτισμό της Ύστερης Αρχαιότητας μέσα από τη μεταλλουργία

Η ερευνητική ομάδα του «Δημόκριτου», με επικεφαλής τον Ανδρέα Καρύδα από το Ινστιτούτο Πυρηνικής και Σωματιδιακής Φυσικής, τον Ιωάννη Καρατάσιο από το Ινστιτούτο Νανοεπιστήμης και Νανοτεχνολογίας, την Κατερίνα Κύρκου και τον Βασίλη Μουζούρη από το Εργαστήριο Ακτινογραφίας, αξιοποίησε τεχνικές όπως φασματοσκοπία φθορισμού ακτίνων Χ, SEM-EDS και ραδιογραφία, για να αναλύσει τη σύσταση, τις φθορές και τις τεχνικές κατασκευής των αντικειμένων. Τα ευρήματα αποκαλύπτουν όχι μόνο την τεχνογνωσία της εποχής αλλά και τις κοινωνικές και πολιτισμικές μεταβολές που σημάδεψαν τη μετάβαση από την Ύστερη Αρχαιότητα στους πρώιμους Μεσαιωνικούς χρόνους. Η έκδοση αναδεικνύει τη σημασία της διεπιστημονικής προσέγγισης στη μελέτη της πολιτιστικής κληρονομιάς και ενισχύει τον ρόλο της επιστήμης ως θεματοφύλακα της ιστορίας.

Η παρουσίαση της έκδοσης θα πραγματοποιηθεί στο Μουσείο Μπενάκη τη Δευτέρα 10 Νοεμβρίου 2025 στις 20:00, με ελεύθερη είσοδο. Μεταξύ των ομιλητών θα είναι και ο Δρ. Χρήστος Μάρκου, Διευθυντής του Ινστιτούτου Πυρηνικής και Σωματιδιακής Φυσικής του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», τιμώντας τη συνεργασία των δύο φορέων και τη διαχρονική συμβολή της επιστήμης στη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας.

Η Nelly’s και η Σαντορίνη του Μεσοπολέμου: Έκθεση στο Καστέλι του Πύργου και φωτογραφικό λεύκωμα

Το Κέντρο Φωτογραφίας Kastelana, στο Καστέλι του Πύργου Σαντορίνης, άνοιξε τις πόρτες του την Κυριακή 10 Αυγούστου 2025 για τα εγκαίνια της έκθεσης “Nelly’s. Η Σαντορίνη του Μεσοπολέμου”, προσφέροντας στο κοινό μια μοναδική εμπειρία αισθητικής και ιστορικής αναδρομής. Η έκθεση, καρπός συνεργασίας του Μουσείου Μπενάκη και του Κέντρου Kastelana, επιμελήθηκε από την Αλίκη Τσίργιαλου και την Τόνια Νούσια, και παρουσιάζει εμβληματικές ασπρόμαυρες φωτογραφίες της Nelly’s που αποτυπώνουν τη Σαντορίνη του Μεσοπολέμου με απαράμιλλη ευαισθησία.

Η Έλλη Σουγιουλτζόγλου-Σεραϊδάρη (1899–1998), γνωστή διεθνώς ως Nelly’s, υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της ελληνικής φωτογραφίας του Μεσοπολέμου. Η πρώτη της επίσκεψη στη Σαντορίνη το καλοκαίρι του 1928 υπήρξε καθοριστική για την καλλιτεχνική της πορεία. Φιοξενούμενη στον Πύργο από την αδελφή της και τον Σαντορινιό σύζυγό της, η Nelly’s περιηγήθηκε το νησί, καταγράφοντας με τον φακό της ένα τοπίο που σήμερα έχει αλλάξει δραματικά.

