Η «Σαμαρείτισσα στο πηγάδι» του Λούκα Τζορντάνο επιστρέφει στο Palazzo Grimani:

Το Museo di Palazzo Grimani στη Βενετία παρουσιάζει από τις 11 Νοεμβρίου 2025 τη δημόσια έκθεση του πίνακα «Samaritana al pozzo» (Η Σαμαρείτισσα στο πηγάδι) του Λούκα Τζορντάνο, ενός από τους σημαντικότερους Ιταλούς ζωγράφους του 17ου αιώνα. Το έργο, που είχε παραμείνει αθέατο για δεκαετίες, εντάσσεται πλέον στη μόνιμη συλλογή του μουσείου, σηματοδοτώντας την ολοκλήρωση μιας μακράς διαδικασίας αποκατάστασης και επανένταξης στην πολιτιστική ζωή της Ιταλίας.

Από την αφάνεια στην αποκατάσταση: η διαδρομή ενός χαμένου έργου

Ο πίνακας είχε περιέλθει στην κατοχή ιδιωτικής εταιρείας, υπό τη διαχείριση επιτρόπου πτώχευσης του Δικαστηρίου της Βενετίας, μετά την κατάρρευση οίκου δημοπρασιών. Το 2018 χαρακτηρίστηκε ως έργο πολιτιστικού ενδιαφέροντος, γεγονός που ενεργοποίησε τις διαδικασίες απόκτησης από το ιταλικό κράτος. Το 2021, η Γενική Διεύθυνση Αρχαιολογίας, Καλών Τεχνών και Τοπίου του Υπουργείου Πολιτισμού προχώρησε στην αγορά του έργου, το οποίο ανατέθηκε στο Palazzo Grimani λόγω της ιστορικής σχέσης του ζωγράφου με την οικογένεια Grimani και ιδιαίτερα με τον καρδινάλιο Βιντσέντσο Γκριμάνι, αντιβασιλέα της Νάπολης.

Η αποκατάσταση και η επιστροφή στην αυθεντικότητα

Η αποκατάσταση του έργου πραγματοποιήθηκε από τη Βενετσιάνα συντηρήτρια Κλαούντια Βιτόρι και αποκάλυψε σημαντικά στοιχεία της αρχικής σύνθεσης. Μέσω φωτογραφικής ανάλυσης και υπεριώδους φωτισμού, εντοπίστηκαν επεμβάσεις που δεν εξυπηρετούσαν συντηρητικούς σκοπούς αλλά είχαν γίνει για εμπορική ενίσχυση. Το έργο είχε μεταφερθεί σε δεύτερο μεγαλύτερο καμβά, ενώ τα αρχικά του άκρα καλύπτονταν από στρώμα στόκου. Η αποκατάσταση αφαίρεσε τις προσθήκες, τις παλιές επιχρώσεις και τις αλλοιώσεις, αποκαθιστώντας την επιφάνεια με νέες βερνίκες και στοχευμένες παρεμβάσεις.

Η καλλιτεχνική αξία και η ιστορική σύνδεση

Η «Σαμαρείτισσα στο πηγάδι» αποδίδεται στον ώριμο δημιουργικό κύκλο του Λούκα Τζορντάνο, με χαρακτηριστικά του κλασικισμού και επιρροές από τη ρωμαϊκή ζωγραφική, ιδιαίτερα από τον Ραφαήλ, τους Καράτσι, τον Πιέτρο ντα Κορτόνα και τον Κάρλο Μαράττα. Παράλληλα, η χρήση του χρώματος φέρει στοιχεία της βενετσιάνικης σχολής, τα οποία ο Τζορντάνο αφομοίωσε κατά τις παραμονές του στη Βενετία. Η σύνθεση του έργου είναι «χιαστική», ισορροπημένη και βαθιά στοχαστική, απεικονίζοντας τη συνάντηση του Χριστού με τη Σαμαρείτισσα με σοβαρότητα και εσωτερικότητα.

Μια νέα θέση στη συλλογή του Palazzo Grimani

Το έργο εκτίθεται στην Αίθουσα Τραπεζαρίας του Palazzo Grimani, πλάι στο «Natura morta con nautilus, limoni, prosciutto e calice» του Φλαμανδού ζωγράφου Jasper Geerards και στο πορτρέτο του Giovanni Grimani από τον Domenico Tintoretto. Η νέα παρουσίαση επιδιώκει να αναβιώσει το πνεύμα της αρχικής συλλογής Grimani, ενσωματώνοντας εξωτερικά έργα που εμπλουτίζουν την ιστορική και καλλιτεχνική αφήγηση του μουσείου.

