Ο Ιερός Ναός Ταξιάρχη Μεσαριάς Άνδρου ανοίγει για το κοινό: Ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία του νησιού

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων ανακοινώνει ότι ο Ιερός Ναός Ταξιάρχη στη Μεσαριά Άνδρου, ένα από τα πιο σημαντικά βυζαντινά μνημεία του νησιού, θα είναι επισκέψιμος για το κοινό από τις 19 Ιουλίου και κάθε Σαββατοκύριακο έως το τέλος Αυγούστου. Το μνημείο, πλήρως αποκατεστημένο και με τις βυζαντινές τοιχογραφίες του πλέον ορατές στο σύνολό τους, ανοίγει τις πύλες του στους επισκέπτες με ελεύθερη είσοδο.

Ώρες λειτουργίας και πρόγραμμα επισκέψεων

Τις Κυριακές του Ιουλίου και του Αυγούστου ο ναός θα είναι ανοιχτός από τις 09:00 έως τις 12:00, ενώ από το Σάββατο 25 Ιουλίου και κάθε Σάββατο θα λειτουργεί από τις 09:30 έως τις 12:30.

Η δράση πραγματοποιείται με τη συνδρομή του Πολιτιστικού Συλλόγου Μεσαριάς Κούμανης «Ο Άγιος Ταξιάρχης», ενισχύοντας την πρόσβαση του κοινού σε ένα μνημείο υψηλής ιστορικής αξίας.

Ένα μνημείο του 12ου αιώνα με μοναδική αρχιτεκτονική

Ο Ταξιάρχης Μεσαριάς ανήκει στον τύπο του δικιόνιου σταυροειδούς εγγεγραμμένου ναού με τρούλο, νάρθηκα και τρίπλευρη αψίδα Ιερού. Σύμφωνα με επιγραφή, χρονολογείται στο 1158, επί αυτοκράτορος Μανουήλ Κομνηνού, με κτήτορες τον Κωνσταντίνο Μοναστηριώτη και τη σύζυγό του Ειρήνη Πρασίνη.

Ο ναός είναι κτισμένος με το πλινθοπερίκλειστο ισόδομο σύστημα, ενώ ο τοιχογραφικός διάκοσμος του 12ου αιώνα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα σύνολα της Άνδρου.

Αποκατάσταση και ανάδειξη των βυζαντινών τοιχογραφιών

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων έχει ολοκληρώσει εκτεταμένες εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης, αποκαλύπτοντας στο σύνολό τους τις βυζαντινές τοιχογραφίες που κοσμούν το εσωτερικό του ναού.

Το ξύλινο τέμπλο, πιθανότατα του 1775, διατηρεί έντονα στοιχεία μπαρόκ διακόσμησης, αντικαθιστώντας το αρχικό μαρμάρινο τέμπλο.

Πρακτικές πληροφορίες για τους επισκέπτες

Για διευκόλυνση και ενημέρωση, οι επισκέπτες μπορούν να απευθύνονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Χώρας Άνδρου στο τηλέφωνο 22820 23664.

Η είσοδος στον ναό είναι ελεύθερη.

Σε τροχιά αποκατάστασης το ιστορικό Μέγαρο Ιησουιτών στα Καλαμίτσια Νάξου

Ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της καθολικής παρουσίας και της εκπαιδευτικής ιστορίας της Νάξου, το Μέγαρο Ιησουιτών στα Καλαμίτσια Μελάνων, εισέρχεται πλέον σε φάση αποκατάστασης. Υπεγράφη προγραμματική σύμβαση μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου και του Ιδρύματος Καθολικών Νάξου «Ο Τίμιος Σταυρός», με αντικείμενο την εκπόνηση των απαραίτητων μελετών για την αναστήλωση και επανάχρηση του ιστορικού συγκροτήματος.

Το έργο, προϋπολογισμού 40.000 ευρώ, χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου και προβλέπει διάρκεια 14 μηνών. Στο πλαίσιο της σύμβασης θα πραγματοποιηθούν τοπογραφική αποτύπωση και αρχιτεκτονική προμελέτη, με στόχο την αποκατάσταση και την ένταξη νέων χρήσεων σε ένα μνημείο που αποτελεί μοναδικό δείγμα καθολικής αρχιτεκτονικής και εκπαιδευτικής κληρονομιάς στο Αιγαίο.

