Στρατηγικό πλάνο για το Πυθαγόρειο Σάμου: Ένα πρότυπο αρχαιολογικό πάρκο

Εικόνες αρχαίας πόλης, μνημειακών αξόνων και πολιτιστικού τοπίου που αναπνέει μέσα στον σύγχρονο οικισμό,  ένα σχέδιο επαναπροσδιορίζει την προστασία και ανάδειξη του Πυθαγορείου. Ένα στρατηγικό σχέδιο καταρτίστηκε για έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους του Ανατολικού Αιγαίου

Το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στην εκπόνηση ενός ολοκληρωμένου διαχειριστικού σχεδίου (masterplan) για την προστασία, ανάδειξη και λειτουργική ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων και μνημειακών ενοτήτων του Πυθαγορείου Σάμου, ενός τόπου ενταγμένου —μαζί με το Ηραίο— στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Η αρχαία πόλη, σε άμεση σχέση με τον σύγχρονο οικισμό, το λιμάνι, τα τείχη, τα δημόσια κτήρια, τις λατρευτικές εγκαταστάσεις, τα υδραυλικά έργα και τις νεκροπόλεις, συνθέτει ένα πυκνό και πολυεπίπεδο πολιτιστικό τοπίο που απαιτεί ενιαία στρατηγική διαχείρισης.Το masterplan, όπως σημείωσε, στοχεύει στη δημιουργία ενός συνεκτικού δικτύου μνημείων, διαδρομών, δημόσιων χώρων και ψηφιακών εφαρμογών ξενάγησης, με στόχο την πολιτιστική ανάπτυξη και τη βιώσιμη οικονομική προοπτική του νησιού.

Άμεσα και μακροπρόθεσμα μέτρα: από την ασφάλεια έως την πλήρη ανάδειξη

Η μελέτη καταγράφει την υφιστάμενη κατάσταση και προτείνει παρεμβάσεις σε δύο επίπεδα:

• Άμεσα μέτρα: καθαρισμοί, συντήρηση, περίφραξη, σήμανση, ασφάλεια, οργάνωση χώρων.
• Μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις: εξειδικευμένες μελέτες, απαλλοτριώσεις, ενοποιήσεις χώρων, αναβάθμιση υποδομών, δημιουργία νέων διαδρομών.
• Η μελέτη επικεντρώνεται σε πέντε βασικές αρχαιολογικές θέσεις που είναι καθοριστικές για την κατανόηση της ιστορικής εξέλιξης του Πυθαγορείου.

Ρωμαϊκές Θέρμες: Ανάδειξη ενός κορυφαίου λουτρικού συγκροτήματος

Οι Ρωμαϊκές Θέρμες αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα λουτρικά οικοδομήματα της ρωμαϊκής περιόδου. Προτείνονται άμεσα μέτρα καθαρισμού, συντήρησης, χάραξης ασφαλών διαδρομών και ενημερωτικής σήμανσης, ενώ σε επόμενο στάδιο προβλέπεται η ενοποίηση με το Γυμνάσιο και τις αθλητικές εγκαταστάσεις.

Ναός του Διονύσου: Ενοποίηση με το Αρχαιολογικό Μουσείο

Ο Ναός του Διονύσου, σε κομβικό σημείο της πόλης, συνδέεται άμεσα με τη λατρευτική ζωή της αρχαιότητας. Η μελέτη προβλέπει συντήρηση, αντιστήριξη πρανών, απομάκρυνση βλάστησης και λειτουργική ενοποίηση με το Αρχαιολογικό Μουσείο και τα γειτονικά μνημεία.

Ρωμαϊκός Ναός: Ανάδειξη του μνημειακού άξονα

Ο πιθανός Ναός της Αφροδίτης βρίσκεται σε κεντρικό άξονα της πόλης. Προτείνονται καθαρισμοί, συντήρηση, βελτίωση ασφάλειας και ενοποίηση μέσω απαλλοτριώσεων, με στόχο τη δημιουργία νέων διαδρομών που θα αναδεικνύουν τη μνημειακή φυσιογνωμία του χώρου.

Αρχαία Αγορά: Ο πυρήνας της δημόσιας ζωής

Η Αγορά αποτελεί κεντρικό σημείο της αρχαίας πόλης. Το σχέδιο προβλέπει ενοποίηση οικοπέδων, ολοκλήρωση τεκμηρίωσης, ασφαλείς διαδρομές, ενημερωτικές πινακίδες και σύνδεση με τον Χήσιο ποταμό, το Μουσείο και την Άνω Πόλη.

Στωικό Οικοδόμημα: Επανένταξη στον αστικό ιστό

Η μελέτη προτείνει απομάκρυνση στάθμευσης, οργάνωση αρχιτεκτονικού υλικού, καθαίρεση τοίχων και συνέχιση ανασκαφών, με στόχο τη λειτουργική διασύνδεση των μνημείων και την αναβάθμιση του παραλιακού μετώπου.

Ενοποίηση μνημείων και βιώσιμη κινητικότητα

Το masterplan αντιμετωπίζει το Πυθαγόρειο ως ενιαίο ιστορικό σύνολο, εντάσσοντας:

• το Κάστρο,
• τον λόφο Λυκούργου Λογοθέτη,
• την αρχαία και βυζαντινή οχύρωση,
• τον πολεμικό λιμένα,
• το Ευπαλίνειο Όρυγμα,
• τις νεκροπόλεις και τα ιερά.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη βιώσιμη κινητικότητα, με προτάσεις για αποφόρτιση κυκλοφορίας, βελτίωση πεζοδρομίων, ασφαλείς διαδρομές και προστασία του φυσικού τοπίου, ειδικά στο νότιο παραλιακό μέτωπο και στον λόφο Καστρί.