Η σημασία της απόκτησης και της δημόσιας πρόσβασης

Η απόκτηση του έργου από το ιταλικό κράτος και η ένταξή του στη δημόσια συλλογή αποτελεί καρπό συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και της Διοίκησης των Καραμπινιέρων για την Προστασία της Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Όπως δήλωσε η Μαριάννα Μπρεσάν, εκπρόσωπος των Musei archeologici nazionali di Venezia e della Laguna, η παρουσία του πίνακα στο Palazzo Grimani έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Τζορντάνο είχε πραγματική σχέση με την οικογένεια Grimani. Η απόκτηση του έργου αποτέλεσε επίσης αφορμή για επιστημονική έρευνα, τα αποτελέσματα της οποίας θα παρουσιαστούν σε δημόσια ημερίδα στις 10 Νοεμβρίου.

 

Ραφαήλ: Η υψηλή ποίηση της Αναγέννησης στο Met Museum

 

Η μεγάλη έκθεση του Met  φέρνει τον Ραφαήλ στην καρδιά της Νέας Υόρκης, με 200 αριστουργήματα από κορυφαία μουσεία του κόσμου! Την άνοιξη του 2026, το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης (Met) θα παρουσιάσει μια έκθεση-ορόσημο αφιερωμένη στον Ραφαήλ, τον ζωγράφο που ενσάρκωσε την αρμονία, την πνευματικότητα και την αισθητική τελειότητα της Ιταλικής Αναγέννησης. Η έκθεση με τίτλο “Raphael: Sublime Poetry” θα διαρκέσει από τις 29 Μαρτίου έως τις 28 Ιουνίου και θα αποτελέσει την πρώτη πλήρη αναδρομική παρουσίαση του Ραφαήλ στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ένα καλλιτεχνικό ταξίδι από την Ουρμπίνο στη Ρώμη

Η έκθεση ακολουθεί τη ζωή και την πορεία του Ραφαήλ, από την γενέτειρά του Ουρμπίνο, στο οποιο γεννήθηκε το 1483, έως τη Φλωρεντία, όπου αναδείχθηκε ως ισάξιος των Λεονάρντο και Μιχαήλ Άγγελου, και τέλος στη Ρώμη, όπου εργάστηκε ως αυλικός ζωγράφος των Παπικών Κρατών μέχρι τον πρόωρο θάνατό του το 1520, σε ηλικία μόλις 37 ετών. Το Met φιλοδοξεί να αναδείξει όχι μόνο την τεχνική του αρτιότητα, αλλά και την ποιητική του ευαισθησία, μέσα από έργα που αποκαλύπτουν την πνευματική και συναισθηματική του δύναμη.

Διεθνείς δανεισμοί και σπάνια αριστουργήματα

Περισσότερα από 200 έργα θα συγκεντρωθούν από κορυφαία μουσεία του κόσμου, όπως  είναι το Λούβρο, το Prado, τα Uffizi, το Βρετανικό Μουσείο, η Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου, τα Μουσεία του Βατικανού, η Albertina της Βιέννης και η Galleria Borghese στη Ρώμη. Ανάμεσα στα σημαντικά έργα που θα παρουσιαστούν είναι το πορτρέτο του Baldassarre Castiglione από το Λούβρο, η Κυρία με τον Μονόκερο από τη Galleria Borghese, και η περίφημη Alba Madonna από την Εθνική Πινακοθήκη Τέχνης της Ουάσινγκτον.

Ιδιαίτερη θέση στην έκθεση θα έχει και το «Λάβαρο της Αγίας Τριάδας», ένα από τα πρώτα έργα του Ραφαήλ, το οποίο θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στις ΗΠΑ μετά την ολοκλήρωση της αισθητικής του αποκατάστασης από το Ιταλικό Ινστιτούτο Συντήρησης. Το έργο, που χρονολογείται γύρω στο 1499, θεωρείται μοναδικό δείγμα της πρώιμης δημιουργικής του φάσης και αποτελεί το μόνο κινητό έργο του Ραφαήλ που παραμένει στην Ούμπρια.

