Εξελίσσονται οι εργασίες στον Τύμβο Καστά στην Αμφίπολη

 

Με ταχείς ρυθμούς εξελίσσονται οι εργασίες προστασίας, αποκατάστασης και ανάδειξης στον Τύμβο Καστά, το εμβληματικό μακεδονικό μνημείο της Αμφίπολης, το οποίο εισέρχεται σε μια νέα φάση υλοποίησης. Η αποκάλυψη του μνημειώδους περιβόλου, η επανατοποθέτηση της μαρμάρινης θύρας του τάφου, η ολοκλήρωση της αντιπλημμυρικής θωράκισης και η έναρξη κατασκευής του μουσειακού κελύφους δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την απόδοση του μνημείου στο κοινό το 2028. Παράλληλα, αποδίδονται δύο σημαντικά έργα που αναβαθμίζουν την εμπειρία των επισκεπτών και ενισχύουν την προσβασιμότητα στον αρχαιολογικό χώρο.

 Σημαντική πρόοδος στα έργα του Τύμβου Καστά

Οι εργασίες στο εσωτερικό του μνημείου προχωρούν σύμφωνα με τον προγραμματισμό, με κορυφαίο επίτευγμα την επανατοποθέτηση της μαρμάρινης θύρας του μακεδονικού τάφου, ύστερα από απαιτητική διαδικασία συγκόλλησης και αποκατάστασης. Η αποκάλυψη του περιβόλου στο σύνολό του και η ολοκλήρωση κρίσιμων έργων προστασίας ενισχύουν τη σταθερότητα και τη μακροχρόνια διατήρηση του μνημείου. Στις αρχές Σεπτεμβρίου αναμένεται η εγκατάσταση του αναδόχου για την κατασκευή του μουσειακού κτηρίου που θα φιλοξενήσει μόνιμη έκθεση και ψηφιακές εφαρμογές.

 Αποκατεστημένη η Αρχαία Ξύλινη Γέφυρα στον Στρυμόνα

Αποδόθηκε στο κοινό η μοναδική σωζόμενη Αρχαία Ξύλινη Γέφυρα στον Στρυμόνα, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών συντήρησης των ξύλινων πασσάλων και την τοποθέτηση νέου στεγάστρου προστασίας. Η γέφυρα, που χρονολογείται ήδη από τον 6ο αιώνα π.Χ. και μνημονεύεται από τον Θουκυδίδη, αποτελεί ένα από τα σπανιότερα σωζόμενα δείγματα αρχαίας ξύλινης μηχανικής παγκοσμίως. Πολυμεσικές εφαρμογές επιτρέπουν στους επισκέπτες να γνωρίσουν την ιστορία και τη λειτουργία της.

 Νέες υποδομές προσβασιμότητας στον αρχαιολογικό χώρο

Ολοκληρώθηκαν και αποδίδονται στο κοινό έργα που βελτιώνουν την προσβασιμότητα στην Ακρόπολη, στο Αρχαίο Γυμνάσιο και στο Βόρειο Τείχος της Αμφίπολης. Δημιουργήθηκαν τρεις κλάδοι διαδρομών για άτομα με κινητικές δυσκολίες και προβλήματα όρασης, εγκαταστάθηκε αναβατόριο, τοποθετήθηκαν πινακίδες σε γραφή Braille και διαμορφώθηκαν νέες υποδομές στάθμευσης για ΑμεΑ. Τα έργα εντάσσονται στη στρατηγική για έναν πολιτισμό ανοιχτό σε όλους.

«Μπες στην Αποθήκη, είναι Ασφαλής»: Μουσικοθεατρικό δρώμενο στην Ακρόπολη Αμφίπολης

Στον αρχαιολογικό χώρο της Αμφίπολης, στην Ακρόπολη, παρουσιάζεται στις 8 και 9 Ιουλίου 2026 το μουσικοθεατρικό δρώμενο «Μπες στην Αποθήκη, είναι Ασφαλής». Το έργο του Σταμάτη Πασόπουλου αναπλάθει την πολιτισμική μνήμη των Σερρών μέσα από ήχους, τελετουργικά στοιχεία και παραδοσιακές φωνές, δημιουργώντας μια σύγχρονη σκηνική εμπειρία που συνδέει κοινότητα, φύση και υπερφυσικό.