ΠΗΓΗ :https://samos24.gr/

Ακέφαλο αγαλματίδιο της Αρτέμιδος και κεφαλή γενειοφόρου άνδρα στα νέα ευρήματα της Αρχαίας Θουρίας – Η αρχαία πόλη αποκαλύπτεται σταδιακά

 

Σημαντικά νέα ευρήματα έφερε στο φως η φετινή ανασκαφική περίοδος στην Αρχαία Θουρία, που η αρχαιολογική ομάδα της Δρ. Ξένης Αραπογιάννη συνεχίζει συστηματικά την έρευνα.

 

Η αρχαιολογική σκαπάνη αποκάλυψε: ακέφαλο μαρμάρινο αγαλματίδιο της Αρτέμιδος, τμήμα κεφαλής γενειοφόρου άνδρα, πιθανότατα θεότητας, του οποίου η ταυτότητα δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί. Τα ευρήματα ενισχύουν την εικόνα μιας πόλης με πλούσια θρησκευτική και δημόσια αρχιτεκτονική δραστηριότητα.

Αποκαλύπτεται η Αρχαία Αγορά

Οι ανασκαφές επικεντρώνονται στην περιοχή νοτίως του Αρχαίου Θεάτρου (2ος αι. π.Χ.), όπου οι ενδείξεις δείχνουν ότι εκτεινόταν η Αρχαία Αγορά της Θουρίας.

Έχουν ήδη αποκαλυφθεί: ο περίβολος που οδηγεί στην Αγορά,ένα φρέαρ‑πηγάδι που συγκέντρωνε τα όμβρια ύδατα από το θέατρο και τα γύρω κτίσματα,διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη υψηλής ποιότητας, που υποδηλώνουν την ύπαρξη μεγάλων δημόσιων οικοδομημάτων. Η Δρ. Αραπογιάννη σημειώνει ότι «η σκαπάνη θα δείξει» αν στην περιοχή υπήρχε και ναός.

Ο εντυπωσιακός αναλημματικός τοίχος των 117 μέτρων

Ανάμεσα στα σημαντικότερα αποτελέσματα της φετινής έρευνας είναι η πλήρης αποκάλυψη ενός αναλημματικού τοίχου μήκους 117 μέτρων.

Το τμήμα του είχε εντοπιστεί πέρυσι, όμως φέτος αποκαλύφθηκε ολόκληρος, μαζί με το πλάτος και το ύψος του.

Στην ίδια περιοχή εντοπίστηκαν και άλλα κτίρια που συνδέονται με τον τοίχο, προσθέτοντας νέα στοιχεία για την πολεοδομική οργάνωση της αρχαίας πόλης.

Κεραμική υψηλής ποιότητας

Η ανασκαφή έφερε στο φως μεγάλη ποσότητα ελληνιστικής κεραμικής, εξαιρετικής ποιότητας, που ενισχύει την εικόνα μιας ακμάζουσας πόλης με έντονη παραγωγή και εμπορική δραστηριότητα.

Ο Δήμαρχος Καλαμάτας Θανάσης Βασιλόπουλος
επισκέφθηκε  τον χώρο
και ενημερώθηκε για την πορεία των εργασιών,
οι οποίες αποκαλύπτουν βήμα‑βήμα μια εκτεταμένη αρχαία πόλη.

Έρευνες σε Ακρόπολη και Ασκληπιείο

Παράλληλα με την έρευνα νοτίως του θεάτρου: Βόρεια, στην Ακρόπολη, αποκαλύφθηκε μεγάλο τμήμα του οχυρωματικού τείχους, το οποίο καθαρίστηκε και τεκμηριώθηκε. Δυτικά του Ασκληπιείου, εντοπίστηκε δημόσιο οικοδόμημα, του οποίου η χρήση διερευνάται.

Τα στοιχεία αυτά ενισχύουν την εικόνα μιας εκτεταμένης και σύνθετης αρχαίας πόλης, μεγάλο μέρος της οποίας παραμένει ακόμη κάτω από το έδαφος.

Η στήριξη του Δήμου και των φορέων

Η ανασκαφή πραγματοποιείται στο πλαίσιο της τριετούς προγραμματικής σύμβασης πολιτισμικής ανάπτυξης (2025–2027), με χρηματοδότηση 90.000€ από τον Δήμο Καλαμάτας.

Στηρίζεται επίσης από: το Ίδρυμα Γεωργίου & Βικτωρίας Καρέλια,το Ίδρυμα Κωνσταντακόπουλου,ιδιώτες χορηγούς,την Αρχαιολογική Εταιρεία, ο Υπουργείο Πολιτισμού και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας.

Ο Δήμαρχος Θανάσης Βασιλόπουλος τόνισε ότι η ανάδειξη της Αρχαίας Θουρίας μπορεί να ενισχύσει την πολιτιστική ταυτότητα της Καλαμάτας και να προσελκύσει περισσότερους επισκέπτες τα επόμενα χρόνια.

Μια αρχαία πόλη που «ξεδιπλώνεται»

Η Δρ. Αραπογιάννη περιγράφει τη Θουρία ως «μια τεράστια αρχαία πόλη που αποκαλύπτεται βήμα‑βήμα».

