Η Γαλλία επιστρέφει 23 αρχαιολογικούς θησαυρούς στη Συρία

Η Γαλλία επέστρεψε στη Συρία 23 αρχαιολογικούς θησαυρούς που παρέμεναν στο Παρίσι για περίπου 15 χρόνια, μετά την έκθεσή τους στο Ινστιτούτο Αραβικού Κόσμου. Η παράδοση των αντικειμένων συνέπεσε με την ιστορική επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στη Δαμασκό — την πρώτη επίσκεψη ηγέτη δυτικής χώρας μετά την ανατροπή του Μπασάρ αλ-Άσαντ το 2024.

Η επιστροφή των θησαυρών και η ιστορική συγκυρία

Σύμφωνα με το Associated Press, τα 23 αντικείμενα μεταφέρθηκαν στη Δαμασκό με το προεδρικό αεροσκάφος του Μακρόν και παραδόθηκαν στο Εθνικό Μουσείο της Συρίας. Η συλλογή περιλαμβάνει ρωμαϊκά χάλκινα έργα, αντικείμενα από τη βυζαντινή και ισλαμική περίοδο, καθώς και ένα περίτεχνο πολύχρωμο ψηφιδωτό που κοσμούσε κάποτε το Τζαμί των Ομεϋαδών. Τα έργα είχαν σταλεί στη Γαλλία το 2011 για έκθεση συριακών αρχαιοτήτων στο Παρίσι.

Αντικείμενα από Δαμασκό, Χαλέπι, Λαττάκεια και Παλμύρα

Το συριακό Υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι τα αντικείμενα ανήκουν σε μουσεία της Δαμασκού, του Χαλεπίου, της Λαττάκειας και της Παλμύρας. Παρέμειναν στη Γαλλία μετά τη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων κατά την περίοδο Άσαντ. Η Δαμασκός χαρακτήρισε τη Γαλλία ως την πρώτη χώρα που ανταποκρίνεται στην εθνική εκστρατεία για την επιστροφή αρχαιοτήτων που βρίσκονται στο εξωτερικό.

Χρονολογικό εύρος 9.000 ετών

Η επιμελήτρια του Εθνικού Μουσείου, Nivin Saadeeddin, δήλωσε ότι η συλλογή καλύπτει μερικές από τις σημαντικότερες περιόδους του συριακού πολιτισμού: από την 9η χιλιετία π.Χ. έως τον 14ο–15ο αιώνα μ.Χ. Κάθε αντικείμενο αποτελεί ξεχωριστό κεφάλαιο της ιστορίας της Συρίας.

Ένα δύσκολο παρελθόν και μια νέα αρχή

Ο Maamoun Abdulkarim, πρώην γενικός διευθυντής Αρχαιοτήτων και Μουσείων της Συρίας, χαρακτήρισε την επιστροφή ως κλείσιμο ενός επώδυνου κεφαλαίου που περιλάμβανε πόλεμο, διπλωματική απομόνωση και αποτυχημένες προσπάθειες επαναπατρισμού. Όπως εξήγησε, τα αντικείμενα είχαν δοθεί στη Γαλλία στο πλαίσιο πολιτιστικής συνεργασίας πριν από την έναρξη του πολέμου.

Το 2014 ζήτησε επίσημα την επιστροφή τους, χωρίς ανταπόκριση. Γαλλικές αρχές είχαν ενημερώσει ότι δεν μπορούσαν να επικοινωνήσουν με εκπροσώπους του καθεστώτος Άσαντ λόγω διεθνούς απομόνωσης και κυρώσεων. Ακόμη και η UNESCO προσπάθησε να μεσολαβήσει, χωρίς αποτέλεσμα.

Προσωπικές συνέπειες και πολιτιστική δικαίωση

Ο Abdulkarim αποκάλυψε ότι ο ίδιος και συνεργάτες του ανακρίθηκαν και ξυλοκοπήθηκαν από τις υπηρεσίες ασφαλείας του Άσαντ, κατηγορούμενοι για «ανευθυνότητα» στη διαχείριση των αρχαιοτήτων. Όπως είπε, μόνο η τεκμηριωμένη αλληλογραφία που αποδείκνυε τις επανειλημμένες προσπάθειές τους να επιστρέψουν τα αντικείμενα τους έσωσε από τη φυλακή.