Ένα δρώμενο που ανασύρει τη μνήμη της κοινότητας

Το έργο αποτελεί μια συλλογική ηχοχρωματική έρευνα πάνω στη σχέση της κοινότητας με τη γη, το υπερφυσικό και τα τελετουργικά της. Έξι περφόρμερ επί σκηνής — ένα τρίο παραδοσιακών φωνών και μια τριμελής ζυγιά με γκάιντα, καβάλ και νταχαρές/νταούλι — συνθέτουν ένα πολυεπίπεδο ηχητικό και κινητικό σύμπαν.

Ο Σταμάτης Πασόπουλος, προεξάρχων της ζυγιάς και δημιουργός του έργου, αξιοποιεί παραδοσιακά τραγούδια, φωνητικούς πειραματισμούς και τεχνικές σύγχρονης μουσικής για να αναπλάσει τη στιγμή της «γέννησης της γλώσσας». Η παράσταση εξετάζει πώς η μουσική και ο χορός λειτουργούσαν ως συνεκτικός ιστός της κοινότητας, μεταφέροντας μνήμες, αξίες και συμβολισμούς.

Παράδοση και σύγχρονη σκηνική γλώσσα

Το δρώμενο συνδυάζει παραδοσιακά στοιχεία με σύγχρονες τεχνικές σύνθεσης και σκηνικής επιμέλειας. Τα τοπικά όργανα εφαρμόζουν νέες μουσικές προσεγγίσεις, ενώ ο χορός της κοινότητας τροφοδοτεί τη σκηνική δράση, δημιουργώντας μια παράσταση που κινείται ανάμεσα στο τελετουργικό και το σύγχρονο θέατρο.

Η «Αποθήκη» γίνεται ένας ασφαλής τόπος μνήμης, που η παράδοση δεν αναπαρίσταται απλώς, αλλά επανερμηνεύεται μέσα από το σώμα, τον ήχο και τη συλλογική εμπειρία.

Συντελεστές

Σύλληψη, σύνθεση, σκηνική επίβλεψη: Σταμάτης Πασόπουλος

Κείμενο, δραματουργία: Νίκος Ιωακείμ

Σκηνικά: Σταμάτης Πασόπουλος

Κοστούμια: Άννα Καλιφατίδου

Περφόρμερ επί σκηνής:  

Νατάσα Τσακηρίδου – φωνή

Γεωργία Τέντα – φωνή

Ιουλία Ρούτζιου – φωνή

Σταμάτης Πασόπουλος – γκάιντα, tapes

Στρατής Πασόπουλος – καβάλ

Στάθης Παρασκευόπουλος – νταχαρές, ιδιόφωνα

ΑΜΚΕ: ΤΕΤΤΤΙΞ

Πληροφορίες εκδήλωσης

Ώρα έναρξης: 19:30

Χώρος: Αρχαιολογικός χώρος Αμφίπολης, Ακρόπολη

Η εκδήλωση πραγματοποιείται σε έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Μακεδονίας, προσφέροντας μια μοναδική ατμόσφαιρα όπου η παράδοση συναντά το τοπίο και την ιστορική μνήμη.

Αποκαλύπτεται το εύρος του Τύμβου Καστά: Νέα στοιχεία για το μνημείο που συνδέεται με τον Μέγα Αλέξανδρο

Ο Τύμβος Καστά στην Αμφίπολη αποκαλύπτει σταδιακά το πραγματικό του μέγεθος, μέσα από ένα εκτεταμένο πρόγραμμα ανασκαφής και αποκατάστασης που φέρνει στο φως άγνωστες έως σήμερα πτυχές του μνημείου. Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι το εντυπωσιακό ταφικό σύνολο λειτουργούσε και ως αρχαίο αστρονομικό ημερολόγιο, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο το μυστήριο γύρω από την ταυτότητα του τιμώμενου νεκρού.

