«Fantastico»: Η μεγάλη αναδρομική έκδοση που επανατοποθετεί τον Gustave Doré στο κέντρο της ευρωπαϊκής εικονογραφίας

Το μνημειώδες βιβλίο των Alix Paré και Valérie Sueur‑Hermel αποκαλύπτει το εύρος, τη δύναμη και την πολιτιστική επιρροή ενός καλλιτέχνη που διαμόρφωσε τη φαντασία τριών αιώνων.

Το 2022 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις L’Ippocampo η εικονογραφημένη έκδοση Fantastico, ένα έργο 480 σελίδων αφιερωμένο αποκλειστικά στον Gustave Doré. Επιμελημένο από την ιστορικό τέχνης Alix Paré και την επιμελήτρια της Bibliothèque nationale de France Valérie Sueur‑Hermel, το βιβλίο αποτελεί την πιο πλήρη και τεκμηριωμένη αναδρομή στο έργο του Γάλλου δημιουργού εδώ και δεκαετίες.

Το υλικό προέρχεται από ένα corpus άνω των 10.000 έργων — χαράξεις, εικονογραφήσεις, πίνακες, υδατογραφίες — και παρουσιάζεται με τρόπο που αναδεικνύει όχι μόνο την τεχνική δεξιοτεχνία του Doré, αλλά και τη βαθιά επιρροή του στη λογοτεχνία, το σινεμά, την εικονογράφηση και τη σύγχρονη οπτική κουλτούρα.

Ένας καλλιτέχνης που δεν απεικόνιζε· οραματιζόταν

Ο Doré υπήρξε ένας από τους πιο παραγωγικούς καλλιτέχνες του 19ου αιώνα. Στα 33 του δήλωνε ειρωνικά ότι είχε «φτιάξει μόνο εκατό χιλιάδες σχέδια», ενώ ο κατάλογος του Henri Leblanc (1931) καταγράφει 11.013 έργα, εκ των οποίων 10.026 χαράξεις.

Το Fantastico δεν είναι μια απλή ανθολογία εικόνων. Είναι μια κριτική μελέτη που δείχνει πώς ο Doré μεταμόρφωσε την εικονογράφηση σε αυτόνομη τέχνη, επηρεάζοντας:

• τον King Kong (1933, 2005),
• τον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών του Peter Jackson,
• τον Harry Potter,
• τον Walt Disney,
• ακόμη και τον Chewbacca του Star Wars.

Οι εικονογραφήσεις του για τον Perrault, τον Dante, τον Milton, τον Tennyson, τον Poe και τον Cervantes διαμόρφωσαν την οπτική πρόσληψη των έργων αυτών για γενιές αναγνωστών.

Η δομή του βιβλίου: τέσσερις πύλες στο σύμπαν Doré

Το Fantastico οργανώνεται σε τέσσερα μεγάλα κεφάλαια:

1. Doré και η τέχνη της χάραξης

Λιθογραφία, οξυγραφία, ξυλογραφία — τρεις τεχνικές που ο Doré μετέτρεψε σε αφηγηματικό εργαλείο. Η συμβολή του στη ξυλογραφία θεωρείται επαναστατική.

2. Doré — Ο εικονογράφος

Εικονογραφήσεις για 26 λογοτεχνικά έργα:

Θεία Κωμωδία, Paradise Lost, Don Quixote, The Raven, Βίβλος, Idylls of the King.

Οι εικόνες του δεν συνοδεύουν το κείμενο· το αναμετριούνται μαζί του.

3. Doré — Ο γελοιογράφος

Σατιρικά σχέδια για το Le journal pour rire, επηρεασμένα από Cham και Daumier. Μια πλευρά του Doré λιγότερο γνωστή αλλά εξαιρετικά σημαντική.

4. Doré — Ο ζωγράφος

22 πίνακες και υδατογραφίες: από την Andromeda και τις Oceanines έως το συγκλονιστικό Valley of Tears (1883), το πιο προσωπικό έργο του.