Παρά τα τραύματα του παρελθόντος, ο Abdulkarim χαιρέτισε την ανανεωμένη πολιτιστική συνεργασία: «Είμαι εξαιρετικά χαρούμενος που, παρά όσα συνέβησαν, ο πόλεμος τελείωσε, η Συρία ανοίγεται ξανά στον κόσμο και η πολιτιστική ανταλλαγή επιστρέφει».

Χιλιάδες αρχαιότητες ακόμη αγνοούνται

Το συριακό Υπουργείο Εξωτερικών τόνισε ότι η Γαλλία είναι η πρώτη χώρα που βοηθά ενεργά στην επιστροφή αρχαιοτήτων μετά την ανατροπή του Άσαντ. Ωστόσο, ο Abdulkarim προειδοποίησε ότι χιλιάδες συριακά αντικείμενα που λεηλατήθηκαν κατά τον πόλεμο παραμένουν διάσπαρτα σε όλο τον κόσμο και η ανάκτησή τους θα απαιτήσει χρόνια διπλωματικών προσπαθειών.

Η πολιτιστική κληρονομιά της Συρίας μετά τον πόλεμο

Η Συρία έχει υποστεί τεράστιες απώλειες: η Παλμύρα, μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, υπέστη εκτεταμένες καταστροφές, ενώ το κάστρο των Σταυροφόρων Krak des Chevaliers φέρει ακόμη τα σημάδια των συγκρούσεων. Οι τζιχαντιστές του ISIS κατέστρεψαν ναούς, τάφους και γλυπτά, ενώ η παράνομη διακίνηση αρχαιοτήτων έγινε πηγή χρηματοδότησης ένοπλων ομάδων.

Η Γαλλία επέστρεψε στη Συρία 23 αρχαιολογικούς θησαυρούς μετά από 15 χρόνια, σε μια ιστορική στιγμή που συμπίπτει με την επίσκεψη Μακρόν στη Δαμασκό. Ρωμαϊκά χάλκινα έργα, βυζαντινά και ισλαμικά αντικείμενα, αλλά και ένα πολύχρωμο ψηφιδωτό από το Τζαμί των Ομεϋαδών επιστρέφουν στα μουσεία της Δαμασκού, του Χαλεπίου, της Λαττάκειας και της Παλμύρας. Η κίνηση ανοίγει ξανά τον δρόμο για πολιτιστική συνεργασία, σε μια χώρα που προσπαθεί να επουλώσει τις πληγές του πολέμου και να ανακτήσει τη χαμένη της κληρονομιά.

Το Met επιστρέφει αρχαιότητες στην Ιταλία – Ενίσχυση της συνεργασίας και της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς

Το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης ανακοίνωσε την επιστροφή σημαντικών αρχαιοτήτων στην Ιταλία, μετά από νέα στοιχεία που προέκυψαν από έρευνες των αμερικανικών αρχών και του ίδιου του μουσείου. Η κίνηση εντάσσεται στη στρατηγική του Met για υπεύθυνη διαχείριση συλλογών και ενισχύει τη μακρόχρονη συνεργασία του με την Ιταλία.

Επιστροφή αρχαιοτήτων μετά από έρευνες και τεκμηρίωση

Το Met επιστρέφει στην Ιταλία μια σειρά αρχαίων αντικειμένων:

• ένα χάλκινο ανάγλυφο του ύστερου 6ου αι. π.Χ.,
• μια μαρμάρινη πιατέλα με ψάρι, περ. 400 π.Χ.,
• δύο μαρμάρινα σκεύη του 4ου αι. π.Χ.,
• έναν πήλινο ψυκτήρα‑κρατήρα,
• καθώς και μικρά χάλκινα κοσμήματα και περόνες της περιόδου 9ου–6ου αι. π.Χ.

Η απόφαση βασίστηκε σε νέα στοιχεία που προέκυψαν από τις έρευνες του Γραφείου Εισαγγελέα του Μανχάταν και από την εσωτερική έρευνα του μουσείου, τα οποία τεκμηρίωσαν ότι τα αντικείμενα πρέπει να επιστραφούν στη χώρα προέλευσής τους.

Μακρόχρονη συνεργασία Met – Ιταλίας

Η επιστροφή των αντικειμένων έρχεται λίγους μήνες μετά την ανανέωση της στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ του Met και του ιταλικού Υπουργείου Πολιτισμού. Ο διευθυντής και CEO του Met, Max Hollein, και ο Ιταλός υπουργός Πολιτισμού, Alessandro Giuli, συναντήθηκαν στη Νέα Υόρκη για να συζητήσουν νέες δράσεις, ανταλλαγές και επιστημονική συνεργασία.