Η γυναικεία μορφή και η επιστημονική ανακάλυψη

Η έκθεση θα εξετάσει θεματικά την εικονογραφία του Ραφαήλ, με ιδιαίτερη έμφαση στον τρόπο που απεικόνιζε τις γυναίκες. Από τις πρώτες γυμνές γυναικείες μορφές στη δυτική τέχνη έως τις τρυφερές απεικονίσεις της Παναγίας με το Θείο Βρέφος, η παρουσίαση θα φωτίσει τη βαθιά ανθρωπιά και την αισθητική του λεπτότητα. Παράλληλα, θα παρουσιαστούν πρόσφατα επιστημονικά ευρήματα που προέκυψαν από τεχνολογικές αναλύσεις των έργων του, προσφέροντας νέα ερμηνευτικά εργαλεία για την κατανόηση της τεχνικής και της σκέψης του.

Μια εμπειρία που δεν επαναλαμβάνεται

Η έκθεση δεν θα ταξιδέψει σε άλλες πόλεις. Είναι μια μοναδική ευκαιρία για το κοινό να βιώσει τη δημιουργική ιδιοφυΐα του Ραφαήλ μέσα από έργα που σπάνια δανείζονται και ακόμη πιο σπάνια παρουσιάζονται μαζί. Όπως δήλωσε η επιμελήτρια Carmen Bambach, «Η επταετής πορεία για τη δημιουργία αυτής της έκθεσης υπήρξε μια εξαιρετική ευκαιρία να αναδιαμορφώσω την αντίληψή μου για αυτόν τον μνημειώδη καλλιτέχνη. Είναι μια συναρπαστική εμπειρία να έρθει κανείς σε επαφή με την μοναδική καλλιτεχνική του προσωπικότητα μέσα από τη δύναμη της εικόνας, το πνευματικό βάθος και την τρυφερότητα της εικαστικής του γλώσσας.»

phgh : www.metmuseum.org/,   artnews.com

Ποια; η επίδραση των σχεδίων του Ραφαήλ στις ταπισερί και σε ποιες χώρες; Μια έκθεση στις ΗΠΑ απαντά

 Το Μουσείο Τέχνης του Κολόμβου στο Οχάο παρουσιάζει για πρώτη φορά στις ΗΠΑ μια σειρά από έξι σημαντικές ταπισερί σχεδιασμένες από τον Ραφαήλ από την Gemäldegalerie Alte Meister (GAM) στη Δρέσδη της Γερμανίας. Οι ταπισερί αυτές είναι υφασμένες από τα ίδια σχέδια του Ραφαήλ που χρησιμοποιήθηκαν για τη δημιουργία των ταπισερί για την Καπέλα Σιξτίνα στο Βατικανό το 1515-16. Ραφαήλ

Η έκθεση ανοίγει τις πύλες της άνοιξε χθες Κυριακή 17 Ιουλίου και θα δέχεται επισκέπτες έως τις 30 Οκτωβρίου 2022. Στόχος της έκθεσης  είναι να καταδείξει τη διαρκή επιρροή των σχεδίων του Ραφαήλ και των ταπισερί σε όλες τις εποχές και τα βασίλεια. «Η δύναμη των αναγεννησιακών εικόνων: The Dresden Tapestries and their Impact» διοργανώνεται από την Gemäldegalerie Alte Meister, Staatliche Kunstsammlungen Dresden (Γκαλερί Παλαιών Δασκάλων, Κρατικές Συλλογές Τέχνης της Δρέσδης) σε συνεργασία με το CMA. Το έργο προέκυψε στο πλαίσιο του διεθνούς εορτασμού των 500 χρόνων από τον θάνατο του Ραφαήλ.

 

 

Τα έργα της Δρέσδης υφάνθηκαν στην Αγγλία τον 17ο αιώνα στη γνωστή βιοτεχνία ταπισερί Mortlake. Η παραγωγή των ταπισερί στην Αγγλία είναι άμεση συνέπεια της απόκτησης των πρωτότυπων γελοιογραφιών του Ραφαήλ (προπαρασκευαστικά σχέδια της Αναγέννησης σε πλήρη κλίμακα για μια ταπισερί) από τον πρίγκιπα της Ουαλίας (μετέπειτα Κάρολο Α΄) για τη βρετανική βασιλική συλλογή το 1623. Ο Κάρολος Α΄ ανέθεσε στη συνέχεια την ύφανση συνόλων στη βιοτεχνία Mortlake, το πρόσφατα ιδρυμένο εργοστάσιο ταπισερί της Αγγλίας που βρισκόταν λίγο έξω από το Λονδίνο. Οι ταπισερί μεταφέρθηκαν στη Γερμανία τον 18ο αιώνα από τον Αύγουστο τον Ισχυρό (εκλέκτορα της Σαξονίας και βασιλιά της Πολωνίας). Οι ταπισερί αποκαταστάθηκαν το 1991-2003 από την Gemäldegalerie Alte Meister και έκαναν το ντεμπούτο τους στα εγκαίνια της έκθεσης στο GAM το 2020. Η παρουσίαση του Κολόμβου, η οποία καθυστέρησε λόγω της πανδημίας, σηματοδοτεί την πρώτη φορά που ταξιδεύουν ποτέ στις Ηνωμένες Πολιτείες.