Τα μεγάλα έργα: από την Κόλαση του Δάντη έως τον Προμηθέα

Το βιβλίο εξετάζει διεξοδικά τις κορυφαίες σειρές του Doré:

Η Θεία Κωμωδία (1861–1868)

Ο Doré αυτοχρηματοδότησε το Inferno όταν κανένας εκδότης δεν τολμούσε να το αναλάβει. Η επιτυχία ήταν τεράστια. Οι χαράξεις του καθόρισαν την εικονογραφική παράδοση του έργου.

Η Βίβλος (1865–1866)

228 χαλκογραφίες που άλλαξαν την οπτική πρόσληψη των βιβλικών αφηγήσεων.

Η δραματική χρήση του κιαροσκούρο επηρέασε ακόμη και το επικό Χόλιγουντ.

Paradise Lost (1866)

Ο Λούσιφερ παρουσιάζεται ως τραγικός ήρωας.

Οι άγγελοι και οι δαίμονες μεταμορφώνονται οπτικά — φτερά κύκνων που γίνονται νυχτερίδες.

Τα τοπία είναι θεατρικά, σχεδόν αποκαλυπτικά.

Idylls of the King (1867–1868)

Λυρικές εικόνες εμπνευσμένες από τον Αρθουριανό κύκλο, με γοτθικά τοπία και ρομαντικές ηρωίδες.

Οι πίνακες: Andromeda, Oceanine, The Enigma, Valley of Tears

Από τον μύθο του Προμηθέα έως την τραυματική εμπειρία του Γαλλοπρωσικού Πολέμου, ο Doré μετατρέπει τον ρομαντισμό σε σκοτεινή, συμβολική αφήγηση.

Τι προσφέρει το βιβλίο

Το Fantastico αποδεικνύει ότι ο Doré δεν ήταν απλώς ένας παραγωγικός εικονογράφος. Ήταν ένας οραματιστής που διαμόρφωσε την ευρωπαϊκή εικονογραφία και επηρέασε βαθιά τη σύγχρονη οπτική κουλτούρα. Το βιβλίο λειτουργεί ως εργαλείο για μελετητές, ιστορικούς τέχνης, εικονογράφους και λάτρεις της φανταστικής τέχνης, προσφέροντας μια πλήρη και κριτική αποτίμηση του έργου του.

Τι ενώνει τον Dali με τον Δάντη; Άγνωστες εικονογραφήσεις του καλλιτέχνη σε μια έκθεση Ταϊπέι

 

Τι σχέση μπορεί να έχει ο Dali και ο Dante; Η Θεία Κωμωδία του Dante Alighieri θεωρείται ως θησαυρός της ιταλικής λογοτεχνίας. Αλήθεα, γνωρίζατε ότι  στον Ισπανό σουρεαλιστή ζωγράφο Σαλβαδόρ Νταλί ανέθεσε να εικονογραφήσει το επικό ποίημα η ιταλική κυβέρνηση το 1950;

Ο αμφιλεγόμενος καλλιτέχννης προκάλεσε διαμάχη για την επιτροπή, η οποία έφτασε τελικά στο ιταλικό κοινοβούλιο και το συμβόλαιο του Νταλί ακυρώθηκε δεόντως. Απτόητος, ο Νταλί, με τη βοήθεια του Γάλλου εκδότη Joseph Forêt, αποφάσισε να ολοκληρώσει το έργο μόνος του και δημιούργησε 100 πολυτελείς ακουαρέλες με μια διακαής αναφορά στον Παράδεισο, την Κόλαση και το Καθαρτήριο ως απάντηση στο κείμενο του Δάντη. Στη συνέχεια, αυτές οι ακουαρέλες  μεταφέρθηκαν υπό την επίβλεψη του Νταλί σε ξυλόγλυπτα μέσα από 3.500 ξεχωριστούς ογκόλιθους - ένα εκπληκτικό επίτευγμα που χρειάστηκε λίγο λιγότερο από πέντε χρόνια για να ολοκληρωθεί. Θεωρείται ευρέως ως το καλύτερο επίτευγμα γραφικών του Νταλί!

