Διάλεξη της Μαρίας Χρυσαφή στο πλαίσιο του κύκλου «Περιηγήσεις με την Αρχαιολογική Υπηρεσία»

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων προσκαλεί το κοινό την Τρίτη 28 Απριλίου, στις 19:00, στη διάλεξη της Μαρίας Χρυσαφή, αναπληρώτριας Προϊσταμένης της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ξάνθης.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, αίθουσα Αντώνης Τρίτσης (Ακαδημίας 50).

Οι μοναδικές αρχαιότητες της Ξάνθης στο επίκεντρο

Η ομιλία θα αναδείξει τα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα της Ξάνθης, τις ιστορικές διαδρομές που διαμορφώνουν την ταυτότητα της περιοχής, τις νέες έρευνες και ανασκαφές της ΕΦΑ Ξάνθης, τη σημασία της Θράκης ως σταυροδρόμι πολιτισμών.

Η διάλεξη εντάσσεται στον επιτυχημένο κύκλο «Περιηγήσεις με την Αρχαιολογική Υπηρεσία», που φέρνει το κοινό σε άμεση επαφή με το έργο των αρχαιολόγων σε όλη τη χώρα.

Χώρος διεξαγωγής

Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων – Αίθουσα Αντώνης Τρίτσης  

Ακαδημίας 50, Αθήνα

Πέντε αρχαιότητες επιστρέφουν από το Σικάγο: Μια ακόμη ιστορία νόστου για την Ελλάδα

Μια ακόμη σημαντική υπόθεση επαναπατρισμού ολοκληρώθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες, με την επιστροφή πέντε αρχαιοτήτων στην Ελλάδα. Τα αντικείμενα παραδόθηκαν σε ειδική τελετή στο Γενικό Προξενείο της χώρας στο Σικάγο, κλείνοντας έναν κύκλο δεκαετιών.

Η επιστροφή των πέντε αρχαιοτήτων

Στην τελετή στο Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στο Σικάγο παραδόθηκαν πέντε σημαντικά αρχαία έργα τέχνης, τα οποία επαναπατρίζονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόκειται για δύο μελανόμορφα αγγεία αττικών εργαστηρίων του 6ου αιώνα π.Χ. – έναν αμφορέα και μια όλπη –, ένα χάλκινο κάτοπτρο της Ύστερης Αρχαϊκής-Κλασικής περιόδου, ένα ακέφαλο μαρμάρινο άγαλμα του Ερμή (1ος αι. π.Χ.–1ος αι. μ.Χ.) και ένα τμήμα αναγλύφου με παράσταση της Αθηνάς του 2ου αιώνα μ.Χ.

Η ιστορία της συλλογής και η οικειοθελής επιστροφή

Τα αντικείμενα είχαν αποκτηθεί τις δεκαετίες του 1970 και του 1980 από την οικογένεια Richard και Mary L. Gray. Τον Μάιο του 2025, τα τρία παιδιά τους – Harry, Jeniffer και Paul Gray – επικοινώνησαν με τις ελληνικές αρχές και προχώρησαν από κοινού στην οικειοθελή επιστροφή των αρχαιοτήτων. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε με τη συνεργασία και την τεκμηρίωση της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών.

Η σημασία του επαναπατρισμού

Η επιστροφή των πέντε αρχαιοτήτων εντάσσεται στη διαρκή προσπάθεια της Ελλάδας για την ανάκτηση πολιτιστικών αγαθών που έχουν εξέλθει παράνομα ή χωρίς επαρκή τεκμηρίωση. Τα τελευταία χρόνια, περισσότερα από 200 αντικείμενα έχουν επαναπατριστεί από 17 χώρες, γεγονός που αναδεικνύει την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής εντοπισμού, τεκμηρίωσης και συνεργασίας με ιδιώτες και θεσμούς του εξωτερικού.

Η ανθρώπινη διάσταση του νόστου

Η απόφαση της οικογένειας Gray να επιστρέψει τα αντικείμενα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της σημασίας που μπορεί να έχει η υπεύθυνη στάση των πολιτών στη διαφύλαξη της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Η πράξη τους προσθέτει ένα ακόμη κεφάλαιο στις ιστορίες νόστου που συνδέουν τις αρχαιότητες με τον τόπο προέλευσής τους, ενισχύοντας τον διάλογο και τη συνεργασία ανάμεσα σε κράτη και συλλέκτες.

Σπάνια αρχαία ελληνική στήλη πωλήθηκε σε μεγάλο αμερικανικό μουσείο στην TEFAF Maastricht

 

Εντυπωσιακή πρεμιέρα έκανε ο οίκος David Aaron με την πώληση της Στήλης της Μήδειας! Στην πρώτη ημέρα προεπισκόπησης της TEFAF Maastricht, ο οίκος David Aaron ανακοίνωσε την πώληση της περίφημης Στήλης της Μήδειας σε μεγάλο μουσείο των Ηνωμένων Πολιτειών. Το έργο, μια εξαιρετικά σπάνια ταφική στήλη από την Αττική, χρονολογούμενη γύρω στο 375–350 π.Χ., αποτελεί ένα από τα ελάχιστα σωζόμενα παραδείγματα αφιερωμένα σε Παρθένο, δηλαδή μια νεαρή Αθηναία σε ηλικία γάμου που δεν είχε ακόμη παντρευτεί. Η στήλη είχε τιμή καταλόγου 450.000 λίρες.