 

Οι ταπισερί και οι γελοιογραφίες από τις οποίες έχουν δημιουργηθεί, παραγγελία του Πάπα Λέοντα Χ, εν μέρει για να ενισχύσουν το κύρος του παπισμού, απεικονίζουν επεισόδια από τη ζωή των Αγίων Πέτρου και Παύλου. Τα έργα του Ραφαήλ αποτελούνται από μνημειακές μορφές που τοποθετούνται σε σκηνικά τοπίου ή αρχιτεκτονικής. Τα αριστουργήματα αυτά και οι ταπισερί που υφαίνονται από αυτά, θεωρούνται από πολλούς ως οι σπουδαιότεροι πίνακες που δημιουργήθηκαν ποτέ και φημίζονται για τις αριστοκρατικές πόζες των μορφών τους, τις κομψές ομαδοποιήσεις συνόλων, τις αρμονικές και δυναμικές συνθέσεις και τις δραματικές αφηγήσεις που παρουσιάζονται με αξιοσημείωτη σαφήνεια και οικονομία μέσων. Η σημασία τους για τον ευρωπαϊκό σχεδιασμό ταπισερί ήταν επίσης βαθιά. Οι ταπισερί αντιπροσωπεύουν μια σημαντική στυλιστική μετατόπιση, από μια αισθητική που βασίζεται στον πεπλατυσμένο χώρο και το διακοσμητικό μοτίβο - μεσαιωνικής προέλευσης - στην προσομοίωση ενός ψευδαισθητικού, τρισδιάστατου χώρου που κατοικείται από πανύψηλες μορφές, φέρνοντας το σχέδιο ταπισερί σε στενότερη τυπική ευθυγράμμιση με τη ζωγραφική. Οι γελοιογραφίες του Ραφαήλ εκπροσωπούνται στην έκθεση με δύο ολόσωμες απομιμήσεις, που δημιουργήθηκαν ειδικά για τη Δρέσδη και τον Κολόμβο.

 

Εκτός από τις ταπισερί, η έκθεση θα περιλαμβάνει δύο σχέδια του Ραφαήλ που αποτέλεσαν σπουδές για τις γελοιογραφίες του, έργα από δασκάλους της Αναγέννησης και του Μπαρόκ που επηρεάστηκαν από τις ταπισερί, όπως ο Albrecht Dürer, ο Nicolas Poussin και ο Peter Paul Rubens, έργα του 19ου αιώνα που καταδεικνύουν τη συνεχή επίδραση των ταπισερί, καθώς και πορτρέτα των ισχυρών προσώπων που συμμετείχαν στην παραγωγή και την απόκτηση των ταπισερί της Δρέσδης, ιδίως του Καρόλου Α' της Αγγλίας και του Αυγούστου του Ισχυρού.

 

 

 

Η ηθοποιός-συγγραφέας Σοφία Καψούρου "ξύνει" τον καμβά δίνοντας φωνή στις "άγνωστες" Ερωμένες