Αποκαλύπτεται η πλήρης κλίμακα του μνημείου

Οι πρόσφατες εργασίες αποκάλυψαν ολόκληρο τον μαρμάρινο περίβολο του τύμβου, ο οποίος φτάνει τα 497 μέτρα σε περίμετρο, καθιστώντας τον το μεγαλύτερο ταφικό περίβολο που έχει εντοπιστεί στη Μακεδονία. Το ύψος και η διάμετρος του λόφου –που ξεπερνά τα 140 μέτρα– επιβεβαιώνουν ότι πρόκειται για ένα μνημείο εξαιρετικής κλίμακας, κατασκευασμένο σε μια εποχή πολιτικών αναταραχών μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου το 323 π.Χ.

Οι αρχαιολόγοι έχουν πλέον αποκαταστήσει τμήματα της αρχιτεκτονικής, έχουν αφαιρέσει προσωρινά στηρίγματα από το εσωτερικό και προετοιμάζουν την επανατοποθέτηση μνημειακών στοιχείων που κάποτε προστάτευαν τον νεκρό.

Ένα ταφικό μνημείο της εποχής των Διαδόχων

Η Αμφίπολη, περίπου 60 μίλια βορειοανατολικά της Θεσσαλονίκης, αποτελούσε στρατηγικό κέντρο της μακεδονικής εξουσίας. Στην ταραχώδη περίοδο που ακολούθησε τον θάνατο του Αλέξανδρου, οι ισχυροί της εποχής επιδόθηκαν σε έναν ανελέητο αγώνα για την εξουσία. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η ανέγερση ενός τόσο μεγαλοπρεπούς ταφικού μνημείου υποδηλώνει ότι ο τιμώμενος νεκρός κατείχε εξέχουσα θέση στο βασίλειο.

Το Υπουργείο Πολιτισμού επιβεβαιώνει ότι για πρώτη φορά αποκαλύφθηκε πλήρως ο μαρμάρινος περίβολος, ενώ η κλίμακα του έργου συνεχίζει να εντυπωσιάζει ακόμη και τους πιο έμπειρους ερευνητές.

Νέα επιστημονικά δεδομένα: Ένα αρχαίο αστρονομικό ημερολόγιο

Πέρα από τον ταφικό του χαρακτήρα, ο Τύμβος Καστά φαίνεται πως είχε και αστρονομική λειτουργία. Σύγχρονες αναλύσεις δείχνουν ότι η διάταξη του μνημείου και ο προσανατολισμός του σχετίζονται με ηλιακά φαινόμενα, υποδηλώνοντας ότι το μνημείο λειτουργούσε ως ένα είδος αρχαίου ημερολογίου. Η διττή αυτή χρήση ενισχύει την άποψη ότι το μνημείο είχε ιδιαίτερη συμβολική και πολιτική σημασία.

Το μυστήριο του τιμώμενου νεκρού παραμένει

Παρά την πρόοδο των εργασιών, το ερώτημα παραμένει: ποιος αξιώθηκε ένα τόσο επιβλητικό μνημείο; Η σύνδεση με την εποχή των Διαδόχων, η στρατηγική θέση της Αμφίπολης και η μνημειακή κλίμακα ενισχύουν τα σενάρια που θέλουν το μνημείο να σχετίζεται με πρόσωπα του στενού κύκλου του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Οι έρευνες συνεχίζονται, με την επιστημονική κοινότητα να αναμένει νέα ευρήματα που θα φωτίσουν την ταυτότητα του νεκρού και τον ακριβή σκοπό του μνημείου.

ΠΗΓΗ: https://www.zmescience.com/

Ανακοίνωση του Υπ.Πολιτισμού για ψηφιακό μοντέλο του εδάφους του λόφου Καστά

Η ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, με τη συντονιστική ευθύνη του καθηγητή Γρηγ. Τσόκα, η οποία διεξάγει τη γεωφυσική διασκόπηση και τη γεωλογική χαρτογράφηση του λόφου Καστά, στην Αμφίπολη, κατασκεύασε ψηφιακό προσομοίωμα (μοντέλο) του εδάφους της εποχής, πριν από την παρέμβαση για την ανέγερση της θόλου. Από τη σύγκριση του προσομοιώματος με την σημερινή κατάσταση και την κατάσταση, πριν από τις πρόσφατες ανασκαφές, προέκυψε ότι το μεγαλύτερο μέρος του λόφου συνίσταται από φυσικούς σχηματισμούς. Το προσομοίωμα αναμένεται να γίνει πληρέστερο μετά την ενσωμάτωση στοιχείων από τις γεωτρήσεις που θα διανοιχθούν για γεωτεχνικούς σκοπούς. 

