Μεσολόγγι 1826: Ο Φιλελληνισμός που άλλαξε την Ευρώπη- νέα έκθεση στο ΚΠΙΣΝ

Στη  Συλλογική μνήμη της ανθρωπότητας έμεινε το Μεσολόγγι για τον ηρωισμό των κατοίκων αλλα  και των Φιλελληνων που έπεσαν μαζί τους. Κάθε 19η Απριλίου, η Ελλάδα θυμάται τον θάνατο του Λόρδου Βύρωνα το 1824, αλλά και κάτι βαθύτερο: την ημέρα που ο κόσμος αναγνώρισε πως ο Αγώνας των Ελλήνων δεν ήταν μια τοπική εξέγερση, αλλά μια υπόθεση ελευθερίας που συγκίνησε ολόκληρη την Ευρώπη. Η Ημέρα Φιλελληνισμού και Διεθνούς Αλληλεγγύης,  δεν είναι απλώς μια επέτειος· είναι μια υπενθύμιση ότι η αλληλεγγύη μπορεί να γίνει ιστορία.

Τα Γενικά Αρχεία του Κράτους και η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος συνδιοργανώνουν μια έκθεση που φωτίζει ξανά το Μεσολόγγι μέσα από τεκμήρια, χάρτες, χειρόγραφα και σπάνιο αρχειακό υλικό.

Ο Βύρωνας και η σπίθα του ρομαντισμού

Ο Λόρδος Βύρωνας, ο πιο εμβληματικός ποιητής του ευρωπαϊκού ρομαντισμού, άφησε την τελευταία του πνοή στο Μεσολόγγι. Δεν πέθανε σε πεδίο μάχης, αλλά σε έναν τόπο που είχε ήδη γίνει σύμβολο. Μαζί του βρέθηκε ο Ιταλός κόμης Πιέτρο Γκάμπια, ενώ γύρω τους συγκεντρώνονταν μορφές που θα έγραφαν ιστορία: ο Ελβετός εκδότης των Ελληνικών Χρονικών Ιωάννης‑Ιάκωβος Μάγερ, ο Γερμανός στρατιωτικός Κάρολος Αλβέρτος Νόρμαν και δεκάδες άλλοι.

Ο ρομαντισμός, η λατρεία για την αρχαιότητα και οι φιλελεύθερες ιδέες της εποχής των επαναστάσεων έφεραν στο Μεσολόγγι ανθρώπους από τη Γαλλία, τη Μ. Βρετανία, την Ιταλία, τη Γερμανία, την Ελβετία, την Πολωνία, τη Σουηδία και την Αμερική. Σύμφωνα με τον κατάλογο του Γάλλου φιλέλληνα Τουρέ, 25 Φιλέλληνες σκοτώθηκαν στο Μεσολόγγι. Η θυσία τους έγινε μέρος της ελληνικής ιστορίας.

Η Έξοδος: μια στιγμή που συγκλόνισε τον κόσμο

Η πολιορκία και η ηρωική Έξοδος του 1826 δεν ήταν απλώς στρατιωτικά γεγονότα. Ήταν μια πράξη συλλογικής αξιοπρέπειας που συγκίνησε την Ευρώπη και αναζωπύρωσε το φιλελληνικό κίνημα. Πίνακες, ποιήματα, άρθρα και πολιτικές παρεμβάσεις γέμισαν τα σαλόνια και τα κοινοβούλια της εποχής. Το Μεσολόγγι έγινε σύμβολο ελευθερίας, όπως η Βαστίλλη ή η Βοστώνη.