 

 

Περισσότερα από 100 έργα τέχνης του Ισπανού σουρεαλιστή Σαλβαδόρ Νταλί θα παρουσιαστούν σε έκθεση Ταϊπέι από τον Ιανουάριο, σύμφωνα με το National Chiang Kai-shek Memorial Hall, το οποίο θα φιλοξενήσει την εκδήλωση.

 

Η έκθεση που συνδιοργανώθηκε από το Ίδρυμα Gala-Salvador Dalí στην Ισπανία, το οποίο ιδρύθηκε από τον ίδιο τον αείμνηστο καλλιτέχνη, θα παρουσιάσει τις 100 ακουαρέλες που ζωγράφισε  εμπνευσμένες απί τη Θεία Κωμωδία.

Εκτός από τιςακουαρέλες που δημιουργήθηκαν μεταξύ 1959 και 1963, ένα άλλο αξιοσημείωτο έργο που θα παρουσιαστεί στην Ταϊβάν για πρώτη φορά είναι η ελαιογραφία του 1979 «In Search of the Fourth Dimension», η οποία παρουσιάζει το «ρολόι που λιώνει» για τον οποίο είναι γνωστός ο Νταλί.

 

Το «Destino», μια μικρού μήκους ταινία κινουμένων σχεδίων που δημιουργήθηκε σε συνεργασία μεταξύ του Νταλί και της Walt Disney Company τη δεκαετία του 1940 και κυκλοφόρησε το 2003, θα παρουσιαστoύν ακόμη στην έκθεση. Άλλα έργα τέχνης στην έκθεση περιλαμβάνουν πίνακές του από τη δεκαετία του 1920, σκηνικά από τη δεκαετία του 1940 και έργα στις τελευταίες μέρες του πριν πεθάνει το 1989.

 

Η έκθεση θα ταξιδέψει τους επισκέπτες στη ζωή του Νταλί και στο ευρύ φάσμα των τομέων στους οποίους εργάστηκε, όπως η αρχιτεκτονική, η γλυπτική και το θέατρο, ανέφερε η αίθουσα του μνημείου.

 Η σπουδή στη Θεία Κωμωδία

Μπορεί ένας μύθος να τυλίγει το όνομά του, πολλοί το γνωρίζουν για το μουστάκι του και τα ρολόγια που λιώνουν, αλλά ο Νταλί ήταν στην πραγματικότητα, εξαιρετικά ταλαντούχος τόσο ως σχεδιαστής όσο και ως ζωγράφος.

Οι 100 εικονογραφήσεις για το μνημειώδες ποίημα του Δάντη, με τις απεικονίσεις του Inferno, Purgatorio και Paradiso μας φέρνουν κοντά με τις εικόνες των βασανισμένων ψυχών και υπέροχων οραμάτων! Η απλότητα και η αμεσότητα χαρακτηρίζει τα έργα που έχουν  αφετηρία την αφήγηση με τον ποιητή Βιργίλιο να κατεβαίνει πρώτα στα βάθη της κόλασης, πριν ανέβει στο Όρος Καθαρτήριο για να φτάσει τελικά στον Παράδεισο. 

Ελάχιστα έργα μπορούμε να πούμε ότι επηρέασαν τη φαντασία ενός ολόκληρου πολιτισμού σε τέτοια κλίμακα όπως η Θεία Κωμωδία. Είναι τολμηρό, σπλαχνικό και συνεχώς συγκλονιστικό στην απεικόνιση της μετά θάνατον ζωής και από την ολοκλήρωσή του το 1320, δεν έχει πάψει να εμπνέει άλλους καλλιτέχνες.

 

 

Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 13 Απριλίου.

