Ελληνιστικό ναό αποκαλύπτουν οι ανασκαφές στη Βόρεια Αλβανία

 Οι βάσεις ενός μνημειακού κτίσματος ήρθαν στο φως στην κορυφή λόφου που δεσπόζει πάνω από την αρχαία ιλλυρική πόλη Βασσανία, στη βορειοδυτική Αλβανία, σύμφωνα με δημοσίευμα της La Brújula Verde. Η ανακάλυψη, που πραγματοποιήθηκε από αρχαιολόγους του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας και του Πανεπιστημίου Τιράνων, αποκαλύπτει το πρώτο ιλλυρικό λατρευτικό οικοδόμημα που έχει εντοπιστεί στη βόρεια περιοχή της χώρας.

Μνημειακό κτίσμα με διαστάσεις ελληνικού ναού

Οι ανασκαφές έφεραν στο φως τις πλήρεις λίθινες θεμελιώσεις ενός ορθογώνιου κτιρίου μήκους 13,6 μ. και πλάτους 9,6 μ., διαστάσεις που αντιστοιχούν σε κλασικό ελληνικό ναό. Το κτίσμα ήταν προσανατολισμένο προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, στοιχείο που ενισχύει την ερμηνεία του ως ιερού.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Piotr Dyczek, διευθυντή του Κέντρου Έρευνας για την Αρχαιότητα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης (Πανεπιστήμιο Βαρσοβίας), το κτίσμα βρισκόταν στο υψηλότερο σημείο του λόφου και πιθανότατα αποτελούσε τον ναό που στεφάνωνε την ακρόπολη της πόλης μεταξύ 4ου και 2ου αιώνα π.Χ.

Τείχος–τέμενος: οριοθέτηση του ιερού χώρου

Κατά την ανασκαφική περίοδο τεκμηριώθηκε επίσης τμήμα του αμυντικού τείχους που περιέβαλλε τον λόφο. Το τείχος φαίνεται ότι λειτουργούσε ταυτόχρονα ως τέμενος, δηλαδή ως ιερή περίφραξη που οριοθετούσε τον χώρο λατρείας γύρω από τον ναό — χαρακτηριστικό γνώρισμα των ελληνικών και ελληνιστικών ιερών, το οποίο οι Ιλλυριοί υιοθέτησαν και προσαρμόσαν.

Μια “χαμένη πόλη” της Ευρώπης

Το σημείο Bushat, όπου εντοπίστηκε το ιερό, αναγνωρίστηκε το 2018 ως πιθανή θέση της αρχαίας Βασσανίας, μιας ιλλυρικής πόλης που αναφέρεται σε αρχαίες πηγές αλλά είχε χαθεί από τη μνήμη και τους χάρτες επί αιώνες. Η πόλη εγκαταλείφθηκε κατά την ελληνιστική περίοδο.

Τον 3ο αιώνα μ.Χ., οι Ρωμαίοι κατασκεύασαν δίπλα στα ερείπια του ναού ένα μικρότερο κτίσμα, το οποίο λειτούργησε για περίπου έναν αιώνα ως στρατηγικό παρατηρητήριο, επιτρέποντας οπτικό έλεγχο μιας μεγάλης περιοχής από τη Σκόδρα έως την αρχαία Λισσό και τις ακτές της Αδριατικής.

Ελληνιστική επιρροή στην ιλλυρική αρχιτεκτονική

Οι διαστάσεις, ο προσανατολισμός και η αρχιτεκτονική του κτιρίου δείχνουν έντονη ελληνική επιρροή στην τοπική ιλλυρική κουλτούρα κατά την ελληνιστική περίοδο. Ο ναός, ορατός από μεγάλη απόσταση, θα λειτουργούσε ως σύμβολο ισχύος και ταυτότητας της κοινότητας.