Η έκθεση δεν αναπαριστά απλώς την Έξοδο, την ξαναζωντανεύει μέσα από τις φωνές όσων έφτασαν από τα πέρατα της Ευρώπης για να πολεμήσουν στο πλευρό των Ελλήνων. Η νέα έκθεση στο ΚΠΙΣΝ: “Στο ένδοξο αλωνάκι. Μεσολόγγι 1826, Έξοδος” θα φιλοξενείται έως τις  31 Αυγούστου 2026 στο Αίθριο 4ου ορόφου, ΕΒΕ, ΚΠΙΣΝ

Ώρες: 09:30–20:00, καθημερινά

Είσοδος: Ελεύθερη

Μουσείο Μπενάκη – Μεσολόγγι 1826: Μια νέα ματιά στα 200 χρόνια από την Έξοδο

Το Μουσείο Μπενάκη τιμά τα 200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου με μια μεγάλη, ερευνητικά τεκμηριωμένη έκθεση που φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο ο ηρωικός αγώνας των «ελεύθερων πολιορκημένων» αναζωπύρωσε το φιλελληνικό κίνημα και συνέβαλε καθοριστικά στη διεθνή στήριξη της Ελληνικής Επανάστασης. Πάνω από 130 έργα και τεκμήρια, πολλά από τα οποία παρουσιάζονται για πρώτη φορά, συνθέτουν ένα πολυεπίπεδο αφήγημα για την πόλη-σύμβολο του Αγώνα.

Μια φιλόδοξη επιστροφή στη δισεκατονταετηρίδα της Επανάστασης

Η έκθεση «Μεσολόγγι 1826: 200 χρόνια από την Έξοδο» εντάσσεται στη σειρά δράσεων του Μουσείου Μπενάκη για τη δισεκατονταετηρίδα της Ελληνικής Επανάστασης. Ζωγραφικά έργα, χαρακτικά, χάρτες, φυλλάδια, θεατρικά προγράμματα και προπαγανδιστικά μονόφυλλα αναδεικνύουν τη ματιά των φιλελλήνων καλλιτεχνών που μετέτρεψαν το Μεσολόγγι σε παγκόσμιο σύμβολο θυσίας και ελευθερίας. Όπως σημείωσε η συνεπιμελήτρια Σπυριδούλα Δημητρίου, η έκθεση παρακολουθεί την εικαστική παράδοση που διαμορφώθηκε γύρω από την πόλη και τους ανθρώπους της.

Μια ελληνοαυστραλιανή συνεργασία με σπάνια τεκμήρια

Τα εκθέματα προέρχονται από τη συλλογή του αυστραλού συλλέκτη John Robertson, από τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη και από δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές. Πολλά από τα τεκμήρια –κυρίως περιοδικές εκδόσεις και εφήμερα της εποχής της Επανάστασης– εκτίθενται για πρώτη φορά, προσφέροντας μια σπάνια ευκαιρία να μελετηθεί η διάδοση των φιλελληνικών ιδεών στην Ευρώπη.

Από το προεπαναστατικό Μεσολόγγι έως την ηρωική Έξοδο

Η έκθεση αναπτύσσεται σε έξι θεματικές ενότητες. Η πρώτη παρουσιάζει το Μεσολόγγι πριν από την Επανάσταση, μέσα από σχέδια περιηγητών και χαρακτικά που αποτυπώνουν την καθημερινότητα και την ενδυμασία των κατοίκων, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στα σχέδια του Simone Pomardi από το 1805.

Η δεύτερη ενότητα εξετάζει την άνοδο του φιλελληνισμού, που από τον θαυμασμό για την αρχαιότητα μετατοπίζεται στη στήριξη του Αγώνα. Ακολουθεί η ενότητα που αφορά τους θανάτους του Μάρκου Μπότσαρη και του Λόρδου Βύρωνα, γεγονότα που ενίσχυσαν τη διεθνή απήχηση της πόλης.

Η τέταρτη ενότητα επικεντρώνεται στην πολιορκία και την Έξοδο, παρουσιάζοντας την πλούσια παραγωγή ευρωπαίων καλλιτεχνών που εμπνεύστηκαν από τα γεγονότα. Η πέμπτη ενότητα αναφέρεται στη ναυμαχία του Ναβαρίνου και στη συμβολή της στη δημιουργία του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Τέλος, η έκτη ενότητα εξετάζει πώς το Μεσολόγγι καθιερώθηκε ως διαχρονικό σύμβολο του Αγώνα.