 Τοπίο, αρχιτεκτονική και φως: Η ματιά της Nelly’s

Με ασπρόμαυρες συνθέσεις, ηφαιστειακή αύρα και διαχρονική αισθητική...Το ηφαιστειακό ανάγλυφο, οι καμπύλες των κτισμάτων, οι τρούλοι των εκκλησιών και τα στενά σοκάκια πρωταγωνιστούν στις φωτογραφικές συνθέσεις της. Οι ανθρώπινες φιγούρες εμφανίζονται σπάνια και σκηνοθετημένα, λειτουργώντας ως σημεία αναφοράς μέσα σε έναν σχεδόν αχρονικό χώρο. Οι εικόνες της αποτυπώνουν τη Σαντορίνη πριν τον καταστροφικό σεισμό του 1956, προσφέροντας ένα πολύτιμο ντοκουμέντο της αρχιτεκτονικής και του τοπίου του νησιού.

Επιστροφή στον τόπο δημιουργίας

Οι φωτογραφίες της Nelly’s συνομιλούν με τη σύγχρονη Σαντορίνη, σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, οι εικόνες αυτές επιστρέφουν στον τόπο δημιουργίας τους, σε σύγχρονες ψηφιακές εκτυπώσεις, συνομιλώντας με τη σημερινή Σαντορίνη – πιο τουριστική, πιο κοσμοπολίτικη, αλλά με το ίδιο μαγευτικό φως που γοήτευσε τη Nelly’s. Η έκθεση στο Κέντρο Φωτογραφίας Kastelana προσφέρει μια συγκινητική εμπειρία σύνδεσης παρελθόντος και παρόντος.

 Επισκέψεις και δράσεις για το κοινό

Ελεύθερη είσοδος και πλούσιο πρόγραμμα εκδηλώσεων έως τις 20 Οκτωβρίου 2025. Η έκθεση εντάσσεται στην πρωτοβουλία “Σαντορίνη 2025: Έτος Αυθεντικότητας”. Θα είναι ανοιχτή καθημερινά, εκτός Τετάρτης, από τις 10:00 έως τις 20:00, με ελεύθερη είσοδο για το κοινό. Στο πλαίσιό της θα πραγματοποιηθούν συζητήσεις για το έργο της Nelly’s και τον ρόλο της φωτογραφίας στη μελέτη της πολιτισμικής κληρονομιάς, καθώς και δημιουργικά εργαστήρια για παιδιά και ενήλικες. Υπό την αιγίδα του Δήμου Θήρας.

Φωτογραφικό λεύκωμα

Το φωτογραφικό λεύκωμα “Nelly’s: Σαντορίνη 1925-1930“ (επανέκδοση 2015) κυκλοφορεί σε επιμέλεια Δημήτρη Τσίτουρα, συγκεντρώνει αυτές τις σπάνιες εικόνες. Μέσα από τις σελίδες του, ξεδιπλώνεται η καθημερινή ζωή, η αυθεντική αρχιτεκτονική και τα τοπία του νησιού, όπως τα κατέγραψε η Nelly’s σε μια εποχή που η Σαντορίνη παρέμενε ανεξερεύνητη από τον μαζικό τουρισμό.

Το 13ο Διεθνές Συνέδριο CoMuseum

Με ελεύθερη είσοδο θα πραγματοποιηθεί στις 6 – 8 Δεκεμβρίου το 13ο Διεθνές Συνέδριο CoMuseum, με τίτλο Μουσεία και Δικαιοσύνη. Η εκδήλωση πραγματοποιείται από το Μουσείο Μπενάκη, τη Πρεσβεία των Η.Π.Α. στην Ελλάδα και το British Council . Το φετινό Συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στο Αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη/Πειραιώς 138, με δυνατότητα Live Streaming για όσες και όσους δεν μπορούν να βρίσκονται κοντά μας. Και για τις δύο περιπτώσεις είναι απαραίτητη η προεγγραφή.

 

Θεματικά θα επικεντρωθεί στη δικαιοσύνη και την εκπροσώπηση μέσα στα μουσεία και μέσω των μουσείων και των πολιτιστικών οργανισμών. Θα συζητήσουμε τον βαθμό στον οποίο οι αρχές της Διαφορετικότητας, της Ισότητας, της Συμπερίληψης και της Προσβασιμότητας εξετάζονται ή εφαρμόζονται εσωτερικά σε πολιτιστικούς οργανισμούς όσον αφορά την εργασία, τη διοίκηση και τον προγραμματισμό, και πώς, με τη σειρά της, αυτή η διαδικασία, ή η έλλειψή της, επηρεάζει την πολιτιστική δράση σε όλο τον κόσμο.