Βλέμμα βελούδινο, πρόσωπο ήρεμο, αύρα θετική... νομίζω ότι  είναι βγαλμένη, από ζωγραφικό πίνακα, ότι κοιτώ την μούσα του Μοντιλιάνι, την Ζαν Εμπιτέρν. Δεν ξέρω εάν φταίει η φυσιογνωμία της ή εάν τόσο πολύ ταυτίστηκε η Σοφία Καψούρου με τον ρόλο  της! 
 Της ζήτησα να μου μιλήσει με αφορμή την παράσταση Ερωμένες στον καμβά  και είχα πολλά να την ρωτήσω καθώς έφυγα μαγεμένη εκείνη την Κυριακή το βράδυ από το θέατρο Το τρένο στο Ρουφ.  Ξεφυλλίζοντας το βιογραφικό της κατάλαβα γιατί η ενασχόλησή της με το θέατρο ήταν μονόδρομος αλλά και γιατί επέλεξε με αυτό το έργο μια "κατάδυση" στον κόσμο της Τέχνης. Στην εποχή της στείρας εξειδίκευσης εκείνη ενσαρκώνει το ουμανιστικό πρότυπο ανθρώπου γράφει, ερμηνεύει και στο παρελθόν έχει σκηνοθετήσει. Στο έργο το οποίο κυκλοφορεί και σε βιβλίο, καταθέτει την ψυχή της έχει το "όνομα και (το) δακτυλικό αποτύπωμά " της  όπως σημειώνει χαρακτηριστικά. Εκείνη δεν διστάζει να προσεγγίσει δυο ιερά τέρατα της Τέχνης τον Ραφαήλ και τον Μοντιλιάνι και επιπλέον να δώσει φωνή στις γυναίκες- ερωμένες που συνεθλίβησαν για το μεγάλο τους έρωτα, έμειναν στην ιστορία ως μορφές αλλά στην πραγματικότητα δεν μας "είπαν" ποτέ  την δική τους εκδοχή .Μπορεί εκείνες να βρίσκονται πάνω στον καμβά αλλά στην πραγματικότητα βρίσκονται στην σκιά του ονόματος του εραστή τους ...Η Σοφία με το δικό της διεισδυτικό βλέμμα το εντοπίζει :
"Πρέπει να ξύσεις τον καμβά, για να βρεις την αλήθεια. Πρέπει να ξύσεις τις πληγές, για να βρεις τη γυναίκα"! Η δημιουργός το έχει ερμηνεύσει 
"Ο έρωτας είναι ένα ισχυρό όπλο για τη ζωή. Αλλά μπορεί να εκπυρσοκροτήσει πάνω σου."




Φωτογραφία της Jeanne Hebuterne, μούσα και σύντροφος του Ιταλού ζωγράφου και γλύπτη  
Amedeo Modigliani 










συνέντευξη στην Μαρία Αλιμπέρτη 


-Ποιο ήταν το πρώτο καλλιτεχνικό σας σκίρτημα; Το μεγάλωμά σας στο Άργος κοντά στην Επίδαυρο και η επαφή σας με το αρχαίο θέατρο έπαιξε ρόλο στην στροφή σας στις Τέχνες;

-Το Άργος έχει ένα υπέροχο αρχαίο θέατρο, σκαλισμένο σε βράχο. Εκεί έπαιζα μικρούλα με

την Παιδική Σκηνή του Δημοτικού Θεάτρου Άργους. Εκεί γνώρισα τη χαρά. Να φεύγω από το σπίτι, για να πάω στην «πρόβα»… Και να μη θέλω η πρόβα να τελειώσει… Έπαιζα και χαιρόμουν. Από μικρή… πολύ μικρή… Από την ηλικία που κοιτάς συνέχεια προς τα πάνω, γιατί όλοι σου φαίνονται πανύψηλοι και πολύ μεγάλοι. Από την ηλικία που οι δεκαδικοί αριθμοί είναι μια υποψία, μακρινή όσο το «τι θες να γίνεις, όταν μεγαλώσεις;».

Από την ηλικία του ολόκληρου, του ακέραιου, του παιχνιδιού. Τα καλοκαίρια, λίγο μετά τις εφτά το απόγευμα, έμπαινα στο αυτοκίνητο και ξεκινούσαμε για την Επίδαυρο, με τους γονείς μου. Εφτά και τέταρτο… ώρα χαράς… Εννιά και τέταρτο… ώρα μεγαλύτερης χαράς… η παράσταση είχε αρχίσει. Και εκδρομές με το σχολείο, πάλι στην Επίδαυρο πηγαίναμε… 

Ζέστη, κυνηγητό, κεφτεδάκια της γιαγιάς και κάτω από τα δέντρα, στη σκιά, οι

σάκοι μας, τα όνειρά μας… στη σκιά… μην ξεθυμάνουν, μην καούν από τον ήλιο…

-Γιατί επιλέξατε να προσεγγίσετε δυο μεγάλους ζωγράφους μέσα από τα μάτια των γυναικών; Πόσο δύσκολο ήταν να αποδώσετε δυο τόσο μεγάλες προσωπικότητες;