Η ανακάλυψη είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μέχρι σήμερα οι Ιλλυριοί ήταν γνωστοί κυρίως για τις οχυρώσεις και τους οικισμούς τους, ενώ οι μαρτυρίες για τα ιερά τους —ιδίως στη βόρεια Αλβανία— ήταν ελάχιστες.

Ένα μοναδικό παράθυρο στην πολεοδομία μιας ελληνισμένης ιλλυρικής πόλης

Το σύνολο του χώρου —ναός, τέμενος, οχυρωματικό τείχος— προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία να μελετηθεί: η πολεοδομία μιας εξελληνισμένης ιλλυρικής πόλης, οι πολιτισμικές σχέσεις Ιλλυριών και Ελλήνων, η μεταμόρφωση των ιερών κατά τη ρωμαϊκή περίοδο.Οι αρχαιολόγοι αναμένεται να συνεχίσουν τις έρευνες για να αποκαλύψουν το πλήρες εύρος του συγκροτήματος και να τεκμηριώσουν τα διαφορετικά οικοδομικά στάδια.

πηγές: archaeology.org, .labrujulaverde.com

Απολλωνία της Ιλλυρίας: Η αρχαία ελληνική αποικία που αναδεικνύεται ξανά μέσα από τις ανασκαφές

 

Η Απολλωνία της Ιλλυρίας, κοντά στη σημερινή πόλη Φιέρι της Αλβανίας, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους αρχαίας ελληνικής αποικίας στη Βαλκανική. Ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.Χ. από Κορίνθιους και Κερκυραίους και εξελίχθηκε σε ισχυρό εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο, με έντονη ελληνική ταυτότητα και μακρά ιστορική παρουσία.

Ιστορική ταυτότητα και σημασία της Απολλωνίας

Η πόλη πήρε το όνομά της από τον θεό Απόλλωνα και ιδρύθηκε γύρω στο 588 π.Χ. σε στρατηγική θέση κοντά στον ποταμό Άω (σημερινός Vjosa), διευκολύνοντας το εμπόριο με την ενδοχώρα των Ιλλυριών. Η Απολλωνία διατήρησε την ελληνική γλώσσα, θρησκεία και θεσμούς για αιώνες, ενώ κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο έγινε κέντρο φιλοσοφίας και παιδείας. Ο Οκταβιανός Αύγουστος φέρεται να σπούδασε εκεί, γεγονός που ενισχύει τη φήμη της ως πνευματικού κέντρου. Η πόλη εγκαταλείφθηκε σταδιακά μετά τον 4ο αιώνα μ.Χ., κυρίως λόγω σεισμών και μετατόπισης του ποταμού, που απομόνωσε το λιμάνι της.

Πρόσφατες ανασκαφές και δράσεις ανάδειξης

Τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα το 2024–2025, έχουν πραγματοποιηθεί νέες ανασκαφές στην Απολλωνία από κοινού με Αλβανούς και Γάλλους αρχαιολόγους. Οι εργασίες επικεντρώθηκαν στην περιοχή του θεάτρου και της βιβλιοθήκης, στα οποία εντοπίστηκαν νέα αρχιτεκτονικά στοιχεία, επιγραφές και κεραμικά ευρήματα. Παράλληλα, έχουν αρχίσει προγράμματα συντήρησης και αποκατάστασης, με στόχο την προστασία των μνημείων και την ενίσχυση της επισκεψιμότητας.Η Απολλωνία έχει ενταχθεί σε ευρωπαϊκά προγράμματα πολιτιστικής κληρονομιάς, ενώ αυξάνεται το ενδιαφέρον για τουριστική αξιοποίηση του χώρου, με νέες υποδομές και διαδρομές ξενάγησης

Τι μπορεί να δει ο επισκέπτης σήμερα

Ο αρχαιολογικός χώρος της Απολλωνίας είναι επισκέψιμος και προσφέρει μια μοναδική εμπειρία περιήγησης σε μια αρχαία ελληνική αποικία με έντονα ρωμαϊκά στοιχεία. Ανάμεσα στα σημαντικότερα αξιοθέατα περιλαμβάνονται:

•  Η Δωρική Στοά: Εντυπωσιακό οικοδόμημα με κίονες που αποκαλύπτει την αρχιτεκτονική επιρροή της μητρόπολης.