Τα φετινά ευρήματα — από τον αναλημματικό τοίχο και τα αρχιτεκτονικά μέλη έως το αγαλματίδιο της Αρτέμιδος και την κεφαλή της άγνωστης θεότητας — προσθέτουν κρίσιμα κομμάτια στο παζλ της πόλης.

Η περιοχή νοτίως του θεάτρου αναδεικνύεται ως ένα από τα πιο υποσχόμενα σημεία για την αποκάλυψη της Αρχαίας Αγοράς και νέων δημόσιων κτιρίων.

https://diazoma.gr/, https://www.kalamata.gr/

Αρχαία Αγορά: Ανοιχτές Ημέρες Ανασκαφών για το Κοινό – Επιστρέφουν για 3η Χρονιά

Οι ανοιχτές ημέρες ανασκαφών στην Αρχαία Αγορά επιστρέφουν για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, προσφέροντας στο κοινό μια σπάνια ευκαιρία να παρακολουθήσει από κοντά την αρχαιολογική έρευνα. Οι επισκέπτες θα γνωρίσουν τις νεότερες ανακαλύψεις στην Ποικίλη Στοά και θα δουν αρχαιολόγους εν ώρα εργασίας.

Ξεναγήσεις στην Ποικίλη Στοά και τις ανασκαφές σε εξέλιξη

Από τις 15 έως τις 19 Ιουνίου, τις πρωινές ώρες, ο αρχαιολογικός χώρος της Αρχαίας Αγοράς ανοίγει στο κοινό για ειδικές ξεναγήσεις αφιερωμένες στις ανασκαφές της Ποικίλης Στοάς. Οι έρευνες πραγματοποιούνται εδώ και δεκαετίες από την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα, υπό την αιγίδα της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αθηνών, και αποκαλύπτουν σταδιακά την τοπογραφία και την ιστορική εξέλιξη της περιοχής.

Τι θα δουν οι επισκέπτες

Οι συμμετέχοντες θα ενημερωθούν για τις σημαντικότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις των τελευταίων ετών, θα γνωρίσουν τη γεωγραφία της βόρειας ζώνης του χώρου και τη σχέση της με την Αγορά, ενώ θα έχουν τη μοναδική ευκαιρία να παρατηρήσουν αρχαιολόγους να εργάζονται επί τόπου. Η δράση αναδεικνύει τη ζωντανή διαδικασία της ανασκαφής και τη σημασία της για την κατανόηση της αρχαίας Αθήνας.

Πρακτικές πληροφορίες για το κοινό

Σημείο συνάντησης είναι η οδός Άστιγγος & Αδριανού. Η ξενάγηση διαρκεί 40 λεπτά και προσφέρεται στα ελληνικά και στα αγγλικά. Η συμμετοχή είναι δωρεάν, ωστόσο απαιτείται δήλωση συμμετοχής στο email: steinmetz-athens@ascsa.edu.gr.

ICOMOS Ελλάδος: Σοβαρές ενστάσεις για τα συνεχιζόμενα έργα στην Ακρόπολη και στην Αρχαία Αγορά

Λίγες ημέρες πριν τον εορτασμό της Διεθνούς Ημέρας Μνημείων, το Ελληνικό Τμήμα του ICOMOS εκφράζει εκ νέου την έντονη ανησυχία του για τις παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας που συνεχίζονται στην Ακρόπολη και στην Αρχαία Αγορά. Πέντε χρόνια μετά την επίσκεψη της Συμβουλευτικής Αποστολής UNESCO–ICOMOS στον Ιερό Βράχο, το Υπουργείο Πολιτισμού εξακολουθεί να υλοποιεί έργα από οπλισμένο σκυρόδεμα στον ιερό βράχο και τον περίγυρό του, παρά τις σαφείς διεθνείς συστάσεις.

Οι συστάσεις της UNESCO και η μη συμμόρφωση

Η Συμβουλευτική Αποστολή του 2022 είχε σταλεί ως απάντηση στη διεθνή κατακραυγή που προκλήθηκε το 2020, όταν ο φυσικός βράχος της Ακρόπολης καλύφθηκε εκτενώς με μπετόν και ανακοινώθηκαν νέες κατασκευές, ταράτσες και η «ανακατασκευή» της ρωμαϊκής κλίμακας στη δυτική πρόσβαση. Η έκθεση της Αποστολής ζήτησε από το Υπουργείο Πολιτισμού να συμμορφωθεί με τις κατευθυντήριες οδηγίες UNESCO/ICCROM/ICOMOS/ITCN και τη Σύμβαση Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Οι συστάσεις ήταν σαφείς: εκπόνηση Μελέτης Εκτίμησης Επιπτώσεων πριν από κάθε επέμβαση, αποστολή του φακέλου στο Κέντρο Παγκόσμιας Κληρονομιάς για αξιολόγηση και κατάρτιση Σχεδίου Διαχείρισης και Σχεδίου Τουρισμού για την Ακρόπολη. Ωστόσο, σύμφωνα με το ICOMOS, καμία από αυτές τις διαδικασίες δεν έχει εφαρμοστεί.

Παρεμβάσεις στην Ακρόπολη και πιθανή εγκατάσταση νέου ανελκυστήρα

Τα τελευταία δύο χρόνια, η απροσπέλαστη ζώνη στη νοτιοανατολική γωνία του αρχαιολογικού χώρου έχει επεκταθεί λόγω έργων που αφορούν τη μετατροπή του παλαιού μουσείου, την ανακαίνιση χώρων υγιεινής και τη στερέωση τειχών. Το ICOMOS θεωρεί πιθανό ότι οι επεμβάσεις αποσκοπούν στην εγκατάσταση δεύτερου ανελκυστήρα, ενώ παραμένει αναπάντητο γιατί δεν επισκευάζεται ο ήδη υπάρχων, ο οποίος συχνά δεν λειτουργεί.