-Τα μάτια μου είναι μάτια γυναίκας. Δε σημαίνει ότι δεν είναι μάτια αντικειμενικά, διαυγή,

ψυχρά όταν θέλουν, θερμά όταν πρέπει. Αλλά τα μάτια μου είναι μάτια γυναίκας. Όπως και το σώμα μου είναι σώμα γυναίκας. Όπως και το όνομά μου είναι όνομα γυναίκας. Είναι τα ίδια μάτια που βλέπουν την «Ολυμπία» του Μανέ και αναρωτιούνται τι κρύβεται πίσω από τη γύμνια του μοντέλου. Είναι τα ίδια μάτια που βλέπουν την κυρία Ολυμπία τη γειτόνισσά μου, όταν κάθεται στο μπαλκόνι και περιμένει να βραδιάσει, για να πάει για ύπνο. Πρέπει να ξύσεις τον καμβά, για να βρεις την αλήθεια. Πρέπει να ξύσεις τις πληγές, για να βρεις τη γυναίκα. Όσο για το αν ήταν δύσκολο να αποδώσω δύο τόσο μεγάλες προσωπικότητες, το Ραφαήλ και το Μοντιλιάνι, θα σας πω κάτι που γράφει ο Μάνος Στεφανίδης στο βιβλίο του έργου «Ερωμένες στον Καμβά» που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Sestina. «Οι μικροί καλλιτέχνες έχουν όλες τις αγωνίες των μεγάλων μόνο που είναι μικροί. Αυτό το δράμα τους συνθλίβει. Αντίθετα οι Ερωμένες τους βρέθηκαν από την πρώτη στιγμή στη κορυφή. Το πάθος ήταν ανέκαθεν αξία απόλυτη.» Όχι δεν ήταν δύσκολο. Ήταν ερεθιστικό, πυρετώδες, επικίνδυνο.

-Οι ηρωίδες σας έχουν τόσο αντίθετους χαρακτήρες! Έχω την αίσθηση ότι λειτουργούν ως δίπολο ή καλύτερα ως δυο πλευρές του ίδιου νομίσματος, είναι αλήθεια;

-Έχετε απόλυτο δίκιο. Οι δύο ηρωίδες λειτουργούν αντιθετικά αλλά και συμπληρωματικά. Η μία, μετά το θάνατο του εραστή της, επιβιώνει και η άλλη, μετά το θάνατο του εραστή της, αυτοκτονεί. Η μία, όσο ζει με τον εραστή της ως ερωμένη, ανθίζει και η άλλη μαραίνεται. Η μία παχαίνει και η άλλη αδυνατίζει. Αλλά και οι δύο αγαπούν. Αγαπούν μέχρι θανάτου. Il n’ y pas d’ amour heureux… Νόμος της φύσης. Και της ζωής.

-Το αναγνωστικό μας κοινό που παρακολούθησε την παράσταση όπως και εγώ, ενθουσιάστηκε. Αναρωτιέμαι εάν το μυστικό της επιτυχίας σας έχει να κάνει με τον πολλαπλό ρόλο σας συγγραφέα-σκηνοθέτη- ερμηνευτή.

-Χαίρομαι πολύ που το έργο και η παράσταση τρύπωσαν μέσα σας, όπως τρυπώνει μια όμορφη εμπειρία και αργεί πολύ να ξεχαστεί, αργεί πολύ να εξαντληθεί ή μένει εκεί στην καρδιά και στο μυαλό, ανεξίτηλη και ανεξάντλητη. Στη συγκεκριμένη παράσταση είμαι συγγραφέας και ηθοποιός. Σκηνοθέτης είναι ο Παναγιώτης Παναγόπουλος, ένας εξαιρετικά χαρισματικός και ευφυής καλλιτέχνης. Στο πρώτο ανέβασμα του συγκεκριμένου έργου είχα συσκηνοθετήσει το έργο μαζί με τη συνάδελφο ηθοποιό που υποδυόταν τη Φορναρίνα, Όλγα Μωραΐτη. Εγώ έπαιζα πάλι το ρόλο της Ζαν Εμπιτέρν. Η κάθε μία ηθοποιός τότε είχε την κύρια ευθύνη σκηνοθεσίας στο μονόλογο που ερμήνευε. Πιστεύω πολύ στην έννοια του πολυδιάστατου δημιουργού. Όπως πιστεύω και στην εξειδίκευση. H έννοια του «homo universalis» είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Γιατί ζούμε στο Μεσαίωνα και…ή Αναγέννηση ή Θάνατος.