Η συνάντηση συνέπεσε με την εξαιρετικά επιτυχημένη έκθεση «Raphael: Sublime Poetry», η οποία προσέλκυσε πάνω από 562.000 επισκέπτες και στηρίχθηκε σε σημαντικά δάνεια και επιστημονική συμβολή από ιταλικά ιδρύματα.

Νέες εκθέσεις και διεθνής συνεργασία

Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε και η μεγάλη επερχόμενη έκθεση «Across Wine‑Dark Seas» (Δεκέμβριος 2026), η οποία θα περιλαμβάνει 31 δάνεια από οκτώ ιταλικά μουσεία και τη συμβολή 16 Ιταλών επιστημόνων στον κατάλογο της έκθεσης.

Ο Max Hollein δήλωσε ότι το Met παραμένει αφοσιωμένο στη συνεργασία με την Ιταλία, στην υπεύθυνη συλλογή έργων τέχνης και στη διαφάνεια ως προς την προέλευση των αντικειμένων. Ο Alessandro Giuli ευχαρίστησε το μουσείο και τις αμερικανικές αρχές, τονίζοντας ότι κάθε επιστροφή έργου τέχνης αποτελεί «ένα κομμάτι μνήμης που αποκαθίσταται».

Η έρευνα προέλευσης στο Met

Το Met διαθέτει τη μεγαλύτερη ομάδα ερευνητών προέλευσης παγκοσμίως, η οποία εξετάζει συστηματικά την ιστορία των 1,5 εκατομμυρίων αντικειμένων της συλλογής. Η έρευνα προέλευσης αποτελεί βασικό πυλώνα της λειτουργίας του μουσείου, με στόχο τη διαφάνεια, την τεκμηρίωση και την υπεύθυνη διαχείριση πολιτιστικών αγαθών.

Τα τελευταία χρόνια έχουν εμπλουτιστεί τα στοιχεία προέλευσης για περίπου 2.500 αντικείμενα, ενώ το μουσείο έχει μακρά ιστορία επιστροφών όταν προκύπτουν στοιχεία που τεκμηριώνουν ότι ένα έργο πρέπει να επανέλθει στη χώρα προέλευσής του.

Πολιτιστική κληρονομιά και διεθνής συνεργασία

Το Met συνεργάζεται με χώρες σε όλο τον κόσμο για την ανταλλαγή πληροφοριών, τη φροντίδα συλλογών, δάνεια αντικειμένων και την ενίσχυση της επιστημονικής έρευνας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προέλευση αρχαίων έργων, αρχαιολογικών ευρημάτων και αντικειμένων από πρώην αποικιοκρατούμενες περιοχές. Η συνεργασία με διεθνείς ειδικούς και η δημόσια πρόσβαση σε πληροφορίες μέσω του metmuseum.org ενισχύουν τη διαφάνεια και την κοινή ευθύνη για την προστασία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Επιστρέφουν από την Αμερική πάνω από 30 αρχαιότητες σε χώρες όπως και η Ελλάδα

 

Το Γραφείο του Εισαγγελέα του Μανχάταν επαναπάτρισε πάνω από 30 αρχαιότητες που συνδέονται με λαθρεμπόριο τέχνης στην Ισπανία, την Ουγγαρία και την Ιταλία. Οι αρχαιότητες αποκτήθηκαν μέσω ερευνών που σχετίζονται με γνωστούς λαθρέμπορους έργων τέχνης όπως  είναι ο Giovanni Becchina, ο Eugene Alexander και ο Giacomo Medici. Ωστόσο, η μεγαλύτερη πηγή της τρέχουσας συλλογής ήταν ο λαθρέμπορος Edoardo Almagià. Υπάρχει ήδη ένταλμα σύλληψης σε βάρος του Almagià και εκκρεμεί η έκδοσή του από την Ιταλία. Σύμφωνα με πληροφορίες, έχουν κατασχεθεί πάνω από 250 αντικείμενα αξίας 6 εκατομμυρίων δολαρίων από τον Almagià από το Γραφείο του Εισαγγελέα.

Συνολικά, 31 αντικείμενα επαναπατρίστηκαν στις προαναφερθείσες χώρες. Ένα μαρμάρινο ανάγλυφο του 1ου αιώνα που απεικονίζει τον Μέγα Αλέξανδρο ως θεό Ήλιο, το οποίο είχε ανασκαφεί από τη Βασιλική Αιμιλία πριν κλαπεί, επιστράφηκε στη Ρώμη. Η εν λόγω μαρμάρινη προτομή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, εκτιμάται σε περίπου 150.000 δολαρίων.