Οι απεικονίσεις του εσωτερικού του λόφου, μέσω των ηλεκτρικών

τομογραφιών, εντόπισαν αντιστατικές δομές, οι οποίες πιθανόν να είναι αρχαίες κατασκευές. Επομένως, τα σημεία, στα οποία αυτές εμφανίζονται χρειάζονται  αρχαιολογική διερεύνηση.

Δυτικά της θόλου, και σχεδόν παράλληλα, σε οριζόντια τομή, που προέκυψε από τις τομογραφίες και απεικονίζει την κατανομή της ειδικής ηλεκτρικής αντίστασης, εντοπίστηκε περιοχή υψηλών τιμών, η οποία πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω με ανασκαφική διερεύνηση.

Στο παραπάνω σχήμα φαίνεται η οριζόντια τομογραφική εικόνα, όπου ανατολικό της τμήμα διακρίνεται η ανωμαλία των υψηλών αντιστάσεων   

Ποιός είναι ο νεκρός που βρέθηκε στην Αμφίπολη;

Το μυστήριο επιτείνεται στον  Τύμβο στο λόφο Καστά καθώς βρέθηκαν τα οστά του ή της νεκρής στον τρίτο θάλαμο, χωρίς όμως ο ένοικος του τάφου να έχει αποτεφρωθεί. 
Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν τον σκελετό σχεδόν ακέραιο σε  βάθος  1,60μ.  από  τους  σωζόμενους  λίθους  του  δαπέδου και μέσα σε  κιβωτιόσχημο  τάφο, κατασκευασμένο από πωρόλιθους,  μήκους  3,23μ., πλάτους 1,56μ. και σωζόμενου ύψους 1 μ. 
 Εντύπωση προκαλεί και το ξύλινο  φέρετρο, καθώς όλοι αναμέναμε να βρεθεί λάρνακα.  Επίσης βρέθηκαν,  διάσπαρτα,σιδερένια και χάλκινα καρφιά, καθώς και οστέινα και γυάλινα διακοσμητικά στοιχεία του φέρετρου.
Μετά την ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού άρχισαν και τα σχόλια των αρχαιολόγων καθώς ως γνωστόν οι ανασκαφές στην Αμφίπολη απασχολούν τον διεθνή τύπο και την κοινή γνώμη. 
Συγκεκριμένα, η επικεφαλής της ανασκαφής Κατερίνα Περιστέρη  επαναλαμβάνει την αρχική της θέση ότι ο νεκρός ήταν επιφανής στρατιωτικός, όπως υποστήριξε σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στο Μουσείο της πόλης.

Η διάσημη αρχαιολόγος Ντόροθι Κινγκ, έσπευσε να σχολιάσει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι αφενός διερωτήθηκε εάν ο σκελετός ανήκει στην ίδια χρονική περίοδο με την κατασκευή του τάφου, αφετέρου επισημαίνει πως η αποτέφρωση ήταν ο κανόνας για την αρχαία Μακεδονία, ενώ τονίζει  «ιστορικές πηγές αναφέρουν ότι μόνο δύο πτώματα ταριχεύθηκαν, προκειμένου να επιστρέψουν στην πατρίδα, ο Μέγας Αλέξανδρος και ο Ηφαιστίωνας».