-"Από κόκκινο με έκανες ώχρα, ξεθωριάζω". Θα πρέπει να αφηνόμαστε στην καταστροφική δύνη του έρωτα κατά την γνώμη σας; Ενέχει βιωματικά στοιχεία το έργο; 

-Στη συγγραφή όλα και τίποτα είναι αυτοβιογραφικά. Ο συγγραφέας οφείλει να έχει ταυτότητα και υπογραφή. Όνομα και δακτυλικό αποτύπωμα. Κάθε έργο του είναι όλο το βιογραφικό του. Και δεν είναι. Οι προεκτάσεις αλλάζουν. Οι προβολές. Ο έρωτας είναι ένα ισχυρό όπλο για τη ζωή. Αλλά μπορεί να εκπυρσοκροτήσει πάνω σου.

-O Ed. Degas είχε πει ''Τέχνη δεν είναι αυτό που βλέπεις, είναι αυτό που κάνεις τους άλλους να δουν". Ποιο βαθύτερο νόημα-μήνυμα θα θέλατε να λάβει το κοινό μέσα από το έργο σας;

-Αν κάποιος πρέπει να λάβει βαθύτερο νόημα ή μήνυμα από ένα έργο, αυτός είναι ο δημιουργός του. Όταν το έργο επικοινωνείται και εκτίθεται στο κοινό, όταν ο δημιουργός μοιράζεται το έργο με το κοινό, τότε αρχίζει ένας διάλογος. Και αλίμονο σε όποιον δεν ακούει. Κι εγώ ακούω. Εκείνο που έχει να μου πει ο θεατής, εκείνο που έχει να μου καταθέσει. Ακούω, συλλέγω, κοσκινίζω, φυλάσσω καλά μέσα μου ό,τι με εξελίσσει. Αυτό είναι το μήνυμα. Αυτό είναι το νόημα. Το βαθύτερο. Το νόημα των νοημάτων. Η εξέλιξη. Και το χέρι που περνάει ο άντρας τρυφερά στη μέση της γυναίκας φεύγοντας από την παράσταση. Το ζευγάρι το οποίο στο τέλος της παράστασης θα αγαπηθεί πιο δυνατά, πιο θερμά. Και τα υγρά μάτια της γυναίκας που παρακολουθεί από τη δεύτερη σειρά του βαγονιού κι έχει δίπλα τη φίλη της. Οι αισθήσεις να ξυπνούν και η καρδιά να δαιμονίζεται. Αυτό είναι το νόημα. Τι θα ήταν οι μπαλαρίνες χωρίς το Degas; Τι θα ήταν ο Degas χωρίς τις μπαλαρίνες του; Διάλογος, θέση και αντίθεση…αυτό είναι το νόημα.

-Θα μας χαρίσετε άλλες στιγμές ψυχικές ανάτασης με κάποιο νέο σας εγχείρημα;

-Σας ευχαριστώ με τον όρο «στιγμές ψυχικής ανάτασης». Αν καταφέραμε στην παράσταση τέτοιες στιγμές, δεν είναι μόνο δικό μας κατόρθωμα. Είναι μια συνισταμένη κοινού, ηθοποιών και χωροχρόνου που προκύπτει μοναδικά σε κάθε παράσταση. Είναι μια θεατρική big bang. Που δεν εξηγείται. Παρά μόνο με ανώτερα μαθηματικά. Δηλαδή με ποίηση. Οι παραστάσεις που θυμάμαι ήταν όταν βγήκα από το θέατρο και ένιωθα πέντε εκατοστά ψηλότερα από το έδαφος. Οι ταινίες που θυμάμαι ήταν όταν βγήκα από το σινεμά και ένιωθα να ίπταμαι, χωρίς βάρος, μ’ ένα χαμόγελο στο στήθος μου, στο διάφραγμα, στο στομάχι μου. Μικρή περπατούσα στις μύτες των δαχτύλων μου. Μου πήρε χρόνο μέχρι να πατήσω όλο το πέλμα. Ακόμα το παλεύω… Γράφω. Γράφω μέρες και νύχτες, μήνες και χρόνια. Γράφω όχι για το συρτάρι, αλλά για το φως. Ελπίζω να βγουν. Στο φως. Μια καινούρια χρονιά έρχεται…