Ωδείο Ηρώδου Αττικού: Τριετές κλείσιμο και ερωτήματα διαφάνειας

Το Ωδείο Ηρώδου Αττικού θα παραμείνει κλειστό για περισσότερα από τρία χρόνια, προκειμένου να πραγματοποιηθούν εκτεταμένες εργασίες ανακατασκευής και αναβάθμισης. Το ICOMOS επισημαίνει ότι η ανάθεση των μελετών και των έργων γίνεται με διαδικασίες που δεν διασφαλίζουν διαφάνεια ούτε συμμόρφωση με το εθνικό και διεθνές κανονιστικό πλαίσιο.

Εκτεταμένες επεμβάσεις στην Αρχαία Αγορά και τον Κεραμεικό

Στην Αρχαία Αγορά, νέες κατασκευές, χρήση βαρέων μηχανημάτων και εκτεταμένη εφαρμογή οπλισμένου σκυροδέματος έχουν μεταβάλει το τοπίο, ενώ τμήματα αρχαίων θεμελίων καλύπτονται με μπετόν. Στον Κεραμεικό, ο χώρος παραμένει περιφραγμένος, με νέες ογκώδεις κατασκευές να εγείρουν ανησυχίες για τις μεθόδους και τα υλικά που χρησιμοποιούνται.

Παράλληλα, έχουν ανακοινωθεί έργα ανάδειξης του «διατειχίσματος» στους Δυτικούς Λόφους, χωρίς να έχουν κατατεθεί οι απαιτούμενοι φάκελοι στην UNESCO.

Παραβίαση διεθνών συμβάσεων και κίνδυνος για την αυθεντικότητα των μνημείων

Το ICOMOS υποστηρίζει ότι οι παρεμβάσεις παραβιάζουν διεθνείς συμβάσεις, όπως ο Χάρτης της Βενετίας (1964) και ο Χάρτης του ICOMOS (2003), και βλάπτουν την αυθεντικότητα και ακεραιότητα των μνημείων. Επισημαίνει επίσης ότι δεν έχουν υποβληθεί Σχέδια Διαχείρισης και Τουρισμού ούτε Μελέτες Εκτίμησης Επιπτώσεων, όπως απαιτεί η UNESCO.

Τα αιτήματα του Ελληνικού ICOMOS

Το ICOMOS ζητά:

• άμεση παύση όλων των εργασιών στην Ακρόπολη και τον περίγυρό της,
• εκπόνηση και υποβολή Σχεδίου Διαχείρισης και Σχεδίου Τουρισμού,
• πλήρη Μελέτη Εκτίμησης Επιπτώσεων για όλα τα έργα.

Περίπατος στην Αρχαία Αγορά: Ξενάγηση στον κόσμο της ελληνικής φιλοσοφίας

Σε μια διαδρομή από την Αδριανού έως τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου  συναντάμε τους Σωκράτης, Ζήνων, Διογένης ...Ένας θεματικός περίπατος στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας προσκαλεί το κοινό να γνωρίσει από κοντά τα σημεία που γεννήθηκαν, αναπτύχθηκαν και διδάχθηκαν οι σημαντικότερες σχολές της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας. Η διαδρομή, που ξεκινά από την οδό Αδριανού και ακολουθεί το ωραιότερο χιλιόμετρο της πόλης, αναδεικνύει την Αγορά ως ζωντανό κέντρο δημόσιας ζωής και πνευματικής ζύμωσης.

Η Αγορά ως λίκνο φιλοσοφίας

Η Αρχαία Αγορά, με τις στοές και τους δημόσιους χώρους της, αποτέλεσε σημείο συνάντησης φιλοσόφων, μαθητών και πολιτών. Εκεί ο Σωκράτης συζητούσε με τους μαθητές του, εκεί διαδραματίστηκαν τα γεγονότα που οδήγησαν στη δίκη και την καταδίκη του, ενώ στους ίδιους χώρους έβρισκε καταφύγιο ο Διογένης ο Κυνικός. Στις στοές της Αγοράς δίδασκε και ο Ζήνων ο Κιτιεύς, θεμελιωτής της Στωικής φιλοσοφίας, ενώ η διαδρομή φωτίζει και τις απαρχές του νεοπλατωνισμού και τους εκπροσώπους του.

Ο περίπατος και οι πρακτικές πληροφορίες

Η ξενάγηση πραγματοποιείται την Κυριακή 8 Φεβρουαρίου, από 11:30 έως 13:30, με εξειδικευμένο διπλωματούχο ξεναγό και χρήση συστήματος ασύρματης ξενάγησης για άνεση και υγειονομική ασφάλεια.

Το κόστος συμμετοχής ανέρχεται σε 18 ευρώ ανά άτομο και 15 ευρώ για μαθητές και μαθήτριες.

Η διαδρομή είναι ήπια και κατάλληλη για περπάτημα, ενώ σε περίπτωση κινητικών δυσκολιών παρέχεται δυνατότητα επικοινωνίας για περαιτέρω διευκρινίσεις.