Αισιοδοξία στην Αμφίπολη- πιθανώς το μνημείο συνεχίζει προς τα κάτω

Μετά την απογοήτευση των τελευταίων ημερών καθώς δεν βρέθηκε θύρωμα στο τέταρτο δωμάτιο που ανασκάπτεται στον Τύμβο της Αμφίπολης, σήμερα η αρχαιολογική σκαπάνη  εντόπισε στο δάπεδο  την  ύπαρξη  τεχνητού  ορύγματος  επί  του φυσικού  σχιστολιθικού  εδάφους,  επιφάνειας,  4Χ2,10μ.,το οποίο είναι επιχωμένο με ιλυώδη άμμο (όπως αλλωστεκαι  η  υπόλοιπη  επίχωση  του  μνημείου). Ήδη  έχει προχωρήσει η ανασκαφή, σε βάθος περίπου 1,40μ. από την επιφάνεια του κατωφλίου και η επίχωση συνεχίζεται.
 Κατά  την  απομάκρυνση  της  αμμώδους  επίχωσης εντοπίστηκε το δεύτερο μαρμάρινο θυρόφυλλο σε καλή κατάσταση  διατήρησης,  πεσμένο  μέσα  στο  όρυγμα,

διαστάσεων, 2Χ0,90Χ0,15μ. και βάρους περίπου έναμισυ τόνο. Σήμερα θα  επιχειρούνταν η απομάκρυνσή του από το σημείο εύρεσης.
Μάλιστα οι αρχαιολόγοι διαπίστωσαν ότι στο δυτικό  τμήμα  του  δαπέδου  οι  λίθοι  παρουσιάζουν υποχώρηση  και  σημαντική  στροφή  προς  το  εσωτερικό του  χώρου,  ως  αποτέλεσμα  καθίζησης-ολίσθησης  της υποκείμενης επίχωσης, ενώ στο ανατολικό τμήμα οι λίθοι του δαπέδου  βρίσκονται  στην  αρχική  τους  θέση. 
Το συνεργείο των ειδικών απομακρύνει τους λίθους από την δυτική πλευρά για  να  αποκαλυφθεί  η  κατάσταση  θεμελίωσης  του δυτικού  πλαϊνού  τοίχου  και  να  γίνουν  οι  απαραίτητες εργασίες αντιστήριξης και στερέωσης της θεμελίωσης.
Για την ασφάλεια των του αρχιτεκτονήματος  θα  γίνουν  εργασίες  εγκιβωτισμού  και αντιστήριξης των κατακόρυφων παρειών του. Πριν δυο μέρες έγινε

 τοποθέτηση  έξιαισθητήρων  μέτρησης  της  παραμόρφωσης  επί αντίστοιχων  αντηρίδων  του  τέταρτου  χώρου  για  να διαπιστώνεται  στο  εξής  η  ένταση  των  μεταλλικών στοιχείων  αντιστήριξης,  κατά  την  πρόοδο  των ανασκαφικών  εργασιών.  Επιπλέον,  σήμερα  επρόκειτο να προχωρήσει  η  εγκατάσταση  επιπλέον  10 αισθητήρων,  αλλά  και  ρωγμομέτρων  για  την παρακολούθηση  τυχόν  εξέλιξης  υφιστάμενων ρωγμών μεγάλου  εύρους  σε  δομικά  στοιχεία  των  εγκάρσιων διαφραγμάτων. Συμπληρώθηκαν  στοιχεία  υποστύλωσης  της  θόλου  στο δεύτερο και τον τρίτο χώρο.
 Συνεχίζεται η αφαίρεση των χωμάτων από τα πρανή και πάνω, ανατολικά και ανάν τη του μνημείου.