 Το πρόγραμμα

Στις 6 Δεκεμβρίου, επαγγελματίες από τον διεθνή μουσειακό και τον ευρύτερο πολιτιστικό χώρο, εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών, εκπαιδευτικοί, επαγγελματίες πολιτισμού και της εκπαίδευσης, ακαδημαϊκοί και καλλιτέχνες θα διερευνήσουν τα παραπάνω ζητήματα μέσα από μια σειρά ομιλιών και συζητήσεων. Την ίδια ημέρα, μετά το πέρας του Συνεδρίου, και ώρες 18.00 – 20.00 θα ακολουθήσει εκδήλωση δικτύωσης στο Μουσείο Μπενάκη/Πειραιώς 138.

 

Κατά τις εργασίες, στις 7 Δεκεμβρίου το CoMuseum διοργανώνει μία σειρά από εργαστήρια και masterclasses για επαγγελματίες μουσείων και του χώρου του πολιτισμού στο Μουσείο Μπενάκη/Πειραιώς 138, και ώρες 10.00 – 15.00. Τα εργαστήρια θα είναι διαθέσιμα μόνο με φυσική παρουσία. Το CoMuseum θα φιλοξενήσει επίσης μια σειρά από συναντήσεις με επαγγελματίες του πολιτισμού για τους ομιλητές/εκπροσώπους του Συνεδρίου από την Ευρώπη, τη Βρετανία και τις Η.Π.Α.

 

Στις 8 Δεκεμβρίου και ώρες 11.30 – 15.00, το CoMuseum θα πραγματοποιηθεί στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, στην αίθουσα Αιμίλιος Ριάδης. Το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης θα περιλαμβάνει ομιλίες και συζητήσεις, καθώς και εργαστήρια για τους επαγγελματίες των μουσείων και του πολιτισμού και ομάδες της κοινωνίας των πολιτών από τις 15.00 έως τις 16.30. Απαιτείται προεγγραφή και για τις δύο επιλογές.

 

Οι γλώσσες του Συνεδρίου θα είναι Ελληνικά, Αγγλικά και Ελληνικά στη Νοηματική Γλώσσα με ταυτόχρονη διερμηνεία.

 

Εγγραφές

Οι εγγραφές για το Συνέδριο στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη θα ανοίξουν την Τρίτη στις 7 Νοεμβρίου στην ιστοσελίδα του CoMuseum. Η προ-εγγραφή είναι απαραίτητη για όλες τις δράσεις του Συνεδρίου. Καθώς η ζήτηση είναι υψηλή, θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας, οπότε παρακαλούμε να προσέλθετε νωρίς για να εξασφαλίσετε τη θέση σας στο Συνέδριο και τα Εργαστήρια.    Βεβαιώσεις παρακολούθησης θα δοθούν αποκλειστικά στους/στις συμμετέχοντες/ουσες με φυσική παρουσία.

 

Οι επιβεβαιωμένοι/ες ομιλητές/ριες μέχρι στιγμής είναι οι εξής (με αλφαβητική σειρά):

 

1.    Hanouf Al-Alawi​, Επικεφαλής Εξωστρέφειας και Συμμετοχής Κοινού, Βρετανικό Μουσείο (Βρετανία)

2.    Anders Bettum, Επιμελητής, Oslo Museum – Συντονιστής του Εθνικού Δικτύου Μουσείων για τις Μειονότητες και τη Διαφορετικότητα, Αναπληρωτής Καθηγητής, Πανεπιστήμιο του Όσλο (Νορβηγία)

3.    Άγγελος Ν. Βάσσος​, Διευθυντής, πλατφόρμα δημιουργικότητας «Now» (Ελλάδα)

4.    Giovanna Brambilla, Ιστορικός Τέχνης, Σύμβουλος Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Μέλος της Κοινότητας Γνώσης του CCW (Cultural Welfare Centre-Torino) (Ιταλία)