•  Το Αρχαίο Θέατρο: Χτισμένο σε φυσική κοιλότητα, φιλοξενούσε παραστάσεις και δημόσιες συγκεντρώσεις.

•  Ο Ναός του Απόλλωνα: Αφιερωμένος στον θεό της πόλης, με υπολείμματα από τον 5ο αιώνα π.Χ.

•  Η Ρωμαϊκή Βιβλιοθήκη και τα μνημεία: Αντικατοπτρίζουν τη μετάβαση της πόλης στη ρωμαϊκή εποχή.

•  Το Μοναστήρι του Αγίου Μαρίνου: Βυζαντινό μνημείο που προσφέρει πανοραμική θέα στον αρχαιολογικό χώρο.

ΠΗΓΕΣ:greecenblog.wordpress.com

/www.koha.net/

Τάφος με σπάνια Ελληνική επιγραφή στη Βόρεια Αλβανία- Ελληνική πολιτισμική επιρροή στα Βαλκάνια

Μια εντυπωσιακή αρχαιολογική ανακάλυψη στη Ντίμπρα(επαρχία της Μοισίας και εμπορικό κέντρο στην Αρχαιότητα) της βόρειας Αλβανίας φέρνει στο φως έναν ρωμαϊκό τάφο του 3ου–4ου αιώνα μ.Χ., ο οποίος φέρει μια σπάνια δίγλωσση επιγραφή στα ελληνικά και λατινικά. Η επιγραφή, αφιερωμένη στον νεκρό Γελλιανό και στον θεό Δία, αποτελεί μοναδικό τεκμήριο της πολιτισμικής συνύπαρξης ελληνιστικών και ρωμαϊκών στοιχείων στα Βαλκάνια. Το εύρημα έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στην επιστημονική κοινότητα και θεωρείται σημαντική προσθήκη στην αρχαιολογική και πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής.

Μαυσωλείο με ελληνική γραφή 

Ο τάφος, που εντοπίστηκε περίπου 90 χιλιόμετρα από τα Τίρανα, έχει διαστάσεις 9 επί 6 μέτρα και περιλαμβάνει ταφικό θάλαμο ύψους 2,5 μέτρων, προθάλαμο και μνημειακή σκάλα διακοσμημένη με γεωμετρικά σχέδια. Η αρχιτεκτονική του υποδηλώνει ότι πρόκειται για μαυσωλείο και όχι για απλό τάφο, γεγονός που ενισχύει την υπόθεση ότι ο Γελλιανός ήταν πρόσωπο υψηλής κοινωνικής θέσης.

Η επιγραφή που ενώνει δύο κόσμουςΗ δίγλωσση επιγραφή, γραμμένη στα ελληνικά και λατινικά, αποτελεί σπάνιο φαινόμενο για την περιοχή της Ντίμπρα. Η αναφορά στον Δία, θεό του Ολύμπου, σε συνδυασμό με τη λατινική απόδοση του ονόματος του νεκρού, αποκαλύπτει την πολιτισμική αλληλεπίδραση μεταξύ ελληνιστικών και ρωμαϊκών παραδόσεων. Η χρήση της ελληνικής γλώσσας σε ρωμαϊκό ταφικό μνημείο ενισχύει την άποψη ότι η ελληνική πολιτισμική επιρροή παρέμεινε ισχυρή στα Βαλκάνια κατά την ύστερη αρχαιότητα.