Η ανακοίνωση της πώλησης και το ενδιαφέρον των μουσείων

Ο Salomon Aaron, διευθυντής του οίκου David Aaron, δήλωσε ότι η έκθεση ξεκίνησε δυναμικά, με τη Στήλη της Μήδειας να προσελκύει άμεσα το ενδιαφέρον διεθνών θεσμών. Όπως σημείωσε, η σπανιότητα του θέματος, η άριστη κατάσταση διατήρησης και η αψεγάδιαστη προέλευση καθιστούν το έργο ιδανικό για συλλογές μουσείων. Ο οίκος αναμένει αυξημένο ενδιαφέρον από επιμελητές και συλλέκτες κατά τη διάρκεια της έκθεσης.

Η παρουσίαση του οίκου David Aaron στην TEFAF

Στο Maastricht, ο οίκος παρουσιάζει μια επιλεγμένη συλλογή σημαντικών αρχαιοτήτων από τον ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο, την Αίγυπτο και την Εγγύς Ανατολή. Ανάμεσα στα εκθέματα ξεχωρίζουν ένας αιγυπτιακός ασβεστολιθικός μπαμπουίνος της Ύστερης Περιόδου, ένας ρωμαϊκός κορμός νεαρού άνδρα του 1ου–2ου αιώνα μ.Χ. και μια μαρμάρινη κεφαλή του αυτοκράτορα Αδριανού, χρονολογούμενη στο 120–130 μ.Χ.

Η Στήλη της Μήδειας: ένα αριστούργημα σπανιότητας

Η μαρμάρινη ταφική στήλη είναι περίτεχνα λαξευμένη σε υψηλό ανάγλυφο και απεικονίζει μια νεαρή γυναίκα με το δεξί χέρι υψωμένο προς τον ώμο. Η επιγραφή στο επιστύλιο ταυτοποιεί τη μορφή ως Μήδεια. Η ενδυμασία της – χιτώνας με λεπτές πτυχώσεις, ζώνη στη μέση και μανδύας στερεωμένος με κυκλικές πόρπες – αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα των Παρθένων της κλασικής Αθήνας.

Η σπανιότητα του θέματος είναι καθοριστική: σύμφωνα με την έρευνα του Ελβετού αρχαιολόγου Christoph W. Clairmont, οι στήλες Παρθένων αποτελούν μόλις το 4% των αττικών ταφικών αναγλύφων. Η ιστορικός τέχνης Linda Jones Roccos έχει υπογραμμίσει ότι ο θάνατος μιας Παρθένου είχε ιδιαίτερη κοινωνική βαρύτητα, καθώς στερούσε από την πόλη τη δυνατότητα μελλοντικών απογόνων.

Η διακεκριμένη προέλευση του έργου

Η στήλη διαθέτει εξαιρετικά τεκμηριωμένη προέλευση. Αρχικά ανήκε στον Αθηναίο έμπορο τέχνης Θεόδωρο Ζουμπουλάκη, πριν αποκτηθεί το 1923 από τον διάσημο γκαλερίστα Joseph Brummer. Η οικογένεια Brummer, με παρουσία σε Παρίσι και Νέα Υόρκη, υπήρξε από τις σημαντικότερες στον χώρο της αρχαίας και μεσαιωνικής τέχνης του 20ού αιώνα. Μετά τον θάνατο του Joseph, μεγάλο μέρος της συλλογής του αγοράστηκε από το Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης. Η Στήλη της Μήδειας πέρασε στη συνέχεια στον αδελφό του Ernest και αργότερα στη σύζυγό του Ella Laszlo Baché Brummer, ιδρύτρια της εταιρείας καλλυντικών Ella Baché.

ΠΗΓΗ : artdaily.cc

Σημαντική επιτυχία η επιστροφή αρχαιοτήτων στην Κύπρο

Σε μια ακόμη επιτυχημένη επιχείρηση προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, δεκαοχτώ κυπριακές αρχαιότητες επαναπατρίστηκαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και παραδόθηκαν στις 23 Φεβρουαρίου 2026 στην Πρεσβεία της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ουάσιγκτον. Τα αντικείμενα εντοπίστηκαν να πωλούνται σε διαδικτυακή δημοπρασία, στο πλαίσιο της συστηματικής παρακολούθησης της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων από τους λειτουργούς του Τμήματος Αρχαιοτήτων.

Αρχαιότητες από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού έως τον 4ο αιώνα π.Χ.

Στο σύνολό τους, τα αντικείμενα καλύπτουν ένα ευρύ χρονολογικό φάσμα της κυπριακής αρχαιότητας. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται:

• δύο αγγεία της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού (2500–1900 π.Χ.)

• έντεκα αγγεία της Μέσης Εποχής του Χαλκού (1900–1600 π.Χ.)

• τρία αγγεία της Κυπρο-Αρχαϊκής Ι περιόδου (750–600 π.Χ.)

