Απολλωνία στην Ιλλυρία: Η νέα αρχαιολογική αποστολή της ΕΦΑ αποκαλύπτει ναούς, θερμές εγκαταστάσεις και μνημειακή αρχιτεκτονική

Η φετινή αποστολή της Αρχαιολογικής Αποστολής Απολλωνίας στην Ιλλυρία ολοκληρώθηκε από 1 έως 28 Αυγούστου 2026, με μια σειρά σημαντικών ανασκαφικών και ερευνητικών αποτελεσμάτων. Η αποστολή, αλβανο-γαλλική συνεργασία, πραγματοποιήθηκε υπό τη διεύθυνση των Belisa Muka, Saimir Shpuza και François Quantin, στο πλαίσιο νέας συμφωνίας (2026–2029) που ενισχύει το θεσμικό της υπόβαθρο με νέους εταίρους: το Πανεπιστήμιο Τιράνων, το Ινστιτούτο Πολιτιστικής Κληρονομιάς, την EPHE–PSL και την Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή . Όπως κάθε χρόνο, κεντρικός στόχος υπήρξε η πρακτική εκπαίδευση φοιτητών και νέων ερευνητών.

Νέα ευρήματα στα ρωμαϊκά θερμά λουτρά

Μετά τον καθαρισμό του 2024 και τις ανασκαφές του 2025, η φετινή περίοδος επέτρεψε την ολοκλήρωση του γενικού σχεδίου του συγκροτήματος των θερμών λουτρών. Η χρήση μηχανικών μέσων αποκάλυψε στρώματα κατεδάφισης και έφερε στο φως το praefurnium, επιτρέποντας την ανασύσταση της κυκλοφορίας του θερμού αέρα κάτω από τα δάπεδα και μέσα στους tubuli.

Στην ανατολική πλευρά του συγκροτήματος εντοπίστηκαν δύο νέες δεξαμενές, ενώ η ακριβής θέση του apodyterium θα διερευνηθεί το 2027. Πλήθος μαρμάρινων και στυπτικών διακοσμητικών θραυσμάτων εμπλουτίζουν την εικόνα της εσωτερικής διακόσμησης του κτιρίου.

Ανασκαφές στη συνοικία της Άνω Πόλης

Στην Άνω Πόλη, άνοιξε νέο ανασκαφικό τομέας νότια του ναού που είχε ερευνηθεί τις δεκαετίες 1990–2000, κοντά στο μνημειακό Περίστυλο με τις 17 κόγχες. Η περιοχή, ανάμεσα στην κλιτύ της κορυφής 104, τον ναό και το περίστυλο, αποδεικνύεται ιδιαίτερα πλούσια σε ευρήματα:

– Μεγάλη ποσότητα λεπτότοιχης ελληνιστικής κεραμικής

– Θραύσματα μνημειακών επιγραφών

– Αντέξιες με παλαμέτες της κλασικής εποχής

– Αρχιτεκτονικά μέλη, όπως δίπτυχες αρχιτραβές

– Μολύβδινο φύλλο χωρίς επιγραφή

Η στρωματογραφία δείχνει ότι η περιοχή οργανώνεται ήδη πριν την ελληνιστική περίοδο και παρουσιάζει έντονη οικοδομική δραστηριότητα έως την αυγουστεία εποχή, όταν ο ναός της περιοχής αποκτά την τελική του μορφή.

Έρευνα των οδικών αξόνων και της αστικής οργάνωσης

Η αποστολή συνέχισε την έρευνα των αρχαίων οδικών αξόνων, με στόχο την κατανόηση της διαχείρισης των υδάτων και της κυκλοφορίας στην πόλη. Νέος τομέας άνοιξε νοτιοδυτικά των κατοικιών που είχε ανακαλύψει ο Léon Rey το 1924, με στόχο την επιβεβαίωση ύπαρξης οδού που ξεκινούσε από το θέατρο. Η περιοχή περιλαμβάνει θεμέλια τοίχου και επιστέγασμα μικρού μνημείου με επιγραφή του 1ου αι. μ.Χ. Το ερευνητικό αυτό μέτωπο θα ολοκληρωθεί το 2027.