 Πηγή: https://focustaiwan.tw https://www.eamesfineart.com/

Τι συνδέει το έργο του Δάντη με την αρχαία και τη σύγχρονη Ελλάδα;

 

Τι κληρονόμησε ο Δάντης από την Ελληνική γνώση; Από την μικρή γωνιά της Μεσογείου, Ιταλία, Ελλάδα και Κύπρος εκπέμπουν μήνυμα ειρήνης,  με πρότυπο τις καθολικές αξίες του Δάντη και του Ομήρου ως άφθαρτη κληρονομιά! Σε αυτή την πρωτοβουλία μελετητές του ποιητή δεν μένουν στο προφανές: Δεν είναι μόνο οι επιστημονικές του γνώσεις, αλλά η Ευκλείδια γεωμετρία που διέπει την Θεία Κωμωδία, η αριστοτελική φυσική που χαρακτηρίζει τις ιδέες του, αλλά και η σοφή χρήση της κλασσικής ρητορικής, όπως περιγράφει ο καθηγητής Davide Canfora στο Πανεπιστήμιο του Μπάρι. Αξιομνημόνευτη είναι η διατριβή του Δάντη για την φυσική φιλοσοφία του Questo de aqua et terra, μέσα σε ένα όραμα γνώσης ενσωματωμένο μεταξύ των τεχνών του trivio και του quadrivio.  

 

Το διεθνές συνέδριο «Ο Δάντης και η Ελλάδα» αποτελεί μέρος του εκτεταμένου προγράμματος εορτασμών του Δάντη. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που προωθεί η Ιταλική Φιλελληνική Εταιρεία (Società Filellenica Italiana) και άλλα ιταλικά, ελληνικά και κυπριακά ιδρύματα, επιστημονικά επιμελημένη από εμένα, με την πολύτιμη συνεργασία των μελών της Επιστημονικής Επιτροπής, των καθηγητών Davide Canfora, Paolo Cesaretti e Giulio Chiodi, των καθηγητριών Χρύσα Δαμιανάκη και Rosa Giulio, των Μιχάλης Πιερής, Ιωάννης Τσόλκας και Γεράσιμος Ζώρας.

 Ήδη στην πρώτη σύνοδο της Επιστημονικής Επιτροπής στις 27 Νοεμβρίου 2020, καθορίστηκαν τέσσερις ερευνητικές ομάδες: Ο Δάντης και η ελληνική επιστήμη, υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Davide Canfora· Ο Δάντης και ο ελληνικός μύθος, υπό την διεύθυνση του καθηγητή Γεράσιμου Ζώρα· Ο Δάντης και εθνικές ταυτότητες, για την οποία είναι υπεύθυνη η καθηγήτρια Rosa Giulio· Ο Δάντης στη σύγχρονη νεοελληνική λογοτεχνία, που προγραμματίστηκε από την καθηγήτρια Χρύσα Δαμιανάκη.

Δράσεις

Λευκωσία 27 και 28. 09,

Αθήνα 30.09.2021

Μπάρι 15.10.2021

Σαλέρνο 29.10.20211

Μιλάνο 11.11.2021

Ραβέννα 19.11.2021

 

Ο καθηγητής Γ.Ζώρας αναφέρεται σε «μια γόνιμη πολιτιστική περιπέτεια» σχετικά με τη  διευρεύνηση   του δίπολου «Ο Δάντης και ο ελληνικός μύθος». Αναζητώντας στοιχεία από την κληρονομιά της ελληνικής μυθολογίας στα έργα του Δάντη, ο καθηγητής υπενθυμίζει ότι στην Θεία Κωμωδία και στο Eclogae χρησιμοποιούνται οι Βιργιλινοί μυθικοί ήρωες ως κλειδί αλληγορίας, για την υποστήριξη της επιλογής του Δάντη για μια νέα γλώσσα. «Η ανάκτηση των μορφών της ελληνικής μυθολογίας στον Δάντη πραγματοποιείται μέσω μιας πρωτότυπης διαμεσολάβησης που πραγματοποιεί την επαναχρησιμοποίησή τους τόσο σε αναλογική λειτουργία, όπως αποδεικνύεi στην Κωμωδία ο μύθος του Γανυμήδη» σημειώνει μεταξύ άλλων ο καθηγητής.