• ένα αγγείο της Κυπρο-Αρχαϊκής ΙΙ περιόδου (600–480 π.Χ.)

• ένα ασβεστολιθικό κεφάλι ανδρικού αγάλματος του 4ου αιώνα π.Χ.

Τα αντικείμενα αποσύρθηκαν από τη δημοπρασία έπειτα από άμεση επικοινωνία του Τμήματος Αρχαιοτήτων με τον οίκο Sloans & Kenyon Auctioneers & Appraisers.

Ευχαριστίες προς τον οίκο δημοπρασιών και τους δωρητές

Το Τμήμα Αρχαιοτήτων εξέφρασε τις θερμές του ευχαριστίες προς τον οίκο δημοπρασιών και τους δωρητές για την οικειοθελή παράδοση των αρχαιοτήτων, καθώς και προς την Πρεσβεία της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ουάσιγκτον για τον συντονισμό της διαδικασίας επαναπατρισμού.

Η επιτυχία αυτή εντάσσεται στη συνεχή προσπάθεια της Κυπριακής Δημοκρατίας να εντοπίζει, να ανακτά και να προστατεύει πολιτιστικά αγαθά που έχουν εξέλθει παράνομα από τη χώρα, ενισχύοντας το διεθνές μήνυμα για την ανάγκη σεβασμού και διαφύλαξης της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Σύλληψη 48χρονου για κατοχή αρχαίας μαρμάρινης στήλης- Πως θα μπει φρένο στους αρχαιοκάπηλους;

 

Ένα ακόμη χτύπημα στην Αρχαιοκαπηλία που έχει απλώσει τα πλοκάμια της σε διάφορες περιοχες της χώρας. Οι Αρχές προχώρησαν χθες  Δευτέρα 26 Ιανουαρίου στη σύλληψη ενός 48χρονου, ο οποίος είχε στην κατοχή του μια αρχαία μαρμάρινη πλάκα που χρονολογείται στον 4ο αιώνα π.Χ. 

Τέτοια κυκλώματα δεν δρουν μόνο στυην Ελλάδα.  Για την αντιμετώπισή της χρειάζεται συνδυασμός αυστηρής νομοθεσίας, εξειδικευμένων αστυνομικών μονάδων, διεθνών συνεργασιών και τεχνολογικών εργαλείων. Η Ελλάδα, με τον τεράστιο αρχαιολογικό της πλούτο, έχει ήδη κάνει σημαντικά βήματα, αλλά η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η συνεχής επαγρύπνηση και η συνεργασία είναι καθοριστικής σημασίας.

Ειδικότερα, η ΕΛ.ΑΣ. εντόπισε τον άνδρα έπειτα από καταγγελία που υποβλήθηκε σε βάρος του, κινητοποιώντας άμεσα το Τμήμα Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Αρχαιοτήτων. Κατά τη διάρκεια της έρευνας στην οικία του, παρουσία δικαστικού λειτουργού και κατόπιν εισαγγελικής παραγγελίας, οι αστυνομικοί εντόπισαν μια μαρμάρινη αναθηματική στήλη εξαιρετικής αρχαιολογικής αξίας. Η στήλη απεικόνιζε τη θεά Κυβέλη ένθρονη, με ένα λιοντάρι στο πλευρό της, χαρακτηριστικό εικονογραφικό μοτίβο της περιόδου. Το αντικείμενο βρέθηκε επιμελώς κρυμμένο σε πατάρι, γεγονός που ενισχύει τις ενδείξεις ότι ο κάτοχός του γνώριζε την παράνομη φύση της κατοχής.

Δικογραφία για παραβάσεις της νομοθεσίας περί αρχαιοτήτων

Η μαρμάρινη στήλη κατασχέθηκε και μεταφέρθηκε για περαιτέρω εξέταση από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Σε βάρος του 48χρονου σχηματίστηκε δικογραφία για παραβάσεις της νομοθεσίας που αφορά την προστασία των αρχαιοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η κατοχή, απόκρυψη ή διακίνηση αρχαίων αντικειμένων χωρίς άδεια αποτελεί σοβαρό αδίκημα, καθώς στερεί από το κράτος τη δυνατότητα να προστατεύσει και να μελετήσει ευρήματα ανεκτίμητης ιστορικής σημασίας.Ο συλληφθείς αναμένεται να οδηγηθεί στην αρμόδια εισαγγελική Αρχή, όπου θα αποφασιστούν τα επόμενα βήματα της διαδικασίας.

Χαίνουσα πληγή 

Η αρχαιοκαπηλία στην Ελλάδα αποτελεί ένα διαχρονικό και σοβαρό πλήγμα για την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας, καθώς οργανωμένα κυκλώματα και παράνομες ανασκαφές αποσπούν πολύτιμα αρχαία αντικείμενα από τον φυσικό και ιστορικό τους χώρο. Παρά τις αυστηρές νομοθεσίες και τις εντατικές προσπάθειες των αρμόδιων υπηρεσιών, η παράνομη διακίνηση αρχαιοτήτων εξακολουθεί να τροφοδοτεί μια διεθνή αγορά υψηλής ζήτησης, στερώντας από την Ελλάδα σημαντικά τεκμήρια της ιστορίας της. Η δράση της ΕΛ.ΑΣ. και των ειδικών τμημάτων Πολιτιστικής Κληρονομιάς έχει οδηγήσει τα τελευταία χρόνια σε σημαντικές εξιχνιάσεις και κατασχέσεις, ωστόσο η ανάγκη για συνεχή επαγρύπνηση, ενημέρωση των πολιτών και διεθνή συνεργασία παραμένει επιτακτική, ώστε να προστατευτεί αποτελεσματικά ο ανεκτίμητος αρχαιολογικός πλούτος της χώρας.