5.    Ανδρομάχη Γκαζή, Καθηγήτρια Μουσειολογίας, Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού, Πάντειο Πανεπιστήμιο (Ελλάδα)

6.    Anastasiia Cherednychenko, Ιστορικός, Μουσειολόγος, Πρόεδρος ICOM Ουκρανίας (Ουκρανία) 

7.    Oana Drăgulinescu, Ιδρύτρια, The Museum of Abandonment (Ρουμανία)

8.    Annie Fletcher, Διευθύντρια, Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης Ιρλανδίας (IMMA) (Ιρλανδία)

9.    Skinder Hundal MBE, Γενικός Διευθυντής Τεχνών, Βρετανικό Συμβούλιο (Βρετανία)

10.  Μαρία Κώττη​, Χορεύτρια, Έξις Συμπεριληπτική Ομάδα Χορού (Ελλάδα)

11.  Εύα Μιχαηλίδου​, Χοροθεραπεύτρια, Δασκάλα Χορού, Χορεύτρια, Έξις Συμπεριληπτική Ομάδα Χορού (Ελλάδα)

12.  Karalyn Monteil, Επικεφαλής Προγραμμάτων και Εξωστρέφειας, Τομέας Πολιτισμού, Τμήμα Πολυμορφίας Πολιτιστικών Εκφράσεων, UNESCO 

13.  Lizzy Moriarty, Σύμβουλος Μουσείων, Πρόγραμμα Museums Revisited, Βρετανικό Συμβούλιο (Βρετανία)

14.  Αφροδίτη Παναγιωτάκου, Διευθύντρια Πολιτισμού του Ιδρύματος Ωνάση (Ελλάδα)

15.  Χρίστος Παπαμιχαήλ, Καλλιτέχνης – Διευθυντής liminal (Ελλάδα)

16.  Micah Parzen, Διευθύνων Σύμβουλος, Museum of Us (Η.Π.Α.) 

17.  Δρ Barbara Plankensteiner, Συν-ιδρύτρια Benin Dialogue Group, Διευθύντρια του Μουσείου MARKK (Γερμανία)

18.  Sarah Schleuning, “Margot B Perot” Επικεφαλής Επιμελήτρια Διακοσμητικών Τεχνών, Dallas Museum of Art (Η.Π.Α.)

19.  Natalia Sielewicz, Επιμελήτρια, Επικεφαλής Προγράμματος, Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης Βαρσοβίας (Πολωνία)

20.  Elvira Dyangani Ose, Διευθύντρια, Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Βαρκελώνης – MACBA (Ισπανία)

21.  Esme Ward, Διευθύντρια, Manchester Museum, Πανεπιστήμιο Μάντσεστερ (Βρετανία)

Επαμεινώνδας Χριστοφιλόπουλος​, Έδρα UNESCO για την Έρευνα του Μέλλοντος | Πρόεδρος, MOMus (Ελλάδα

GRAND TOUR: 17 έργα Τέχνης της Βρετανικής Πρεσβείας στο Μουσείο Μπενάκη και στην Πινακοθήκη Γκίκα

 Ο Λόρδος Βύρωνας, η άποψη του Ερεχθείου, η Γλυκοφιλούσα, η Φριγαλεία, η Πάφος κ.ά είναι κάποια από τα εκθέματα της νέας έκθεσης του Μουσείου Μπενάκη  που πραγματοποιείται σε συνεργασία με τη Βρετανική Πρεσβεία στην Αθήνα. 17 μοναδικά έργα Τέχνης από τον 19ο και τον 20ό αιώνα εντάσσονται που δεν θα είχαμε άλλη ευκαιρία να τα δούμε εκτίθενται ανάμεσα στα μόνιμα εκθέματα του Μουσείου Ελληνικού Πολιτισμού και της Πινακοθήκης Γκίκα, με τίτλο  «GRAND TOUR».