Σημειώνεται ότι η ξενάγηση δεν περιλαμβάνει είσοδο στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Αγοράς.

https://action-plus.gr/.../philosofikes-stoes-stin.../

Αποκαλύψεις στην Υλλάριμα: Αρχαία αγορά και υδροδομικό δίκτυο φέρνουν στο φως την Καρική αστική ζωή

Ανασκαφές στην Καρία αποκαλύπτουν εμπορικά καταστήματα, μνημειακή κρήνη και εξελιγμένο υδροδομικό σύστημα. Στην καρδιά της αρχαίας Υλλάριμα, στον Δήμο Καβακλιδέρε της Μούγλας, οι αρχαιολόγοι φέρνουν στο φως ένα εντυπωσιακά διατηρημένο σύνολο καταστημάτων και υδροδομικών καναλιών, αποκαλύπτοντας πτυχές της αστικής οργάνωσης και της καθημερινής ζωής στην ενδοχώρα της Καρίας πριν από περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια.

Υλλάριμα: Αρχαία Ελληνική Πόλη της Ενδοχώρας της Καρίας

Η Υλλάριμα ήταν μία από τις σημαντικές πόλεις της αρχαίας Καρίας, στην ενδοχώρα της νοτιοδυτικής Μικράς Ασίας, στη σημερινή επαρχία Μούγλα της Τουρκίας. Η πόλη κατοικήθηκε από την Κλασική έως τη Ρωμαϊκή εποχή, με έντονα ελληνικά πολιτισμικά χαρακτηριστικά, όπως η χρήση της ελληνικής γλώσσας, η λατρεία ελληνικών θεοτήτων και η τυπική αστική οργάνωση με αγορά, κρήνες και ναούς.

Ανασκαφές έχουν φέρει στο φως αρχιτεκτονικά κατάλοιπα που μαρτυρούν την ελληνιστική και ρωμαϊκή επιρροή, ενώ η ύπαρξη μνημειακής κρήνης με θεϊκές επιγραφές ενισχύει την άποψη ότι η πόλη είχε ενσωματωθεί πλήρως στον ελληνικό πολιτισμικό χώρο. Η Υλλάριμα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ελληνικής παρουσίας στην ενδοχώρα της Καρίας, μακριά από τα παράλια που συνδέονταν με τον Δωρικό αποικισμό.

Αγορά σκαλισμένη στον βράχο και μνημειακή κρήνη

Η φετινή ανασκαφική περίοδος επικεντρώθηκε στην αγορά της πόλης, τον πυρήνα της δημόσιας και εμπορικής δραστηριότητας. Έχουν εντοπιστεί τουλάχιστον επτά καταστήματα λαξευμένα στον φυσικό βράχο, ενώ πίσω από αυτά δεσπόζει μνημειακή κρήνη, συνδεδεμένη με δρόμους και κιονοστοιχία που ορίζουν την πλατεία της αγοράς.

Αστική υποδομή με υδροδομική πρόνοια

Τα ευρήματα δείχνουν ότι η αγορά οργανώθηκε τον 3ο αιώνα π.Χ. και παρέμεινε ενεργή έως τον 3ο αιώνα μ.Χ. Οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν επίσης υπερυψωμένη ταράτσα και διαδρομή περιπάτου, πιθανώς ως σημείο θέασης, καθώς και δίκτυο υδροδομικών καναλιών που ακολουθεί την τοπογραφία της πόλης. Η μνημειακή κρήνη, σχεδιασμένη ως ναϊκή κατασκευή, φέρει επιγραφές με θεϊκές αναφορές, ενώ τα κανάλια που την τροφοδοτούν αποδεικνύουν τη συνειδητή ενσωμάτωση του νερού στην δημόσια και ιερή αρχιτεκτονική της Υλλάριμα.

Από την αρχαιότητα στον Μεσαίωνα: διαχρονική χρήση του νερού

Μετά την εγκατάλειψη του κύριου οροπεδίου, η ζωή μεταφέρθηκε σε γειτονικό λόφο κατά τον Μεσαίωνα, με το αρχαίο υδροδομικό σύστημα να επαναχρησιμοποιείται για αρδευτικούς σκοπούς. Παρά τη φθορά των αιώνων, η υδραυλική υποδομή της Υλλάριμα παραμένει αξιοθαύμαστα διατηρημένη, μαρτυρώντας την τεχνική αρτιότητα και τον πολεοδομικό σχεδιασμό της αρχαίας Καρίας.

Πηγές:https://www.anatolianarchaeology.net/,https://elinis.gr/,arxaiaellinika.gr

Ο Ναός του Ηφαίστου από την αθέατη πλευρά: Ένα αριστούργημα στην καρδιά της Αρχαίας Αγοράς

  

Κάπου στην ησυχία ενός καλοκαιρινού δειλινού, καθισμένη στο παρκάκι αριστερά της οδού Αποστόλου Παύλου, ένιωσα το βλέμμα μου να ταξιδεύει ελεύθερα στον ορίζοντα. Ανάμεσα σε δέντρα και πέτρες, απολαμβάνω τη θέα του Ναού του Ηφαίστου όπως λίγοι τον αντικρίζουν: όχι από τις τουριστικές φωτογραφίες ή την μπροστινή του στοά, αλλά από την πίσω του όψη—εκείνη που κρατά ακόμα μυστικά, σιωπές και σκιές από αιώνες ανθρώπινης ιστορίας. Είναι η στιγμή που η αρχαιότητα παύει να είναι "μακρινή" και γίνεται οικεία, σχεδόν φιλική.