Μελέτη υλικού από παλαιότερες ανασκαφές

Στις αποθήκες της αποστολής και στο μοναστήρι της Αγίας Μαρίας συνεχίστηκε η μελέτη υλικού από παλαιότερες ανασκαφές, με στόχο την έκδοση μονογραφιών:

– Ελληνιστική κεραμική

– Αρχαιοζωολογικά κατάλοιπα

– Αρχιτεκτονικά θραύσματα (γρυπές, μεάνδρους)

– Πήλινες μορφές

– Θραύσματα γλυπτών

– Επιγραφές

Παράλληλα, συνεχίστηκε η σύνταξη της συνολικής μελέτης για την οχύρωση της Απολλωνίας.

https://www.efa.gr/

Ελληνιστικό ναό αποκαλύπτουν οι ανασκαφές στη Βόρεια Αλβανία

 Οι βάσεις ενός μνημειακού κτίσματος ήρθαν στο φως στην κορυφή λόφου που δεσπόζει πάνω από την αρχαία ιλλυρική πόλη Βασσανία, στη βορειοδυτική Αλβανία, σύμφωνα με δημοσίευμα της La Brújula Verde. Η ανακάλυψη, που πραγματοποιήθηκε από αρχαιολόγους του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας και του Πανεπιστημίου Τιράνων, αποκαλύπτει το πρώτο ιλλυρικό λατρευτικό οικοδόμημα που έχει εντοπιστεί στη βόρεια περιοχή της χώρας.

Μνημειακό κτίσμα με διαστάσεις ελληνικού ναού

Οι ανασκαφές έφεραν στο φως τις πλήρεις λίθινες θεμελιώσεις ενός ορθογώνιου κτιρίου μήκους 13,6 μ. και πλάτους 9,6 μ., διαστάσεις που αντιστοιχούν σε κλασικό ελληνικό ναό. Το κτίσμα ήταν προσανατολισμένο προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, στοιχείο που ενισχύει την ερμηνεία του ως ιερού.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Piotr Dyczek, διευθυντή του Κέντρου Έρευνας για την Αρχαιότητα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης (Πανεπιστήμιο Βαρσοβίας), το κτίσμα βρισκόταν στο υψηλότερο σημείο του λόφου και πιθανότατα αποτελούσε τον ναό που στεφάνωνε την ακρόπολη της πόλης μεταξύ 4ου και 2ου αιώνα π.Χ.

Τείχος–τέμενος: οριοθέτηση του ιερού χώρου

Κατά την ανασκαφική περίοδο τεκμηριώθηκε επίσης τμήμα του αμυντικού τείχους που περιέβαλλε τον λόφο. Το τείχος φαίνεται ότι λειτουργούσε ταυτόχρονα ως τέμενος, δηλαδή ως ιερή περίφραξη που οριοθετούσε τον χώρο λατρείας γύρω από τον ναό — χαρακτηριστικό γνώρισμα των ελληνικών και ελληνιστικών ιερών, το οποίο οι Ιλλυριοί υιοθέτησαν και προσαρμόσαν.

Μια “χαμένη πόλη” της Ευρώπης

Το σημείο Bushat, όπου εντοπίστηκε το ιερό, αναγνωρίστηκε το 2018 ως πιθανή θέση της αρχαίας Βασσανίας, μιας ιλλυρικής πόλης που αναφέρεται σε αρχαίες πηγές αλλά είχε χαθεί από τη μνήμη και τους χάρτες επί αιώνες. Η πόλη εγκαταλείφθηκε κατά την ελληνιστική περίοδο.

Τον 3ο αιώνα μ.Χ., οι Ρωμαίοι κατασκεύασαν δίπλα στα ερείπια του ναού ένα μικρότερο κτίσμα, το οποίο λειτούργησε για περίπου έναν αιώνα ως στρατηγικό παρατηρητήριο, επιτρέποντας οπτικό έλεγχο μιας μεγάλης περιοχής από τη Σκόδρα έως την αρχαία Λισσό και τις ακτές της Αδριατικής.

Ελληνιστική επιρροή στην ιλλυρική αρχιτεκτονική

Οι διαστάσεις, ο προσανατολισμός και η αρχιτεκτονική του κτιρίου δείχνουν έντονη ελληνική επιρροή στην τοπική ιλλυρική κουλτούρα κατά την ελληνιστική περίοδο. Ο ναός, ορατός από μεγάλη απόσταση, θα λειτουργούσε ως σύμβολο ισχύος και ταυτότητας της κοινότητας.

Η ανακάλυψη είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μέχρι σήμερα οι Ιλλυριοί ήταν γνωστοί κυρίως για τις οχυρώσεις και τους οικισμούς τους, ενώ οι μαρτυρίες για τα ιερά τους —ιδίως στη βόρεια Αλβανία— ήταν ελάχιστες.