Έκδοση και επετειακές δράσεις

Την έκθεση συνοδεύει δίγλωσσος κατάλογος, χρηματοδοτημένος από τον Δήμο Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου, με κείμενα σημαντικών ερευνητών και συγγραφέων. Παράλληλα, προγραμματίζονται ξεναγήσεις, διάλεξη του Παντελή Μπουκάλα για τα δημοτικά τραγούδια της Έξοδος, καθώς και εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές και δράσεις προσβασιμότητας για άτομα με απώλεια όρασης ή ήπια γνωσιακή διαταραχή.

Πως η αρχαιολατρεία συνέβαλε στον Φιλελληνισμό; Έκθεση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

 

Το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης  ετοιμάζει την έκθεση με τίτλο «Αρχαιολατρεία και Φιλελληνισμός. Συλλογή Θανάση και Μαρίνας Μαρτίνου», στο Μέγαρο Σταθάτου με έργα που θα εκτεθούν πρώτη φορά.

 

Η έκθεση   θα  διανοίξει έναν διάλογο ανάμεσα σε σημαντικά ευρωπαϊκά έργα (ελαιογραφίες και γλυπτά)  του 19ου αιώνα και του ελληνικού Νεοκλασικισμού σε διάλογο με αρχαία αριστουργήματα, υπό την επιμέλεια της Ιστορικού Τέχνης Δρ Φανής Μαρίας Τσιγκάκου και του Καθηγητή Νικολάου Χρ. Σταμπολίδη. 

 

Τα εκθέματα προέρχονται από τη Συλλογή Θανάση και Μαρίνας Μαρτίνου, μία μοναδική Φιλελληνική Πινακοθήκη καλλιτεχνικών έργων και αριστουργημάτων, τα οποία εκτίθενται για πρώτη φορά στο κοινό.  Στην έκθεση θα φιλοξενηθούν ευρωπαϊκές, φιλελληνικές, καλλιτεχνικές δημιουργίες καθώς και έργα Ελλήνων καλλιτεχνών εμπνευσμένα από θέματα της αρχαιότητας, τα οποία  παρουσιάζονται δίπλα σε σημαντικές αρχαιότητες που προέρχονται από μεγάλα Μουσεία της Ιταλίας και της Ελλάδας. 

Επιδίωξη είναι στην ανάδειξη των αρχαιολατρικών πτυχών του φιλελληνικού κινήματος, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την Επανάσταση του 1821. Σημειώνεται ότι αρχαιολατρεία λειτούργησε ως αφετηρία και σύνδεσμος των Ευρωπαίων με την Ελλάδα. Κατά την Επανάσταση μετασχηματίστηκε σε φιλελληνισμό και αποτυπώθηκε εικαστικά σε ευρωπαϊκά έργα τέχνης. Μετά τη δημιουργία του ελληνικού κράτους υιοθετήθηκε από τους Έλληνες νεοκλασικούς καλλιτέχνες με στόχο την ανάδειξη της αδιάρρηκτης συνέχειας της αρχαιοελληνικής κληρονομιάς. 

Η αφήγηση της έκθεσης εντάσσει τις νεοκλασικές εκδοχές  έργων, μέσα σε ένα σκηνογραφημένο περιβάλλον. Το μουσείο υπόσχεται στον επισκέππτη να βιώσει μια θεατρική εμπειρία καθώς το Μέγαρο Σταθάτου, ένα εμβληματικό δείγμα του ελληνικού αρχιτεκτονικού Νεοκλασικισμού, θα μεταμορφωθεί σε εσωτερικό μιας μεγαλοαστικής ευρωπαϊκής κατοικίας του 19ου αιώνα.

Διαμόρφωση εκθεσιακού χώρου
Χλόη Ομπολένσκυ

Μουσειογραφικός σχεδιασμός
Ανδρέας Γεωργιάδης

*Οι ημερομηνίες της έκθεσης θα ανακοινωθούν σύντομα

Συνέδριο Φιλελληνισμού και Πολιτιστικής Κληρονομιάς: Η Ευρώπη χρειάζεται έναν νέο Μπάιρον!