της Μαρίας Αλιμπέρτη

Ο Ναός του Ηφαίστου δεσπόζει στον λόφο του Αγοραίου Κολωνού, στο δυτικό άκρο της Αρχαίας Αγοράς, λειτουργώντας ως πνευματικός και κοινωνικός πυλώνας της αρχαίας Αθήνας. Η στρατηγική του θέση, με θέα προς την αγορά, δεν ήταν τυχαία: ο Ήφαιστος και η Αθηνά Εργάνη, θεότητες της δημιουργίας και της τεχνικής, λατρεύονταν εδώ ως προστάτες των τεχνιτών, των μεταλλουργών και των κεραμέων. Ο ναός δεν ήταν απλώς χώρος λατρείας, αλλά σύμβολο της παραγωγικής δύναμης της πόλης, ενσωματωμένος στον καθημερινό βίο των πολιτών. Η πλούσια γλυπτική του διακόσμηση, με σκηνές από τους άθλους του Ηρακλή και του Θησέα, ενίσχυε την ιδεολογική σύνδεση του μνημείου με την αθηναϊκή ταυτότητα και την αρετή.

Η αρχιτεκτονική τελειότητα του δωρικού ρυθμού

Ο Ναός του Ηφαίστου αποτελεί αρχιτεκτονικό πρότυπο του δωρικού ρυθμού, με 6 κίονες στις στενές πλευρές και 13 στις μακρές. Κατασκευασμένος γύρω στο 449–415 π.Χ. από πεντελικό μάρμαρο, παρουσιάζει μια συμμετρία και αρμονία που συνδυάζουν τη τεχνική δεξιοτεχνία με την αισθητική απλότητα. Η στέγη και ο σηκός του διατηρούνται σχεδόν ανέπαφα, κάνοντάς τον τον καλύτερα σωζόμενο αρχαίο ελληνικό ναό.

 Μυθολογία σε μάρμαρο: Τα αετώματα και οι μετώπες

Από τις ζωφόρους και τα αετώματα ξεπηδούν αφηγηματικές σκηνές: Άθλοι του Ηρακλή, η Κενταυρομαχία και η Άλωση της Τροίας, οι Μάχες Θησέα και Ελλήνων κατά των Τρώων. Σύμφωνα με την παράδοση, τα χάλκινα αγάλματα του Ηφαίστου και της Αθηνάς φιλοτεχνήθηκαν από τον Αλκαμένη, μαθητή του Φειδία, ενώ πιθανός αρχιτέκτονας ήταν ο Ικτίνος, συνδημιουργός του Παρθενώνα.

 Από ναός σε εκκλησία και μουσείο

Μεταγενέστερα, ο ναός μετατράπηκε σε χριστιανική εκκλησία του Αγίου Γεωργίου από τον 7ο αιώνα, γνωστή ως Ακαμάτης. Το 1835–1874 φιλοξένησε το πρώτο Κεντρικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας, ενώ λειτούργησε και ως νεκροταφείο για μη Ορθόδοξους Ευρωπαίους τον 19ο αιώνα.

 Ο ναός ως καταφύγιο: Οι άνθρωποι πίσω από τις πέτρες

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ο χώρος γύρω από το ναό προσέφερε καταφύγιο σε πρόσφυγες, σε μια σιωπηλή αλλά ουσιαστική κοινωνική αποστολή. Το μνημείο, που γεννήθηκε για να τιμήσει τη δημιουργία και την τεχνική, κατέληξε να φιλοξενεί εκείνους που πάλευαν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους. Η Αθέατη Πλευρά: Θέαση από το πάρκο.

Οπτική του ναού
από την πλευρά του τραίνου

Όσον αφορά τη συντήρηση του ναού, έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικές επεμβάσεις από την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών ήδη από τη δεκαετία του 1930, ενώ εργασίες συντήρησης συνεχίστηκαν έως και τη δεκαετία του 1950. Στα μέσα της δεκαετίας του 1970, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ακροπόλεως ανέλαβε νέες παρεμβάσεις, εστιάζοντας στην αντιμετώπιση μηχανικών, βιολογικών και φυσικοχημικών φθορών. Πιο πρόσφατα, στο πλαίσιο των δράσεων της ΕΦ.Α.ΑΘ., εφαρμόστηκαν σωστικά μέτρα συντήρησης στον ναό, μαζί με επανέλεγχο και καταγραφή φθορών για να διασφαλίζουν τη  ανθεκτικότητα και προσβασιμότητα του μνημείου.

Η θέα από το πάρκο της Αποστόλου Παύλου δεν είναι απλώς "άλλη γωνία" του ναού. Είναι μια προσωπική πρόσβαση στην ιστορία, μακριά από την ακαδημαϊκή απόσταση ή το τουριστικό βλέμμα. Ο ναός δεν "φαίνεται", έρχεται σε σένα. Ξεδιπλώνει μια αίσθηση γαλήνης και στοχασμού, σαν να μιλά το μάρμαρο με εκείνον που το παρατηρεί χωρίς προσδοκίες.

πηγές: odysseus.culture.gr , stonenews.eu

Περπατήστε μαζί μας νοερά στην αρχαία Αγορά!