Η αντιμετώπιση της αρχαιοκαπηλίας αποτελεί διεθνή πρόκληση, και πολλές χώρες έχουν αναπτύξει προηγμένα συστήματα προστασίας της πολιτιστικής τους κληρονομιάς. Παρότι κάθε κράτος έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες, υπάρχουν ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα που δείχνουν πώς η διεθνής κοινότητα θωρακίζεται απέναντι στη λαθρανασκαφή και το παράνομο εμπόριο αρχαιοτήτων.

Ηνωμένες Πολιτείες

Οι ΗΠΑ διαθέτουν από τα πιο αυστηρά συστήματα ελέγχου εισαγωγής πολιτιστικών αγαθών. Η Υπηρεσία Εσωτερικής Ασφάλειας (Homeland Security Investigations) έχει ειδικές ομάδες για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων. Συνεργάζεται στενά με ξένες κυβερνήσεις για την επιστροφή κλεμμένων αντικειμένων, ενώ τα μεγάλα μουσεία έχουν πλέον αυστηρά πρωτόκολλα τεκμηρίωσης προέλευσης πριν από οποιαδήποτε αγορά.

Ιταλία

Η Ιταλία θεωρείται παγκόσμιο πρότυπο, καθώς διαθέτει το Carabinieri Tutela Patrimonio Culturale, ένα εξειδικευμένο σώμα που λειτουργεί αποκλειστικά για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Χρησιμοποιεί τεχνολογίες όπως δορυφορική παρακολούθηση, βάσεις δεδομένων κλεμμένων έργων και διεθνείς επιχειρήσεις για την εξάρθρωση κυκλωμάτων. Η Ιταλία έχει πετύχει εκατοντάδες επαναπατρισμούς αρχαιοτήτων από μουσεία και συλλέκτες του εξωτερικού.

Ηνωμένο Βασίλειο

Το Ηνωμένο Βασίλειο εφαρμόζει αυστηρή νομοθεσία για την εμπορία αρχαιοτήτων, ενώ η Scotland Yard διαθέτει ειδική μονάδα Art and Antiques Unit. Παράλληλα, λειτουργεί το Portable Antiquities Scheme, ένα πρόγραμμα που ενθαρρύνει πολίτες και ερασιτέχνες ανιχνευτές μετάλλων να δηλώνουν ευρήματα νόμιμα, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο παράνομης διακίνησης.

Γαλλία

Η Γαλλία έχει ενισχύσει σημαντικά τους τελωνειακούς ελέγχους και διαθέτει ειδική αστυνομική υπηρεσία για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς (OCBC). Παράλληλα, συνεργάζεται στενά με την UNESCO και άλλους διεθνείς οργανισμούς για την καταπολέμηση της παράνομης αγοράς αρχαιοτήτων, ιδιαίτερα από περιοχές που πλήττονται από πολέμους.

Αίγυπτος

Η Αίγυπτος, ως χώρα με τεράστιο αρχαιολογικό πλούτο, έχει επενδύσει σε αυστηρή νομοθεσία και σε ειδικές μονάδες φύλαξης αρχαιολογικών χώρων. Επιπλέον, έχει αναπτύξει διεθνείς συνεργασίες για τον εντοπισμό και τον επαναπατρισμό κλεμμένων αντικειμένων, με σημαντικές επιτυχίες τα τελευταία χρόνια.

570 αρχαιότητες από το λεηλατημένο Εθνικό Μουσείο Χαρτούμ επιστρέφουν στο Σουδάν

Οι σουδανικές αρχές ανακοίνωσαν την ανάκτηση περισσότερων από 570 πολύτιμων αρχαιοτήτων που είχαν κλαπεί από το Εθνικό Μουσείο του Χαρτούμ κατά τη διάρκεια του πολέμου. Τα αντικείμενα παρουσιάστηκαν σε ειδική τελετή στο Πορτ Σουδάν, υπό αυστηρά μέτρα ασφαλείας, σηματοδοτώντας μια από τις σημαντικότερες επιτυχίες στη μάχη κατά της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών θησαυρών.