Τι είναι τούτες οι τιμές κι η αναγνώριση
που γίνηκαν ή θα γεννούν για μένα,
πάρεξ ενός νεογέννητου λαού κραυγή;
Κι όμως γι’ αυτές, εγώ,
θα αποστρεφόμουν κάθε στέμμα τιποτένιο
-εκτός κι αν ήταν από δάφνη-
κι όμως γι’ αυτές, εγώ, θα μπορούσα να πεθάνω.

Αυτούς τους στίχους επέλεξε ο Λόρδος Μπάιρον, μεταξύ άλλων να γράψει για την Ελλάδα. Σχεδόν 200 χρόνια μετά επιλέχθηκε η ημέρα της γέννησης του για να γιορτάζεται η Ημέρα του Φιλελληνισμού. Με αφορμή αυτή την ημέρα μνήμης πραγματοποιήθηκε συνέδριο με τίτλο «Φιλελληνισμός - Διεθνής Συνεργασία και Πολιτιστική Κληρονομιά», στο Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη, από την Εταιρεία Ελλήνων Ευεργετών την Κυριακή 19 Απριλίου. Η ενδιαφέρουσα εκδήλωση ανέδειξε πτυχές του  ελληνικού αγώνα αλλά και την αγνή αγάπη και αναγνώριση των Ευρωπαίων στο ελληνικό γένος, στέλνοντας επίκαιρα μηνύματα τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη.

της Μαρίας Αλιμπέρτη 

Ο Μπάιρον ύψωσε την φωνή του στον συμπατριώτη του  Τόμας Μπρους, Λόρδο του Έλγιν για την καταστροφή του Παρθενώνα επεσήμανε ο πρόεδρος του Συνδέσμου Μπάιρον, Πάνος Τριγάζης, υπενθυμίζοντας τον αγώνα που δόθηκε για την καθιέρωση της ημέρας Φιλελληνισμού με προεδρικό διάταγμα το 2008. Μεταξύ άλλων, ο κ.Τριγάζης ζήτησε η Πολιτεία να τιμήσει και τους Έλληνες της Διασποράς για την συμβολή τους στην διάσωση του έθνους, καθιερώνοντας μια μέρα τιμής.

Με πλοηγό την τέχνη ο συλλέκτης Μιχάλης Βαρκαράκης μας «ξενάγησε» νοερά στην έκθεση των έργων του για τον Φιλελληνισμό που φιλοξενούνται στο Ίδρυμα Β&Μ Θεοχαράκη με τίτλο «Ο Φιλελληνισμός στην τέχνη- Έργα και αντικείμενα από τη συλλογή του Μιχάλη και της Δήμητρας Βαρκαράκη». Μέσα από τις ενότητες όπως τις παρουσίασε με εύσχημο τρόπο αναδείχθηκαν πλευρές του ελληνικού αγώνα, πέρα από τα γεγονότα και τις μάχες, όπως το πνεύμα των αγωνιστών, η αρχαιολατρεία, η χριστιανική πίστη καθώς και οι κακουχίες, οι διωγμοί, οι θυσίες…

Ο κ. Βαρκαράκης παρουσιάζει τις ενότητες της έκθεσης 

Φιλελληνισμός και Έλληνες

«Η Ευρώπη χρειάζεται ένα νέο πνεύμα, έναν νέο Λόρδο Βύρων» επεσήμανε ο καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου  Μιζούρι στις ΗΠΑ, Παναγιώτης Μποσνάκης. Περισσότερα από χίλια έργα με περιεχόμενο σχετικά με την Ελλάδα έχει εντοπίσει ο καθηγητής  στην Αμερικάνικη και Αγγλική φιλολογία, ενώ τόνισε ότι εκτιμάται ότι υπάρχουν 26 χιλιάδες καθηγητές με ελληνικές ρίζες στο MLA. Μάλιστα πρότεινε οι Έλληνες να επαναφέρουν το ζήτημα της αλληλεγγύης στον κόσμο  με αφορμή την ημέρα Φιλελληνισμού και Διεθνούς Αλληλεγγύης.