Καθημερινή πρωί και στην Αθήνα τρέχουν όλοι να προλάβουν το λεωφορείο, το τρένο, την κίνηση, τον χρόνο...Τους βλέπω αγχωμένους και αγέλαστους, σαν να πρέπει να κάνουν μια μέρα ακόμη αγγαρεία. "Το καλό του να μην έχεις δουλειά είναι ότι κάνεις πράγματα για τον εαυτό σου", σκέφτομαι και κατευθύνομαι σ' έναν χώρο που ο χρόνος έχει παγώσει. Στην Αρχαία Αγορά τα μνημεία στέκουν περήφανα καταμαρτυρώντας το μεγαλείο άλλων εποχών. Στέκομαι μαζί με συμφοιτητές από το πρόγραμμα της Ακαδημίας Πλάτωνος πάνω στην οδό που διέσχιζε η πομπή των Παναθηναίων  και προσπαθώ να με φανταστώ να ζω σε εκείνη την εποχή, την ένδοξη για την πόλη μας... 

της Μαρίας Αλιμπέρτη

Στον δημόσιο αυτό  χώρο, ο οποίος κατά τα προϊστορικά χρόνια φιλοξενούσε κατοικίες και νεκροταφεία, την περίοδο του Κλεισθένη αποτελούσε αρένα τέλεσης πολιτικών καθηκόντων και άσκησης πολιτικών δικαιωμάτων, μας εξηγεί ο καθηγητής μας κ. Ι. Κυριακαντωνάκης. Η Δημοκρατία επέτρεπε τον συνδυασμό δικαστηρίων, εμπορίου και θρησκευτικών λατρευτικών τελετών. Καθώς στέκομαι σε ένα σημείο ανάμεσα στις δυο πύλες της αρχαίας πόλης το Δίπυλο στον Κεραμεικό και τα Προπύλαια του Παρθενώνα προσπαθώ να αναστήσω με την φαντασία μου αυτά τα λαμπρά οικοδομήματα. Πώς να ένιωθαν οι πολίτες

που έβλεπαν τους εαυτούς να απεικονίζονται στην πομπή των Παναθηναίων πάνω στις μετόπες του Παρθενώνα  κατά το πρόγραμμα του Περικλή; Είχαν προηγηθεί βέβαια ένδοξες μέρες με την νίκη των Αθηναίων στην μάχη του Μαραθώνα το 490 π.Χ. κατά του Δαρείου αλλά και μαύρες σελίδες της ιστορίας όπως η ήττα από τον Ξέρξη που είχε κατακάψει την Ερέτρια, στις Θερμοπύλες στις οποίες όμως οι 300 του Λεωνίδα μάχονταν ως ανδρείοι παρά τις προειδοποιήσεις που τους έφεραν οι χρησμοί του Μαντείου των Δελφών. Οι Αθηναίοι είδαν τους Πέρσες να μπαίνουν στην πόλη τους, να λεηλατούν τους ναούς και να καίνε τα ιερά τους, ήταν τέτοιο το σοκ τους  που έδωσαν όρκο να μην τα ξαναφτιάξουν. Όμως μετά την νίκη στην Σαλαμίνα (480π.Χ.) χάρη στον στόλο του Θεμιστοκλή και τον τελικό διωγμό τους με την Μάχη των Πλαταιών (479π.Χ.)  η Αθήνα έπρεπε να αποδείξει το μεγαλείο της και τελικά Περικλής εκπόνησε αυτό το πρόγραμμα με λεφτά όμως της Αθηναϊκής συμμαχίας. Μέσα σε δέκα χρόνια από τότε που έσβησε η πυρά του πολέμου ανέστησαν ένα από τα επτά θαύματα του κόσμου! Η σκέψη μου ταξιδεύει, ενώ το σώμα μου περιδιαβαίνει την αγορά...

Μπροστά από το Ωδείο νιώθω ότι η χρονοκάψουλα σταμάτησε στην Ρωμαϊκή εποχή και εγώ βλέπω εκείνο το υπέροχο κτίριο που έφτιαξαν Ρωμαίοι  για να νιώσουν ότι μετέρχονται την Ελλήνων παίδευσις, ενώ οι Αθηναίοι από την μεριά τους τοποθετούσαν σε βάθρο  αγάλματα των Ρωμαίων προστατών τους για να τους κολακεύουν, όπως αυτόν του Αγρίππα, γαμπρού του Αυγούστου.
Στα δεξιά του μονοπατιού φαίνονται τα χνάρια του ναού του Άρεως, ο οποίος μεταφέρθηκε από την εποχή του Αυγούστου στον χώρο της Αγοράς- ίσως από τις Αχαρναίς- στο πλαίσιο ενός προγράμματος αυτή την φορά από τους Ρωμαίους, περιλαμβάνοντας και την δημιουργία βιβλιοθηκών. Από αυτό το σημείο χαζεύω το Θησείον, ίσως τον πιο καλοδιατηρημένο ναό. 
Γυρίζοντας στο μονοπάτι στα αριστερά μας βρέθηκε το μνημείο των επωνύμων ηρώων- 10 αγάλματα, ένα για κάθε φυλή των Αθηναίων. Στην βάση των αγαλμάτων αφήνονταν οι προτάσεις νόμου προκειμένου να τις διαβάσουν οι πολίτες που θα πήγαιναν να ψηφίσουν στην Εκκλησία του Δήμου. Αργότερα τα αγάλματα των ηρώων έγιναν 12 για να τιμήσουν τον Δημήτριο τον Πολιορκητή.
Το ταξίδι μας συνεχίζεται χαζεύοντας τα ερείπια που κάποτε μαρτυρούσαν την αίγλη του