Πολύτιμα ευρήματα από 8.000 χρόνια ιστορίας

Τα αντικείμενα που εντοπίστηκαν καλύπτουν μια τεράστια χρονική περίοδο, από την προϊστορική εποχή έως την ισλαμική περίοδο. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται ταφικά ειδώλια, διακοσμημένα αγγεία, χάλκινα σκεύη, εγχάρακτες πέτρες και μικροσκοπικά φυλαχτά σε μορφή σκαραβαίων. Όλα εκτέθηκαν σε μεγάλα τραπέζια, σε μια τελετή που είχε στόχο να υπογραμμίσει τη σημασία της επιτυχίας αλλά και την ανάγκη προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Σύμφωνα με τις αρχές, τα ευρήματα αντιστοιχούν περίπου στο 30% των αντικειμένων που λεηλατήθηκαν από το μουσείο, το οποίο υπέστη εκτεταμένες καταστροφές την άνοιξη του 2023, όταν οι παραστρατιωτικές Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF) κατέλαβαν την πρωτεύουσα, στρεφόμενες εναντίον του στρατού, πρώην συμμάχου τους.

Δορυφορικές εικόνες και διεθνής συνεργασία

Κατά τη διάρκεια της λεηλασίας, δορυφορικές εικόνες κατέγραψαν φορτηγά να μεταφέρουν αρχαιότητες προς το Νταρφούρ, περιοχή που βρίσκεται υπό πλήρη έλεγχο των RSF. Η πληροφορία αυτή αποτέλεσε κρίσιμο στοιχείο για την έρευνα, η οποία διεξήχθη σε συνεργασία με την UNESCO και την Ιντερπόλ, με στόχο να αποτραπεί η διοχέτευση των αντικειμένων στη μαύρη αγορά αρχαιοτήτων.

Η «Χρυσή Αίθουσα» παραμένει άφαντη

Παρά την επιτυχία, οι αρχές επιβεβαίωσαν ότι η πολυτιμότερη συλλογή του μουσείου, η λεγόμενη «Χρυσή Αίθουσα», παραμένει αγνοούμενη. Η συλλογή περιλάμβανε κοσμήματα και αντικείμενα από καθαρό χρυσό 24 καρατίων, ορισμένα ηλικίας έως και 8.000 ετών. Η απώλεια θεωρείται ανυπολόγιστη, καθώς επρόκειτο για μοναδικά τεκμήρια της ιστορίας του βασιλείου της Νουβίας και της αρχαίας Κους.

Ένα μουσείο-φάντασμα

Το Εθνικό Μουσείο του Χαρτούμ, που χτίστηκε τη δεκαετία του 1950, έχει πλέον σχεδόν αδειάσει. Οι πλιατσικολόγοι άφησαν πίσω τους μόνο ό,τι δεν μπορούσε να μεταφερθεί: το γιγαντιαίο άγαλμα του μαύρου φαραώ Τιρχάκα και τις τοιχογραφίες από ναούς που είχαν μεταφερθεί εκεί μετά την κατασκευή του φράγματος του Ασουάν. Οι αρχαιολόγοι μπόρεσαν να εισέλθουν στο κτίριο μόλις τον περασμένο Μάρτιο, όταν ο στρατός ανακατέλαβε την πρωτεύουσα, για να καταγράψουν την έκταση της καταστροφής.

Απώλειες 100 εκατομμυρίων δολαρίων

Η εθνική υπηρεσία αρχαιοτήτων του Σουδάν εκτιμά ότι τα περισσότερα μουσεία της χώρας έχουν λεηλατηθεί τα τελευταία δυόμισι χρόνια, με συνολικές απώλειες που ξεπερνούν τα 100 εκατομμύρια δολάρια. Ανάμεσά τους και το παλάτι του Σουλτάνου Αλί Ντινάρ στο Ελ Φάσερ, το οποίο καταλήφθηκε από τις RSF τον Οκτώβριο.

Κίνητρα για επιστροφή αρχαιοτήτων

Όπως ανακοινώθηκε ότι θα δοθεί οικονομική αποζημίωση σε όσους επιστρέψουν κλεμμένα αντικείμενα, χωρίς ωστόσο να αποκαλύψει το ύψος της ανταμοιβής. Οι αρχές δεν έχουν δώσει λεπτομέρειες για τον τρόπο ανάκτησης των 570 αντικειμένων, αναφέροντας μόνο ότι οι υπηρεσίες πληροφοριών έπαιξαν καθοριστικό ρόλο.

Το Smithsonian επιστρέφει ιερές αρχαιότητες, ανοίγοντας δρόμο για ηθικές επαναπατρίσεις

Η Καμπότζη υποδέχθηκε την επιστροφή τριών σημαντικών χμερ γλυπτών από το Εθνικό Μουσείο Ασιατικής Τέχνης του Smithsonian στις ΗΠΑ. Η υπουργός Πολιτισμού  χαρακτήτισε το αμερικανικό ίδρυμα «πρότυπο» για όλους τους συλλέκτες και τα μουσεία που εξακολουθούν να κατέχουν καμποτζιανά αρχαιολογικά αντικείμενα.

Τα τρία αριστουργήματα που επιστράφηκαν

Τα έργα που επέστρεψαν είναι η Κεφαλή του Harihara (10ος αιώνας), μια Γυναικεία Θεότητα – η θεά Uma (10ος αιώνας) και η Prajnaparamita (τέλη 12ου αιώνα). Πρόκειται για γλυπτά μεγάλης ιστορικής και θρησκευτικής σημασίας, άρρηκτα συνδεδεμένα με την πολιτιστική κληρονομιά της αυτοκρατορίας των Χμερ.