Η Ουγγαρία παρέλαβε ένα Ιησουιτικό χειρόγραφο του 1675, που είχε κλαπεί κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και εντοπίστηκε σε πωλητή σπάνιων βιβλίων στη Νέα Υόρκη. Στην Ισπανία επεστράφησαν αρκετά μενταγιόν των Βησιγότθων του 6ου αιώνα, τα οποία είχαν λαθραία εξαχθεί από τον Robin Symes και πωληθεί στο Μητροπολιτικό Μουσείο τη δεκαετία του ’90.Η επαναπατριστική αυτή ενέργεια είναι αποτέλεσμα των προσπαθειών της Μονάδας Καταπολέμησης Λαθρεμπορίου Αρχαιοτήτων (Antiquities Trafficking Unit – ATU), μιας ειδικής ομάδας που δημιουργήθηκε από το Γραφείο του Εισαγγελέα του Μανχάταν το 2017. Υπό την ηγεσία του βοηθού εισαγγελέα Matthew Bogdanos, η ATU έχει σημειώσει σημαντικές επιτυχίες, ιδιαίτερα από τότε που ανέλαβε ο Alvin Bragg. Μεταξύ αυτών, η επιστροφή 8 αρχαιοτήτων στο Περού τον Μάιο, καθώς και η επαναπατρισμός αντικειμένων αξίας 2,2 εκατομμυρίων δολαρίων στην Ελλάδα και την Ιταλία.

Τελετή Επαναπατρισμού Ιταλικών Πολιτιστικών Αγαθών στη Νέα Υόρκη

Το απόγευμα της Τρίτης πραγματοποιήθηκε στο Ποινικό Δικαστήριο του Μανχάταν η 16η Τελετή Επαναπατρισμού ιταλικών πολιτιστικών αγαθών που εντοπίστηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Γραφείο του Εισαγγελέα του Μανχάταν και η Διοίκηση Προστασίας Πολιτιστικής Κληρονομιάς των Καραμπινιέρων τίμησαν την επιστροφή  αρχαιοτήτων στη Ιταλική Δημοκρατία.Η τελετή άρχισε με τον χαιρετισμό του  Συνταγματάρχη Matthew Bogdanos, Βοηθό Εισαγγελέα και Επικεφαλής της Μονάδας Καταπολέμησης Λαθρεμπορίου Αρχαιοτήτων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα αντικείμενα που χρονολογούνται από τον 1ο έως τον 4ο αιώνα π.Χ., τα οποία είχαν εντοπιστεί σε διάφορα σημεία των Ηνωμένων Πολιτειών. Στην έκθεση των αρχαιοτήτων παρουσιάστηκε ένα βιβλίο που είχε κλαπεί από το Βατικανό και επιστρέφεται στη Βιβλιοθήκη των Ιησουιτών!

Πηγές: www.art-insider.com, https://lavocedinewyork.com/

Παρουσίαση δυο κλεμμένων αρχαιοτήτων που επέστρεψαν στην Ελλάδα από Γερμανικό μουσείο

Δύο αρχαιότητες της Κυκλαδικής περιόδου, προϊόντα παράνομης ανασκαφής, επέστρεψαν στην χώρα μας από το Κρατικό Μουσείο Μπάντεν της Καρλσρούης, όπου βρίσκονταν και θα παρουσιαστούν επίσημα αύριο, στις 11 το πρωί, στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
Πρόκειται για ένα ειδώλιο ύψους 88 εκ. και ένα τηγανόσχημο σκεύος από λίθο που επιστρέφουν στην πατρίδα τους από την Γερμανία ύστερα από τρία χρόνια διαπραγματεύσεων. Μάλιστα θα εκτεθούν αρχικά στην αίθουσα του "Βωμού" και στην συνέχεια θα εμπλουτίσουν την μόνιμη συλλογή κυκλαδικών αρχαιοτήτων του μουσείου.
Αξίζει να αναφερθεί ότι  μετά την τεράστια επιτυχία που σημείωσε η έκθεση από το Ναυάγιο των Αντικηθύρων, ανεβάζοντας κατακόρυφα την επισκεψιμότητα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, με ομόφωνη απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, θα παρουσιαστεί το φθινόπωρο του 2015, στην Ελβετία. Η έκθεση, μετά από δυο παρατάσεις, θα παραμείνει ανοιχτή για το κοινό στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, μέχρι και τις 29 Ιουνίου.