χώρου: Νότια βρίσκονταν οι στοές αυτές του Ελευθέριου Διός, του Άρχοντα Βασιλέα- από εκεί έφυγε ο Σωκράτης όταν τον κατηγόρησε ο άσημος ποιητής Μέλητος και πορεύτηκε προς τα δικαστήρια, νότια της Θόλου. Δίπλα στις στοές βρισκόταν το βουλευτήριο. Σημειώνεται ότι η Βουλή των πεντακοσίων ήταν το ανώτατο όργανο της Αθήνας, κατείχε σημαντικές ευθύνες όπως η Εκκλησία του Δήμου, καθώς η Βουλή νομοθετούσε και απαρτίζονταν από πολίτες που είχαν κληρωθεί. Αυτοί εκπροσωπούνταν από το Πρυτανείο, σώμα που ανανεώνονταν σε μέλη κάθε 35 μέρες. Δυστυχώς δεν σώζονται ούτε ερείπια από την Ποικίλη Στοά-σήμερα εκεί βρίσκονται καφετέριες- η οποία ονομάστηκε έτσι καθώς ήταν ζωγραφισμένη  με παραστάσεις μαχών στο πλαίσιο ενός διαλόγου του πολίτη με την πόλη του. Σε εκείνο το σημείο γεννήθηκε και η Στωική Φιλοσοφία του Ζήνωνα.
Για να βρούμε λίγη δροσιά σταθήκαμε μπροστά από το βουλευτήριο- μητρώο, το οποίο μάλλον πήρε το όνομά του από ναό που βρισκόταν αρχικά εκεί αφιερωμένο στην Ρέα, μητέρα του Δία, προστάτιδα των αρχείων, των νόμων και των δικογράφων.

Ο Θόλος που βρίσκεται στα αριστερά μας βοήθησε- όπως και η μαρτυρία του Παυσανία- ώστε οι αρχαιολόγοι να ταυτίσουν τα κτίρια, μας εξήγησε ο κ.Κυριακαντωνάκης. Εκεί λειτουργούσε πολύ πριν την δημιουργία του Θόλου, το Πρυτανείον όπου εναπόθεταν νομικά κείμενα και αρχεία, ενώ· ταυτόχρονα, λειτούργησε και ως δημόσιος χώρος εστίασης, όπου σιτίζονταν δωρεάν (με δημόσια δαπάνη) εξέχουσες προσωπικότητες της πόλης και όπου οι Αθηναίοι  διοργάνωναν συμπόσια.
Ονόματα, θεσμικά όργανα, ερείπια...ζαλίστηκα συγκράτησα μόνο την Κλεψύδρα της Ηλιαίας- τα κεντρικά δικαστήρια και την μοναδικού κάλλους εκκλησίας των Αγίων Αποστόλων, η οποία χτίστηκε πάνω σε μια κρήνη και δίπλα σε ένα ανταλλακτήριο νομισμάτων. Κατηφορίζοντας περιδιάβηκα την Στοά του Αττάλου, δώρο δηλαδή του βασιλιά της Περγάμου,  Αττάλου του Β' στους Αθηναίους. 
Τα κατάκοπα πόδια μου όμως δεν μου επέτρεψαν να απολαύσω την έκθεση του μουσείου, ιδιαίτερα αυτή στον δεύτερο όροφο που άνοιξε για το κοινό μόλις το 2012 και περιλαμβάνει ενδιαφέροντα πορτραίτα Αθηναίων που στόλιζαν την Αγορά. Έτσι κοιτάζοντας τις προτομές και τις κεφαλές, τους έδωσα ραντεβού την πρώτη ηλιόλουστη Κυριακή του Οκτώβρη, με την ευχή να παρακινήσω και εσένα φίλε/φίλη αναγνώστη/αναγνώστρια να επισκεφθείς αυτόν τον χώρο-κιβωτό του Πολιτισμού και της Δημοκρατίας! 

Νεοφώτιστοι καλλιτέχνες στην Αρχαία Αγορά

Η Αρχαία Αγορά θα γεμίσει  με νεανικές φωνές αύριο το πρωί καθώς μαθητές θα συζητήσουν για τον έρωτα, δραματοποιώντας το Συμπόσιο «Περί έρωτος». Ραντεβού από τις 11.00 έως τις 13.00 στη Στοά του Αττάλου έχουν οι μαθητές του Καλλιτεχνικού Σχολείου Γέρακα που θα δώσουν άλλη νότα στην εκδήλωση με την δημιουργικότητά τους καθώς θα κατασκευάσουν μια κλεψύδρα, ένα υδραυλικό ρολόι και ένα βωμό. Οι παριστάμενοι θα τους απολαύσουν σε περφόρμανς εμπνευσμένη από την Οδύσσεια και ένα δρώμενο με αρχαία ελληνική μουσική.

Παράλληλα θα προβληθεί μια ταινία μικρού μήκους για τον Ηριδανό ποταμού. 

Η εκδήλωση πραγματοποιείται σε συνεργασία με το ΥΠΠΟ και την Α' Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, είναι η συμπλήρωση δέκα χρόνων λειτουργίας του σχολείου. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει έκθεση σχεδίων, ζωγραφικά έργα, κατασκευές, βίντεο, πειράματα, δρώμενα αλλά και κάμποσα φιλοσοφικά ερωτήματα. Τα παιδιά εργάστηκαν με την ενθάρρυνση και την καθοδήγηση εκπαιδευτικών διάφορων γνωστικών περιοχών, όπως φυσικών επιστημών, μαθηματικών, φιλολογικών μαθημάτων, μουσικής, γλυπτικής, ελευθέρου σχεδίου, ζωγραφικής, θεατροπαιδαγωγικής, χορού.