Πολυετής διαδικασία και έρευνα προέλευσης

Σε ανακοίνωση , το Υπουργείο Πολιτισμού και  η Καλών Τεχνών της Καμπότζης εξήγησαν ότι η επιστροφή ήταν αποτέλεσμα πολυετών συζητήσεων ανάμεσα στο Smithsonian και την ειδική επιτροπή επαναπατρισμού του υπουργείου. Η επίσημη απόφαση ελήφθη στις 27 Οκτωβρίου, έπειτα από εκτεταμένη έρευνα προέλευσης, η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα αντικείμενα είχαν απομακρυνθεί από την Καμπότζη κατά τις δεκαετίες εμφυλίου πολέμου και ανασφάλειας, περίοδο που οδήγησε σε μαζικές λεηλασίες αρχαιοτήτων.

Το υπουργείο τόνισε ότι η επιστροφή αυτή αποτελεί «βαθιά ουσιαστικό βήμα προς την πολιτιστική αποκατάσταση του καμποτζιανού λαού» και είναι η πρώτη που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της νέας Πολιτικής Ηθικής Επιστροφής του Smithsonian για το Εθνικό Μουσείο Ασιατικής Τέχνης.

«Ζωντανά σύμβολα της ταυτότητάς μας»

Η υπουργός Πολιτισμού Phoeurng Sackona υπογράμμισε στα λεγόμενά της ότι τα αρχαία έργα που έχει ανακτήσει η χώρα, συμπεριλαμβανομένων των τριών αυτών γλυπτών, δεν είναι απλώς εξαιρετικά δείγματα τέχνης, αλλά «ζωντανές ενσαρκώσεις της ταυτότητας του λαού των Χμερ». Όπως δήλωσε, «αντιπροσωπεύουν τη διαχρονική δύναμη, αφοσίωση και δημιουργικότητα της αυτοκρατορίας των Άνγκορ. Η επιστροφή τους σηματοδοτεί μια στιγμή εθνικού στοχασμού και επούλωσης για μια χώρα που υπέστη δεκαετίες συγκρούσεων και πολιτιστικής καταστροφής».

Κάλεσμα για ηθικές επιστροφές

Η υπουργός εξέφρασε την ευγνωμοσύνη της για τη συνεργασία του Smithsonian, τονίζοντας ότι η σχέση εμπιστοσύνης και η καλή πίστη των δύο πλευρών κατέστησαν δυνατή την επιστροφή. Παράλληλα, κάλεσε και άλλα μουσεία να ακολουθήσουν το παράδειγμα του αμερικανικού ιδρύματος, υιοθετώντας πολιτικές ηθικής επιστροφής που θα διευκολύνουν χώρες όπως η Καμπότζη να ανακτήσουν ιερά αντικείμενα που χάθηκαν σε περιόδους πολέμου.

Ευχαριστίες και αναγνώριση συμβολής

Η Sackona ευχαρίστησε το Εθνικό Μουσείο Ασιατικής Τέχνης, τον διευθυντή του Chase Robinson και το προσωπικό του, την πρεσβεία των ΗΠΑ στην Πνομ Πεν, καθώς και την ομάδα αρχαιολόγων και ερευνητών του υπουργείου.

Ιδιαίτερη μνεία έκανε στον δικηγόρο Bradley J. Gordon της Edenbridge Asia και στη Melina Antoniadis της NOSTOS Strategies, για τη συμβολή τους στις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν σε αυτή τη σημαντική επιστροφή.

Η Αίγυπτος παρέλαβε 36 αρχαιότητες από τις ΗΠΑ – Πιθανή έκθεση στο νέο Μουσείο της Γκίζας

Την προηγούμενη εβδομάδα, οι αιγυπτιακές αρχές παρέλαβαν 36 αρχαιότητες που είχαν εξαχθεί παράνομα και επαναπατρίστηκαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες, στο πλαίσιο της εντατικής προσπάθειας της χώρας να ανακτήσει την πολιτιστική της κληρονομιά.

 Τρεις φάσεις επαναπατρισμού

 Οι αρχαιότητες εστάλησαν στην Αίγυπτο σε τρεις διαδοχικές φάσεις:

• Η πρώτη παρτίδα, με 11 αντικείμενα, παραδόθηκε τον Μάιο από το Γραφείο του Εισαγγελέα της Νέας Υόρκης, υπό την εποπτεία της Μονάδας Καταπολέμησης Παράνομης Διακίνησης Αρχαιοτήτων (ATU) του Alvin Bragg.

• Η δεύτερη παρτίδα περιλάμβανε 24 σπάνια χειρόγραφα σε κοπτική και συριακή γραφή, τα οποία παραδόθηκαν από το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης.

• Η τρίτη παρτίδα περιλάμβανε επιπλέον αντικείμενα, χωρίς να έχουν δημοσιοποιηθεί λεπτομέρειες για τον αριθμό ή τη φύση τους.