Ένα μοναδικό παράθυρο στην πολεοδομία μιας ελληνισμένης ιλλυρικής πόλης

Το σύνολο του χώρου —ναός, τέμενος, οχυρωματικό τείχος— προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία να μελετηθεί: η πολεοδομία μιας εξελληνισμένης ιλλυρικής πόλης, οι πολιτισμικές σχέσεις Ιλλυριών και Ελλήνων, η μεταμόρφωση των ιερών κατά τη ρωμαϊκή περίοδο.Οι αρχαιολόγοι αναμένεται να συνεχίσουν τις έρευνες για να αποκαλύψουν το πλήρες εύρος του συγκροτήματος και να τεκμηριώσουν τα διαφορετικά οικοδομικά στάδια.

πηγές: archaeology.org, .labrujulaverde.com

Απολλωνία της Ιλλυρίας: Η αρχαία ελληνική αποικία που αναδεικνύεται ξανά μέσα από τις ανασκαφές

 

Η Απολλωνία της Ιλλυρίας, κοντά στη σημερινή πόλη Φιέρι της Αλβανίας, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους αρχαίας ελληνικής αποικίας στη Βαλκανική. Ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.Χ. από Κορίνθιους και Κερκυραίους και εξελίχθηκε σε ισχυρό εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο, με έντονη ελληνική ταυτότητα και μακρά ιστορική παρουσία.

Ιστορική ταυτότητα και σημασία της Απολλωνίας

Η πόλη πήρε το όνομά της από τον θεό Απόλλωνα και ιδρύθηκε γύρω στο 588 π.Χ. σε στρατηγική θέση κοντά στον ποταμό Άω (σημερινός Vjosa), διευκολύνοντας το εμπόριο με την ενδοχώρα των Ιλλυριών. Η Απολλωνία διατήρησε την ελληνική γλώσσα, θρησκεία και θεσμούς για αιώνες, ενώ κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο έγινε κέντρο φιλοσοφίας και παιδείας. Ο Οκταβιανός Αύγουστος φέρεται να σπούδασε εκεί, γεγονός που ενισχύει τη φήμη της ως πνευματικού κέντρου. Η πόλη εγκαταλείφθηκε σταδιακά μετά τον 4ο αιώνα μ.Χ., κυρίως λόγω σεισμών και μετατόπισης του ποταμού, που απομόνωσε το λιμάνι της.

Πρόσφατες ανασκαφές και δράσεις ανάδειξης

Τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα το 2024–2025, έχουν πραγματοποιηθεί νέες ανασκαφές στην Απολλωνία από κοινού με Αλβανούς και Γάλλους αρχαιολόγους. Οι εργασίες επικεντρώθηκαν στην περιοχή του θεάτρου και της βιβλιοθήκης, στα οποία εντοπίστηκαν νέα αρχιτεκτονικά στοιχεία, επιγραφές και κεραμικά ευρήματα. Παράλληλα, έχουν αρχίσει προγράμματα συντήρησης και αποκατάστασης, με στόχο την προστασία των μνημείων και την ενίσχυση της επισκεψιμότητας.Η Απολλωνία έχει ενταχθεί σε ευρωπαϊκά προγράμματα πολιτιστικής κληρονομιάς, ενώ αυξάνεται το ενδιαφέρον για τουριστική αξιοποίηση του χώρου, με νέες υποδομές και διαδρομές ξενάγησης

Τι μπορεί να δει ο επισκέπτης σήμερα

Ο αρχαιολογικός χώρος της Απολλωνίας είναι επισκέψιμος και προσφέρει μια μοναδική εμπειρία περιήγησης σε μια αρχαία ελληνική αποικία με έντονα ρωμαϊκά στοιχεία. Ανάμεσα στα σημαντικότερα αξιοθέατα περιλαμβάνονται:

•  Η Δωρική Στοά: Εντυπωσιακό οικοδόμημα με κίονες που αποκαλύπτει την αρχιτεκτονική επιρροή της μητρόπολης.

•  Το Αρχαίο Θέατρο: Χτισμένο σε φυσική κοιλότητα, φιλοξενούσε παραστάσεις και δημόσιες συγκεντρώσεις.

•  Ο Ναός του Απόλλωνα: Αφιερωμένος στον θεό της πόλης, με υπολείμματα από τον 5ο αιώνα π.Χ.

•  Η Ρωμαϊκή Βιβλιοθήκη και τα μνημεία: Αντικατοπτρίζουν τη μετάβαση της πόλης στη ρωμαϊκή εποχή.

•  Το Μοναστήρι του Αγίου Μαρίνου: Βυζαντινό μνημείο που προσφέρει πανοραμική θέα στον αρχαιολογικό χώρο.

ΠΗΓΕΣ:greecenblog.wordpress.com

/www.koha.net/