 

Τα εν λόγω έργα βρίσκονται στην κατοχή της βρετανικής πρεσβευτικής κατοικίας στην Αθήνα και συγκεκριμένα έχουν παραχωρηθεί από την Κυβερνητική Συλλογή Τέχνης του Ηνωμένου Βασιλείου σε καθεστώς μακροχρόνιου δανεισμού προς έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη. Τα έργα αυτά θα μπορεί να θαυμάσει ο επισκέπτης  στους χώρους των μόνιμων συλλογών του Μουσείου Ελληνικού Πολιτισμού και της Πινακοθήκης Γκίκα και ακολουθούν τη θεματική της υπάρχουσας μουσειακής αφήγησης. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνουν νέα και απρόσμενα συναπαντήματα και αναδεικνύουν τόσο τις κοινές ιστορίες όσο και τους ισχυρούς πολιτισμικούς και διπλωματικούς δεσμούς μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ελλάδας.

 

Άξια λόγου είναι  προσωπογραφία του λόρδου Βύρωνα από τον Thomas Philips, την οποία οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να θαυμάσουν καθ’ όλη τη διάρκεια του 2024, τιμώντας την επέτειο των διακοσίων ετών από τον θάνατο του φιλέλληνα ποιητή. Έργα των Joseph και Anton Schranz προσφέρουν μια εικόνα των ελληνικών νησιών κατά τον 19ο αιώνα, ενώ οι ελαιογραφίες και υδατογραφίες του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα και του John Craxton που εκτίθενται στην μοντερνιστική αθηναϊκή κατοικία του πρώτου, του οποίου σήμερα στεγάζεται η Πινακοθήκη Γκίκα, ζωντανεύουν τη μακρόχρονη φιλία και τις καλλιτεχνικές αλληλοεπιδράσεις των δύο εξεχόντων καλλιτεχνών του 20ού αιώνα.

 

Η Κυβερνητική Συλλογή Τέχνης του Ηνωμένου Βασιλείου αποτελεί έναν μοναδικό πολιτιστικό θεσμό, που προάγει τη βρετανική τέχνη μέσω της τοποθέτησης έργων σε βρετανικά κυβερνητικά κτήρια σε όλον τον κόσμο. Τα δύο τρίτα της Συλλογής εκτίθενται σε γραφεία υπουργείων και διπλωματικές κατοικίες σχεδόν σε κάθε πρωτεύουσα του κόσμου. Για πάνω από 120 χρόνια και με σχεδόν 15.000 έργα τέχνης που χρονολογούνται σε διάστημα έξι αιώνων, η Κυβερνητική Συλλογή Τέχνης εμπλουτίζεται διαρκώς με την απόκτηση νέων έργων, τα οποία αντανακλούν την ποικιλομορφία της βρετανικής κοινωνίας. Η Συλλογή στοχεύει στη διεύρυνση της πρόσβασης και συμμετοχής του κοινού στο απόθεμά της μέσα από ψηφιακές πλατφόρμες και συνέργειες σε όλο τον κόσμο.

Το Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού τιμά το Μουσείο Καποδίστρια

Εδώ και 16 χρόνια, το Μουσείο Μπενάκη προβάλει το έργο που επιτελούν οργανισμοί της ελληνικής περιφέρειας για τη μελέτη και την ανάδειξη του πολιτισμού με μια σειρά τιμητικές εκδηλώσεις που συνδυάζονται με τον ετήσιο εορτασμό της Διεθνούς Ημέρας Μουσείων (18 Μαΐου). Στο πλαίσιο αυτής της πολιτικής, οργανώνει εκδήλωση αφιερωμένη στο Μουσείο Καποδίστρια – Κέντρο Καποδιστριακών Μελετών, η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού (Κουμπάρη 1) την Τρίτη 23 Μαΐου 2023 και ώρα 19:30.

Στόχος της εκδήλωσης είναι να υποστηρίξει το μοναδικό βιογραφικό μουσείο αφιερωμένο στη ζωή και την παρακαταθήκη του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας, Ιωάννη Καποδίστρια (1776-1831).
 Το Μουσείο βρίσκεται στη θέση της ιστορικής αγροικίας των Καποδίστρια στην «Κουκουρίτσα», στους  Ευρωπούλους της Κέρκυρας, λιτό αλλά απόλυτα σύγχρονο, αντάξιο  στη σεμνότητα του Ι. Καποδίστρια σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.