Στο πλαίσιο του δεύτερου άξονα του συνεδρίου «Νεοφιλελληνισμός-Διεθνής Συνεργασία και Πολιτιστική Κληρονομιά», η ιστορικός αρχαιολόγος με master of arts του Πανεπιστημίου του Birmingham, Αικατερίνη Γλυνού υπογράμμισε στα λεγόμενα της σχετικά με την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα ότι ο βασιλέας της Ελλάδας Όθων το 1834  είχε αιτηθεί την επιστροφή τους, σύμφωνα με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους.

Ενδιαφέρουσα οπτική  του φαινομένου του φιλελληνισμού  και της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς μέσα από το θεατρικό έργο «Πέερ Γκύντ» του Ερρίκου Ίψεν, παρουσίασε  η επίκουρη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιωάννα Κονδύλη. Απόσπασμα του έργου ερμήνευσε ο ηθοποιός Θεμιστοκλής Καρποδίνης σε διδασκαλία του Δήμου Αβδελιώδη.

Κατά την διάρκεια του συνεδρίου, η Εταιρεία Ελλήνων Ευεργετών βράβευσε για την προσφορά τους την πρόεδρο της Εθνικής Επιτροπής της UNESCO, Κατερίνα Τζιτζικώστα, τον πρόεδρο του Ελληνικού τμήματος του ICOMOS, Δρ. Αθανάσιο Νακάση, τον Βαγγέλη Μαρινάκη  ως ευεργέτη-χορηγό, μεταξύ άλλων  της προτομής προγόνου του Αλέξανδρου Υψηλάντη στην πλατεία Κολωνακίου,τον πρόεδρο του Συνδέσμου Μπάιρον, Πάνο Τριγάζη και την πρόεδρο του Heritage &Museum, Λίλα ντε Τσάβες.

Η κα.Υψηλάντη, συγγενής του Β.Μαρινάκη παραλαμβάνει το βραβείο

  

Την εκδήλωση χαιρέτησαν  ο Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος Θεοχαράκη, Φώτης Παπαθανασίου, ο Πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Ευεργετών, Ανάστος Δημητρόπουλος, ο πρώην Πρόεδρος της Βουλής, Δημήτρης Σιούφας, ο Αντιπεριφερειάρχης Αττικής, Π. Χατζηπέτρος, η Πρόεδρος της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής της Unesco, Κατερίνα Τζιτζικώστα και ο Πρόεδρος του Τμήματος Αρχειονομίας Βιβλιοθηκών και Μουσειολογίας του Ιονίου Πανεπιστημίου, Χρ. Παπαθεοδώρου.

«Ο δρόμος της ευεργεσίας, είτε έρχεται από το εξωτερικό, είτε από την Ελλάδα είναι ένας ελληνικός τρόπος σκέψης, είναι ο δρόμος προς την αθανασία. Αυτός που ευεργετεί, που προσφέρει στην πατρίδα του, γίνεται αθάνατος» πρόσθεσε ο Επικεφαλής της Γενικής Γραμματείας Αποδήμου Ελληνισμού κ. Μιχάλης Κόκκινος.

Αξίζει να σημειωθεί ότι για πρώτη φορά στην Ελλάδα, παρουσιάστηκε το πολιτιστικό και εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Υιοθέτησε και εσύ ένα μνημείο», από την Εταιρεία Ελλήνων Ευεργετών. Το πρόγραμμα έχει στόχο την ανεύρεση αναδόχων που θα κάνουν όλες τις απαιτούμενες ενέργειες  για την προστασία και ανάδειξη μνημείων. Εφαρμόζεται εδώ και πολλά χρόνια σε χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής, με αποτέλεσμα εμβληματικά μνημεία.