 

Η καρποφορία της αρχικής διαίσθησης επιβεβαιωνόταν από το σύνταγμα, που αποφασίστηκε από την Επιστημονική Επιτροπή στη σύνοδο της 21ης Δεκεμβρίου 2020, δύο άλλων ερευνητικών ομάδων, η μία δεσμευμένη να διαφωτίσει τη σχέση του Δάντη με το Βυζάντιο. Το Διεθνές Συνέδριο πραγματοποιήθηκε ηλεκτρονικά, στα κανάλια του YouTube της Ιταλικής Φιλελληνικής Εταιρείας (Società Filellenica Italiana) και του Lectura Dantis Metelliana.

Χάρη στην βελτίωση των επιδημιολογικών στοιχείων θα πραγματοποιηθούν οι επόμενες δράσεις στη Λευκωσία και την Αθήνα, σύμφωνα με το παρακάτω πρόγραμμα). Αυτές οι στρογγυλές τράπεζες αναφέρονται επίσης λεπτομερώς στο πρόγραμμα Στις 20 Νοεμβρίου 2021, ολόκληρο το έργο θα τελειώσει στον τάφο του Δάντη στη Ραβέννα με την απαγγελία των στίχων του Ανώτατου Ποιητή στα ελληνικά, ως συμβολική σφραγίδα του δίδυμου «Δάντης και Ελλάδα». 

Η Θεία Κωμωδία με χορό και μουσική

Κόλαση, Καθαρτήριο, Παράδεισος. Για πρώτη φορά Έλληνες δημιουργοί καταπιάνονται με το κορυφαίο έργο της μεσαιωνικής Ευρώπης την Θεία Κωμωδία. Η σκηνοθέτις Αργυρώ Χιώτη και η ομάδα VASISTAS παρουσιάζουν στην Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών τη μνημειώδη «οραματική αυτοβιογραφία» του Δάντη, το φανταστικό ταξίδι του στο βασίλειο των νεκρών.
Σε μια συμπυκνωμένη εκδοχή επιλέγουν αποσπάσματα ερμηνεύοντας εκ νέου τη μνημειώδη «οραματική αυτοβιογραφία» του Δάντη, το φανταστικό ταξίδι του στο βασίλειο των νεκρών, μια κατάδυση στον κόσμο των σκιών μέχρι την έξοδο στο φως.
 Οι VASISTAS τα τελευταία χρόνια και οι οποίοι βασίζονται στην εκφραστική δυναμική του σώματος και τη μουσική διάσταση της χορικότητας, ενώ συναντούν ένα κουαρτέτο εγχόρδων, παρόν επί σκηνής καθ’όλη τη

διάρκειά της και ενταγμένο στη σκηνική δράση. Μουσικός μινιμαλισμός και ηλεκτρονική μουσική συνομιλούν ζωντανά με τη χρήση σύγχρονων μέσων, συντελώντας έτσι στη δημιουργία της ιδιαίτερης σκηνικής εμπειρίας του road trip της Θείας Κωμωδίας.
 
Ο ποιητής και μεταφραστής Νίκος Α. Παναγιωτόπουλος, βαθύς γνώστης της Μεσαιωνικής παράδοσης και λογοτεχνίας και δημιουργός του περίφημου έργου Σύσσημον ή Τα Κεφάλαια, υπογράφει τη δραματουργία της παράστασης.

Ερμηνεύουν: Ευθύμης Θέου, Ελένη Βεργέτη, Ευδοξία Ανδρουλιδάκη, Αντώνης Αντωνόπουλος, Τζωρτζίνα Χρυσκιώτη, Φιντέλ Ταλαμπούκας, Ματίνα Περγιουδάκη, Γιάννης Κλίνης.
 
Κουαρτέτο εγχόρδων: Αλέξης Καραϊσκάκης Νάστος (τσέλο), Φαίδων Μηλιάδης / Αντρέι Ναστάσα (πρώτο βιολί), Αγγελική Κασδά (δεύτερο βιολί), Γιάννης Ρωμανός / Ηλίας Λιβιεράτος (βιόλα).

Έως 7/5.