 Ενδεικτικά αντικείμενα Μεταξύ των επαναπατρισμένων αρχαιοτήτων περιλαμβάνονται: Ρωμαϊκή κεφαλή αγάλματος (1ος – 4ος αιώνας μ.Χ.), Χάλκινο ειδώλιο καθιστού άνδρα,Τουρκουάζ μπολ με απεικόνιση λέοντα, Αιγυπτιακό άγαλμα γονατιστού προσώπου.

Προορισμός των αρχαιοτήτων

 Οι αρχές ανέφεραν ότι τα αντικείμενα θα εκτεθούν στο Αιγυπτιακό Μουσείο, χωρίς να διευκρινιστεί αν πρόκειται για το ιστορικό μουσείο στο Κάιρο ή το νέο Μεγάλο Αιγυπτιακό Μουσείο στη Γκίζα, το οποίο εγκαινιάστηκε πρόσφατα.

Η σύμβουλος επικοινωνίας του Υπουργείου Τουρισμού και Αρχαιοτήτων, Νεβίν Ελ-Αρέφ, τόνισε τη σημασία της επιστροφής κάθε αιγυπτιακού αντικειμένου:

Η επιστροφή των αρχαιοτήτων αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής της Αιγύπτου για την ανάκτηση χιλιάδων αντικειμένων που έχουν εξαχθεί παράνομα τις τελευταίες δεκαετίες.

πηγη: artinsider.com

Στο σφυρί και Ελληνικές Αρχαιότητες- Ελέχθηκε από την Ελλάδα το καθεστώς ιδιοκτησίας;

 

Θαυμασμό αλλά και καχυποψία προκαλεί η είδηση δημοπρασίας  από την Apollo Art Auctions με τίτλο «Διαχρονικοί Θησαυροί» στις 27 Αυγούστου.  Πρόκειται για εξ αποστάσεως πλειοδοσία, μέσω του LiveAuctioneers, από ότι περιγράφεται αξιοθαύμαστων  πολιτιστικών θησαυρών και από την χώρα μας. Δεδομένου του εγχωρίου αυστηρού νομοθετικού πλαισίου για τις αρχαιότητες περί του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των αρχαιοτήτων απορία προκαλεί πως πλειοδοτείται για παράδειγμα αρχαίο κράνος που αναφέρεται ως τελευταία  πηγή απόκτησης μια γερμανική συλλογή. Ευελπιστούμε ότι το Υπουργείο Πολιτισμού έχει «οσμιστεί» την διεξαγωγή της και έχει διερευνήσει την πορεία κατά την οποία οι αρχαιότητες έφτασαν στα χέρια ιδιωτών και ότι αυτά δεν αποκτήθηκαν παράνομα.   Η αξία του συγκεκριμένου  πολιτιστικού τεκμηρίου εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τις 20.000 λίρες.

 

 Ας δούμε αναλυτικά κάποια από τα δημοπρατούμενα πολύτιμα τεκμήρια, καθώς το σφυρί θα βγει μια σειρά από αντικείμενα από διάφορους πολιτισμούς και εποχές, από την αρχαία Κίνα μέχρι τη μεσαιωνική περίοδο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν αρχαία κοσμήματα και μια εξαιρετική συλλογή πρώιμων ρωμαϊκών και ελληνικών νομισμάτων όπως τόνισε ο διευθυντής του Apollo Art Auctions, Dr. Ivan Bonchev.

Στην ανακοίνωση της δημοπρασίας διαφημίζεται ένα ελληνικό χάλκινο κράνος από τη Χαλκιδική που χρονολογείται γύρω στο 500-300 π.Χ.  Μάλιστα, τονίζεται ο ιδιαίτερος σχεδιασμός του ενσωματώνει χαρακτηριστικά όπως θολωτή κόμη, εξέχουσα μπροστινή μεσαία ράχη, διαμορφωμένη διπλή καμπύλη πάνω από το μέτωπο, δακρυγόνο προστατευτικό μύτης και αρθρωτά ημισεληνοειδή προστατευτικά μάγουλων. Το δείγμα της δημοπρασίας ανήκει σε μια μορφή που συναντάται επίσης στις συλλογές πολλών κορυφαίων ιδρυμάτων, συμπεριλαμβανομένου του Βρετανικού Μουσείου, καθώς και σε πολλά επιστημονικά βιβλία και δημοσιεύσεις. Η γραμμή προέλευσής του περιλαμβάνει μια γκαλερί του κεντρικού Λονδίνου, μια ευρωπαϊκή συλλογή και τη συλλογή F. Breydel (Βέλγιο, δεκαετία του 1970). Η εκτίμηση πριν από την πώληση είναι 12.000-20.000 λίρες (15.275-25.460 δολάρια).

 

Ένα αρχαιοελληνικό αγγείο, σκύφος του 375-300 Π.Χ.  γναθιανής κεραμικής , ένας τύπος ελληνικής κεραμικής που ήταν δημοφιλής κατά την ελληνιστική περίοδο και χρησιμοποιούνταν συχνά σε συμπόσια, αναφέρεται στην ανακοίνωση της δημοπρασίας ότι αποκτήθηκε τη δεκαετία του 1990 από τον Andre de Munter, Βρυξέλλες, Βέλγιο.