Βίντεο και φωτογραφίες από την ανασκαφή στην Αμφίπολη

Σε μια κοινωνία της πληροφορίας το Υπουργείο Πολιτισμού δεν θα μπορούσε παρά να ενημερώσει το κοινό με βίντεο και φωτογραφικό υλικό σχετικά με την αποκάλυψη του ψηφιδωτού,στο ταφικό μνημείο της Αμφίπολης.  
Το βίντεο (παρακάτω) είναι αμοντάριστο και καταγράφει τις εργασίες του συνεργείου των αρχαιολόγων. Επίσης, θα δόθηκαν στη δημοσιότητα φωτογραφίες από τα τμήματα των φτερών των Σφιγγών και επιτρέπουν την πλήρη αποκατάστασή τους. 
 Σχετικό σχέδιο έχει εκπονηθεί από τον αρχιτέκτονα τoυ ΥΠΠΟΑ κ. Μ.  Λεφαντζή και παρουσιάζεται, για πρώτη φορά, σήμερα. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν επιβεβαιώθηκε η ύπαρξη θυρώματος εντός του τρίτου θαλάμου-τέταρτου χώρου- 0,96 πλάτους, δεν επιβεβαιώνεται από την ανασκαφική εργασία. Η λαθεμένη εντύπωση δόθηκε καθώς στο σημείο αυτό έχει αφαιρεθεί μαρμάρινος ορθοστάτης. όπως διευκρινίζεται  δεν υπάρχει θύρωμα στον τρίτο θάλαμο-τέταρτο χώρο.
 Σύμφωνα με την γεωλογική τομή, που είχε αποδείξει ότι το βάθος  του τρίτου θαλάμου-τέταρτου χώρου είναι 7,53,-τουλάχιστον κατά 1,50 μ. βαθύτερα από τους προηγούμενους-η ανασκαφική εργασία συνεχίστηκε μέχρι χτες κατά μισό μέτρο κάτω από την επιφάνεια του δαπέδου. 
Επισημαίνεται ότι  κάτω από τους πωρόλιθους του δαπέδου, μέσα στην αφαιρούμενη επίχωση βρέθηκαν τμήματα των φτερών των Σφιγγών, ένα μέρος από τον λαιμό της δεύτερης Σφίγγας- ίδιας ποιότητας μαρμάρου και εφάμιλλης γλυπτικής αξίας-καθώς και τμήματα από το ελλείπον τμήμα του μοναδικού ψηφιδωτού, με την εικόνα της αρπαγής της Περσεφόνης από τον Πλούτωνα, που καλύπτει

το δάπεδο του δεύτερου θαλάμου-τρίτου χώρου, πίσω από τις Καρυάτιδες.
Η πρώτη άποψη της διεπιστημονικής ανασκαφικής ομάδας, που προκύπτει από τα στοιχεία, που  συγκροτεί η ως τώρα εικόνα της ανασκαφής, όπως η εύρεση της κεφαλής της  ανατολικής Σφίγγας στον τρίτο θάλαμο, τέταρτο χώρο, πιθανότατα δίνει απάντηση στο ερώτημα : Αν η κατάχωση των χώρων, με άμμο,  καθώς και οι τοίχοι σφράγισης έγιναν στον ίδιο χρόνο με την κατασκευή του ταφικού συγκροτήματος.  Πιθανότατα η κατάχωση, αλλά και η κατασκευή του ταφικού συγκροτήματος. Πιθανόν κρίνεται να πραγματοποιήθηκε αργότερα, αλλά και αυτό ερευνάται. 

Διάλεξη με θέμα "Αμφίπολη, η αρχαία χρυσοφόρα πόλη και ο τύμβος"

Διάλεξη με θέμα "Αμφίπολη, η αρχαία χρυσοφόρα πόλη και ο τύμβος" πραγματοποιούν από κοινού ο δήμος Ρόδου και το Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης το προσεχές Σάββατο 1η Νοεμβρίου στο Νεστορίδειο Μέλαθρον. Για το επίκαιρο ζήτημα  θα μιλήσει η δρ Ποτίτσα Γρηγοράκου. Η Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Παρισίων, με Σπουδές, Οικονομικές και Κλασσικές (Φιλολογία - Ιστορία), με ειδίκευση στον Ελληνιστικό Πολιτισμό της Ανατολής, στις ξένες Αρχαιολογικές Σχολές στην Δαμασκό της Συρίας και στις ανασκαφές της ευρύτερης περιοχής, αναμένεται να ρίξει φως σε θέματα και ερωτήματα του κοινού σχετικά με την ελληνιστική εποχή και την προσωπικότητα του μεγάλου στρατηλάτη. Αξίζει να σημειωθεί ότι η κ..Γρηγοράκου διδάσκει στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο το θέμα "Οι Πόλεις του Μ. Αλεξάνδρου, τα Ελληνιστικά  Βασίλεια και  η  διάδοση του Ελληνικού Πολιτισμού στην Ανατολή"  με παρουσίαση  των  πλέον  πρόσφατων  ξένων  αρχαιολογικών  ανακαλύψεων.