Αρχαιολογική σημασία Η ανασκαφή πραγματοποιείται στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος για την κοιλάδα της Μπουλκίζας, υπό την καθοδήγηση του Ινστιτούτου Αρχαιολογίας της Αλβανίας και με τη συνεργασία ντόπιων επιστημόνων. Παρότι ο τάφος είχε λεηλατηθεί στην αρχαιότητα, εντοπίστηκαν αντικείμενα όπως είναι γυάλινα αγγεία, οστέινες χτένες και υφάσματα με χρυσές κλωστές. Ο υπουργός Οικονομίας, Πολιτισμού και Καινοτομίας της Αλβανίας, Blendi Gonxhja, χαρακτήρισε την ανακάλυψη ως σημαντική προσθήκη στον αρχαιολογικό πλούτο της χώρας, υπογραμμίζοντας τη διαχρονική αξία της ελληνικής γλώσσας και πολιτιστικής επιρροής στην περιοχή.

πηγή: himara.gr

Φως σε ξεχασμένες μορφές -Ανακάλυψη Αγιογραφιών στην Εκκλησία του Αγίου Νικολάου στην Αλβανία

Αγιογραφίες σε ύψος 8 μέτρων που απεικονίζουν μορφές αγίων αποκαλύφθηκαν από αρχαιολόγους και συντηρητές του Ευρωπαϊκού Κέντρου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, πίσω από λευκούς τοίχους στην Εκκλησία του Αγίου Νικολάου στη Μεσοποταμία, Αλβανίας. Η έντονη χρωματική τους απόδοση και το μεγάλο ύψος συνέβαλαν στη διατήρησή τους για αιώνες.

 «Μεγάλη χαρά και αποκάλυψη»: Εντυπωσιασμένη η διευθύντρια του Κέντρου

Η Φλώρα Καραγιάννη δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Το να έχεις λευκούς τοίχους και ξαφνικά να εμφανίζονται μορφές και πρόσωπα από κάτω είναι μεγάλη χαρά και αποκάλυψη».

 Ιστορική σημασία: Εκκλησία που διασώθηκε κατά τη δικτατορία του Χότζα

Η εκκλησία ήταν ανάμεσα στις 350 που διατηρήθηκαν όταν η θρησκεία απαγορεύτηκε νομικά στην Αλβανία. Πιθανολογείται ότι χτίστηκε γύρω στο 1050 την εποχή του Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Μονομάχου.

 Φυσικά χρώματα και πολιτιστική στήριξη από Ελλάδα

Τα χρώματα των αγιογραφιών προέρχονται από φυτικές πρώτες ύλες, ενώ η αποκατάσταση χρηματοδοτείται από το ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού μέσω μνημονίου συνεργασίας με την Αλβανία.

 Ιστορία με ανθρώπινη διάσταση: Προσφυγικό καταφύγιο για μια έγκυο κοπέλα

Ο πολιτικός μηχανικός Λεωνίδας Παππάς μοιράστηκε οικογενειακή ιστορία όπου μια κοπέλα βρήκε καταφύγιο στην εκκλησία για να σωθεί από την οικογένειά της, με το παιδί που γεννήθηκε να αποτελεί μέρος της σημερινής του γενιάς.

Πηγή:jpost.com

Σήμα κινδύνου για την αρχαιοκαπηλία της υποβρύχιας πολιτιστικής κληρονομιάς στην Αλβανία

Ένα πολύ ενδιαφέρον ζήτημα για την υποβρύχια αρχαιοκαπηλία έθιξε πρόσφατα το Archaeology News Net Work  με αφορμή την  περίπτωση της Αλβανίας. Στόχος αρχαιοκάπηλων φαίνεται πως έχει γίνει  η περιοχή γύρω από την  ακτογραμμή μήκους 450 χιλιομέτρων, η οποία περιβάλλεται από την Αδριατική και το Ιόνιο πέλαγος. Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει ο Αλβανός αρχαιολόγος και ιστορικός Τέχνης Neritan Ceka  περιγράφοντας απόπειρες δυτών να υποκλέψουν αρχαιότητες  ακόμη κι από βάθος 20-30 μέτρων που είναι εύκολα προσβάσιμο χωρίς κανένα ειδικό εξοπλισμό. Μάλιστα ο ίδιος περιγράφει ότι ακόμα και επι του πρώην κομμουνιστικού καθεστώτος στην χώρα του υπήρχε κυβερνητική εντολή να πυροβολούνται όσοι αλιεύουν χωρίς άδεια, ενώ σήμερα τα νερά είναι ανοιχτά δελεάζοντας του επιτήδειους. Ο αρχαιολόγος μάλιστα επεσήμανε ότι σε καταδύσεις που πραγματοποιηθήκαν την δεκαετία του 1980 είχε εντοπίσει μεγάλο πλήθος ευρημάτων όπως  αμφορείς, αγγεία, αρχαιολογικά αντικείμενα που δεν είναι πια εκεί σήμερα!

Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα οι αποστολές που πραγματοποιήθηκαν

πριν από μια δεκαετία περίπου από το αμερικανικό βασικό ναυτικό ίδρυμα RPM, έχουν βρεθεί περίπου 40 ναυάγια κατά μήκος των ακτών της Αλβανίας, συμπεριλαμβανομένων των πλοίων που χρονολογούνται από τον 7ο αιώνα π.Χ., αλλά και εκείνων  των ναυτικών πλοίων που βυθίστηκαν  κατά  τον Α 'και  τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Εκατοντάδες αμφορείς της ρωμαϊκής εποχής - που χρησιμοποιούνταν για την αποθήκευση κρασιού, ελαιολάδου και άλλων αγαθών στα εμπορικά πλοία - συγκεντρώνονται επίσης στο πάτωμα της θάλασσας και καλύπτονται από θαλάσσια φυτά. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι χωρίς πλήρες κατάλογο, είναι αδύνατο να γνωρίζουμε πόσα από τα τεχνουργήματα έχουν αφαιρεθεί από τον πυθμένα και που πωλούνται στη διεθνή αγορά εμπορίας τέχνης.

 Εκτιμάται ότι  η υποβρύχια αρχαιοκαπηλία δημιουργεί συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων (3,5 δισ. Ευρώ) ετησίως, σύμφωνα με τον Auron Tare, πρόεδρο του επιστημονικού και τεχνικού συμβουλευτικού σώματος της UNESCO για την υποβρύχια πολιτιστική κληρονομιά.

Σε ότι αφορά την περίπτωση της Αλβανίας τα αγγεία  διατίθενται  έως και 100 ευρώ στο εσωτερικό της χώρας, σε κάποια εστιατόρια υψηλής ποιότητας, ενώ όταν δημοπρατούνται στο Λονδίνο ή σε άλλες δημοπρασίες τα χρήματα αυτά πολλαπλασιάζονται.

Δεν εκλείπουν και οι περιπτώσεις που τα ευρήματα έχουν μεταφερθεί από τους ξένους  δύτες σε διάφορα ιδιωτικά μουσεία σε όλο τον κόσμο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι  υφίσταται νομοθεσία η οποία ταξινομεί τα ναυάγια ως πολιτιστικά μνημεία και προβλέπει την αδειοδότηση για καταδυτικές ομάδες.

Η αλβανική  αστυνομία συνεργάζεται επίσης με την Ιντερπόλ για την ανίχνευση και επιστροφή κλεμμένων αντικειμένων, δήλωσε ο διευθυντής εγκληματικής αστυνομίας Eduard Merkaj, χωρίς μεχρι τώρα να έχει σημειωθεί κάποια θετική καταγραφή.

Ένα όνειρο που μοιράζονται οι Αλβανοί και ξένοι εμπειρογνώμονες είναι να δημιουργήσουν ένα υποβρύχιο μουσείο, όπως αυτό που υπάρχει στην τουρκική πόλη της Αλικαρνασσού, το οποίο θα προστατεύει τα τεχνουργήματα και θα τραβήξει τους τουρίστες.

Πηγή :archaeologynewsnetwork.blogspot.com