Ένα τεκμήριο Αττικής Τέχνης  450 Π.Χ. , συγκεκριμένα ένα κύπελλο με μαύρο γάνωμα αναφέρεται ότι ανήκε Παλαιότερα σε ευρωπαϊκή συλλογή πριν από το 2000.

Επίσης, ένα ακόμη αγγείο ελληνικής Τένχης από την Απουλία  340-325 Π.Χ. με δύο αντικριστές λαβές, τονίζεται ότι αποκτήθηκε τη δεκαετία του 1990 από τον Andre de Munter, Βρυξέλλες, Βέλγιο.

 

 

Οι συλλέκτες θα έχουν την ευκαιρία να αγοράσουν ένα πιάτο  Ελληνικής Τέχνης  από την Απουλία που αποδίδεται η δημιουργία του 350-300 π.Χ.  και απεικονίζει φτερωτή μορφή πιθανόττα του Έρωτα .Ένα πανέμορφο πιάτο, κατασκευασμένο από πηλό υψηλής ποιότητας και διακοσμημένο με λαμπερό μαύρο γάνωμα ανήκει στους   Bonhams, Antiquities, (Λονδίνο, 20 Οκτωβρίου 2005) και αναφέρεται ότι ανήκε πριν  σε κεντρική γκαλερί του Λονδίνου που είχε αποκτηθεί στην ολλανδική αγορά. Το εν λόγω πολιτιστικό τεκμήριο εισάγεται στη δημοπρασία με εκτίμηση 6.000-8.000 λίρες (7.640-10.185 δολάρια).

 

 

Τα βλέμματα των συλλεκτών αναμένεται να κεντρίσει ένα αγαλματίδιο από την Magna Graecia, και τα τέλη 5ου αιώνα π.Χ. έρχεται  μια θεότητα σε καθιστή θέση, η οποία με το δεξί της χέρι κρατά ένα πουλί στο στήθος της Το χυτευμένο αγαλματίδιο είναι κατασκευασμένο από λεπτό, κίτρινο πηλό, χαρακτηριστικό του τόπου προέλευσής του, της Τάρας στη νότια Ιταλία. Παρόμοια αγαλματίδια ένθρονων θεοτήτων που κρατούν περιστέρι, προέρχονται από την Κόρινθο και συνήθως ταυτίζονται με τη Δήμητρα.  Το πολιτιστικό τεκμήριο ανήκει σε γκαλερί του κεντρικού Λονδίνου, η οποία αποκτήθηκε στην αγορά τέχνης των ΗΠΑ. Ιδιωτική συλλογή της Νέας Υόρκης, αποκτήθηκε από την Harmer Rooke, Νέα Υόρκη, δημοπρασία XXI, 1988.

 

Οι συλλέκτες θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν ανάμεσα σε πολλά  αρχαία κοσμήματα που περιλαμβάνουν δαχτυλίδια, βραχιόλια, περιδέραια, σκουλαρίκια και μενταγιόν. Σίγουρα ένα από τα αστέρια του ομίλου είναι ένα κομψό ελληνιστικό χρυσό βραχιόλι σε σχήμα D, περίπου τον 4ο αιώνα π.Χ., με διάτρητη διακόσμηση. Το διακοσμητικό του πρόγραμμα περιλαμβάνει αριστοτεχνική φιλιγκράν εργασία που κοσμείται από έναν φλογερό κεντρικό γρανάτη καμποχώνα και πρόσθετους γρανάτες σε σχήμα σταγόνας. Το βραχιόλι ζυγίζει 40g/1,3ozt και μπορεί να φορεθεί με τη βεβαιότητα ότι ο σχεδιασμός του περιλαμβάνει ασφαλές κλείσιμο. Εκτίμηση 4.500-6.500 λίρες Αγγλίας (5.730-8.275 δολάρια).

 

 

Νομίσματα

 

Περισσότερες από επτά δωδεκάδες παρτίδες αρχαίων ρωμαϊκών και ελληνικών νομισμάτων θα περάσουν από το  σφυρί της δημοπρασίας. Τα νομίσματα φέρουν εικόνες αυτοκρατόρων όπως  είναι  ο Ιουστινιανός, ο Ηράκλειος ή ο Μέγας Κωνσταντίνος. Ένα μόνο παράδειγμα είναι το solidus Valentinianus, Αντιόχεια, 364-367 μ.Χ., με την προτομή του Βαλεντινιανού Α' που φέρει μαργαριταρένιο διάδημα στον εμπροσθότυπο και τον όρθιο αυτοκράτορα με τη Νίκη στον οπισθότυπο.  Σημειώνεται πως αναμένεται να πωληθεί προς 1.200-2.000 λίρες Αγγλίας (1.530-2.545 δολάρια).

 

Επίσης στη δημοπρασία θα πωληθεί πληθώρα ασιατικών αρχαιοτήτων, ορισμένες από τις οποίες χρονολογούνται από την εποχή του Χαλκού ( τελετουργικό αγγείο κρασιού, του 11ου αιώνα π.Χ. περίπου, από την Κίνα (Ύστερη Δυναστεία Shang, κεραμικά ζώων τάφου της κινεζικής δυναστείας Τανγκ είναι η καμήλα από τερακότα της περιόδου 618-907 μ.Χ. και άλλα.