Untold Stories: Το κτήριο και οι συλλογές της Πινακοθήκης Δήμου Αθηναίων

Μια ιστορική αναδρομή μέσα από άγνωστα τεκμήρια και αφηγήσεις...Ο Οργανισμός Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων παρουσιάζει τη δράση «Untold Stories», μια ειδικά σχεδιασμένη επιμορφωτική ξενάγηση για ενήλικο κοινό, που φωτίζει άγνωστες πτυχές της ιστορίας του κτηρίου και των συλλογών της Πινακοθήκης. Η δράση πραγματοποιείται το Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου 2026, στις 12:30, στο νεοκλασικό κτήριο της Λεωνίδου και Μυλλέρου, στο Μεταξουργείο.

Το κτήριο και οι βομβαρδισμοί του 1944

Ένα από τα κεντρικά ερωτήματα της δράσης αφορά τη σχέση του κτηρίου της Πινακοθήκης με τους βομβαρδισμούς του Πειραιά τον Ιανουάριο του 1944. Μέσα από αρχειακές πηγές και δημοσιεύματα της εποχής, οι συμμετέχοντες ανακαλύπτουν πώς το κτήριο συνδέθηκε με τις πολεμικές επιχειρήσεις και ποια ήταν η επίδραση των γεγονότων στη λειτουργία των δημοτικών υπηρεσιών και των πολιτιστικών φορέων της Αθήνας.

Ο τύπος της εποχής καταγράφει με δραματικό τρόπο τις καταστροφές, τις απώλειες και τις επιπτώσεις στην πολιτιστική ζωή. Η δράση αξιοποιεί αυτά τα τεκμήρια για να αναδείξει το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτούργησε η Πινακοθήκη κατά τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής.

Προστασία των συλλογών στα χρόνια της Κατοχής

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, η Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων κλήθηκε να προστατεύσει τα έργα της από κινδύνους όπως καταστροφές, λεηλασίες και μετακινήσεις. Η δράση παρουσιάζει τις πρακτικές που εφαρμόστηκαν:

– μεταφορά έργων σε ασφαλείς χώρους

– δημιουργία καταλόγων και τεκμηρίων για την αποφυγή απωλειών

– συνεργασία με υπηρεσίες του Δήμου και με καλλιτέχνες της εποχής

Οι συμμετέχοντες γνωρίζουν πώς οργανώθηκε η προστασία των συλλογών και πώς διασώθηκαν σημαντικά έργα που αποτελούν σήμερα θεμέλιο της Πινακοθήκης.

Η επιστροφή ενός χαμένου έργου τέχνης

Ένα από τα πιο συναρπαστικά «ανέκδοτα» της δράσης αφορά την ιστορία ενός πολύ γνωστού Έλληνα καλλιτέχνη, του οποίου έργο χάθηκε κατά την Κατοχή και επεστράφη μετά τον πόλεμο από τον ίδιο τον δημιουργό. Η αφήγηση φωτίζει τις συνθήκες της απώλειας, τον τρόπο εντοπισμού του έργου και την επιστροφή του στη συλλογή, αναδεικνύοντας τη σημασία της προσωπικής ευθύνης των καλλιτεχνών απέναντι στην πολιτιστική κληρονομιά.

Η Πινακοθήκη σήμερα – Ένας ζωντανός πολιτιστικός πυρήνας

Το νεοκλασικό κτήριο στη Λεωνίδου και Μυλλέρου, ένα από τα χαρακτηριστικά δείγματα της αρχιτεκτονικής του 19ου αιώνα στην Αθήνα, συνεχίζει να λειτουργεί ως δυναμικός χώρος τέχνης και ιστορίας. Με εκθέσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις όπως το «Untold Stories», η Πινακοθήκη ενισχύει τον διάλογο ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν της πόλης.

Πληροφορίες Δράσης

Τίτλος: Untold Stories – Το κτήριο και οι συλλογές της Πινακοθήκης Δήμου Αθηναίων

Ημερομηνία: Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου 2026

Ώρα: 12:30

Διοργάνωση: ΟΠΑΝΔΑ – Δήμος Αθηναίων

Τοποθεσία: Λεωνίδου και Μυλλέρου, 10436, Μεταξουργείο, Αθήνα

Casting Minus One: Ομαδική έκθεση σύγχρονης τέχνης της ΑΣΚΤ στην Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων

Μια έκθεση που εξερευνά την απουσία, το κενό και την αφαίρεση μέσα από τα έργα 28 νέων δημιουργών.Ο Δήμος Αθηναίων και η Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών παρουσιάζουν την ομαδική έκθεση «Casting Minus One», από 3 έως 13 Σεπτεμβρίου 2026, στην Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων στο Μεταξουργείο. Η έκθεση συγκεντρώνει έργα 28 φοιτητών του εικαστικού τμήματος της ΑΣΚΤ, οι οποίοι διερευνούν τη συνθήκη της απουσίας και την πράξη της αφαίρεσης, αναπτύσσοντας έναν πολυεπίπεδο διάλογο ανάμεσα στο ορατό και το άρρητο, το παρόν και το κενό.

Διάλογος ανάμεσα στο ορατό και το άρρητο

Με αφετηρία τη φράση «casting minus one», οι συμμετέχοντες επιχειρούν να κατοικήσουν τον χώρο που υπολείπεται: άλλοτε φαντασιακά, άλλοτε υπονομευτικά, άλλοτε λακωνικά ή μυστηριακά. Η έκθεση λειτουργεί ως πεδίο διερεύνησης της μεθόριου του πραγματικού, όπου η απουσία γίνεται δημιουργικό εργαλείο και η αφαίρεση μετατρέπεται σε εικαστική πράξη.

Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων – Ένας χώρος για νέες φωνές

Η έκθεση πραγματοποιείται στην Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων (Λεωνίδου & Μυλλέρου, Μεταξουργείο), έναν χώρο που στηρίζει συστηματικά την καλλιτεχνική παραγωγή και την εξωστρέφεια. Η συνεργασία με τον ΟΠΑΝΔΑ ενισχύει τον εκπαιδευτικό και ερευνητικό χαρακτήρα της δράσης, δίνοντας στους νέους δημιουργούς την ευκαιρία να παρουσιάσουν το έργο τους στο ευρύ κοινό.

Πληροφορίες έκθεσης

Εγκαίνια: Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου 2026, 19:00–22:00

Ώρες λειτουργίας:  

Τρίτη–Σάββατο: 11:00–19:00

Κυριακή: 10:00–16:00

Δευτέρα: Κλειστά

Κέφι και γλέντι από καρδιάς στο καρναβάλι του Μεταξουργείου

 

Με διονυσιακό ίστρο, λαϊκές και παραδοσιακές μελωδίες καθώς και ρυθμό γιόρτασαν οι Αθηναίοι τον Καρνάβαλο αυτοσχεδιάζοντας στο Μεταξουργείο. Γέλια, φωνές, χαρούμενα πρόσωπα…ο κόσμος διψά για γλέντι και μοίρασμα του ενθουσιασμού…

Ευφάνταστα μασκαρεμένοι αρκετοί Αθηναίοι, νέοι αλλά και οικογένειες με μικρά παιδιά, πήραν και φέτος μέρος στο Kαρναβάλι του Μεταξουργείου, μια γειτονιά που ακόμα κρατά το ιδιαίτερο χρώμα της και τα αρχιτεκτονικά της στολίδα. Υπενθυμίζεται ότι η περιοχή πήρε το όνομά της από το εργοστάσιο της Σηρικής Εταιρείας της Ελλάδος Αθανάσιος Δορούτης&Σία. Δεν ανήκει στο ιστορικό κέντρο αλλά συνορεύει και με τον ιστορικό Κεραμεικό. Η ιστορία της  είναι περίπλοκη καθώς αναμενόταν μεγάλη αναβάθμιση με την δημιουργία του ανακτόρου από τους Κλεάνθη και Σούμπερτ στην Ομόνοια, με αποτέλεσμα μεγαλοαστοί να κάνουν επενδύσεις αλλά δυστυχώς όταν το εγχείρημα δεν ευδοκίμησε δεν προχώρησαν και τα  μεγαλόπνοα σχέδια, όπως αυτό του Κατακουζηνού για την δημιουργία εμπορικού κέντρου. Παρά το γεγονός ότι η προοπτική η περιοχή να μετατραπεί σε αστική οικιστική ζώνη ναυάγησε- η περιοχή φιλοξενούσε πολλά σιδηρουργεία, εργαστήρια του  Ορφανοτροφείου Χατζηκώστα,υφασματάδικα από την Τουρκοκρατία- παραμένει αγέροχο σημάδι εκείνου του ονείρου η κατοικία Προβελέγγιου στην διασταύρωση οδών Κεραμεικού και Μυλιέρου.

Ενθουσιασμός 

Μπορεί να μην έχει τον επαγγελματισμό του Καρναβαλιού της Πάτρας ή της Ξάνθης, αλλά το Καρναβάλι του Μεταξουργείου ξεχωρίζει για το κέφι και τον αυθορμητισμό του.

Μέσα στα στενά της γραφικής συνοικίας οι καρναβαλιστές ξεχύθηκαν για να γιορτάσουν το τριώδιο. Με στολές ακόμη και αυτοσχέδια κοστούμια τίμησαν το έθιμο, το οποίο κρατά από  την αρχαιότητα, όταν γιόρταζαν τον ερχομό της ανθοφορίας της γης!

Τιμώντας τον Θεό Διόνυσο ή ακόμη θυμίζοντας βακχική γιορτή, το  φαλλικό σύμβολο βρισκόταν στην κορυφή της πομπής και το παιχνιδιάρικο πνεύμα του καρναβαλιού επικρατούσε στους δρόμους γύρω από την Πλατεία Αυδή. Οι μασκαράδες σε παρέες περιφέρονταν στους δρόμους του Μεταξουργείου έως το Γκάζι με πλήθος κόσμου να ακολουθεί. Στο τέλος της μιας πομπής, μπάντα με παραδοσιακά όργανα έπαιζε γνώριμες μελωδίες προκαλώντας τους ακόλουθους να χορέψουν. Οι καρναβαλιστές λικνίζονταν με ρυθμό, μπουρμπουλίθρες έδιναν έναν ονειρικό τόνο, μα πιο πολύ η καλή διάθεση ήταν αυτή που μετέτρεψε την ιδιόμορφη αυτή παρέλαση σε γλέντι.

Στο απέναντι τετράγωνο ομάδες έπαιζαν καρναβαλικούς σκοπούς στα τύμπανα. Σε μια διασταύρωση το άρμα συναντήθηκε με όλους καρναβαλιστές και το πλήθος των «μαινάδων» και των τυμπανιστών ενώθηκε. Οι καρναβαλιστές αντάλλαξαν ευχές και χαμόγελα. 

 Φαίνεται πως το Καρναβάλι του Μεταξουργείου συναγωνίζεται σοβαρά  σε κέφι και μπρίο τις φιέστες άλλων πόλεων...