 Ένα μνημείο με ιστορία τεσσάρων αιώνων

Στην κατάφυτη κοιλάδα των Μελάνων δεσπόζει το «Θέρετρο των Ιησουιτών», ένα εντυπωσιακό παλάτι του 17ου αιώνα (1673–1683), που χρησιμοποιήθηκε ως εξοχική κατοικία των Ιησουιτών, Λαζαριστών και Σαλεσιανών, αλλά και ως χώρος φιλοξενίας μαθητών της Σχολής που λειτουργούσε υπό τη διεύθυνσή τους.

Με συνολική επιφάνεια περίπου 1.700 τ.μ., το συγκρότημα περιλαμβάνει αίθουσα τελετών, παρεκκλήσιο, υπνοδωμάτια, ξενώνες, μαγειρεία, στάβλους και υπόγεια σήραγγα διαφυγής. Δίπλα του σώζεται ένας εντυπωσιακός περιστεριώνας, μοναδικό δείγμα της αρχιτεκτονικής του είδους στις Κυκλάδες.

Το Μέγαρο υπήρξε επίσης διοικητικό και οικονομικό κέντρο της Αδελφότητας των Λαϊκών Καθολικών της Νάξου, που ιδρύθηκε το 1227 και αργότερα μετονομάστηκε σε «Αδελφότητα του Τιμίου Σταυρού». Από το 1627 έως το 1927, οι μοναχοί που το διηύθυναν συντηρούσαν τη Σχολή που εξελίχθηκε στην περίφημη Εμπορική Σχολή Νάξου, η οποία ανέδειξε στελέχη της Δημόσιας Διοίκησης και της οικονομικής ζωής του νεοελληνικού κράτους.

Το μνημείο έχει κηρυχθεί διατηρητέο από το 1982 και αποτελεί πολύτιμο τεκμήριο του καθολικού μοναστικού πολιτισμού των Κυκλάδων.

 Από την εγκατάλειψη στην αναγέννηση

Η ανάγκη παρέμβασης είχε επισημανθεί ήδη από το 2018, όταν η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, σε συνεργασία με τον Δήμο Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, πραγματοποίησε καθαρισμούς και σωστικές εργασίες για την αποτροπή περαιτέρω φθορών.

Παρά τις παρεμβάσεις, το 2021 σημειώθηκε μερική κατάρρευση τμήματος της στέγης, γεγονός που ανέδειξε την κρισιμότητα της κατάστασης. Μετά από συντονισμένες ενέργειες του Ιδρύματος Καθολικών Νάξου και του προέδρου του, Ιάκωβου Ναυπλιώτη, το Υπουργείο Πολιτισμού ενέκρινε πρόσφατα την εκπόνηση των απαιτούμενων μελετών. Το σχετικό έγγραφο, υπογεγραμμένο από τον Διευθυντή του Γραφείου της Υπουργού Πολιτισμού, Παναγιώτη Χίνη, ενεργοποιεί πλέον το πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.

 Πολιτιστική και τουριστική προοπτική

Πέρα από την αποκατάσταση του κτηρίου, η σύμβαση στοχεύει στη δημιουργία ενός ζωντανού πολιτιστικού πόλου. Το Μέγαρο Ιησουιτών μπορεί να φιλοξενήσει δράσεις πολιτισμού, εκπαιδευτικά προγράμματα και ήπια τουριστική αξιοποίηση, αναδεικνύοντας την ιστορική και αρχιτεκτονική του αξία.

Με τον επιβλητικό χαρακτήρα του και τη μοναδική τοποθεσία του στην κοιλάδα των Μελάνων, το μνημείο έχει τη δυναμική να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη Νάξο και τις Κυκλάδες, συμβάλλοντας στην ανάδειξη της καθολικής πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού.

ΠΗΓΗ: https://naxospress.gr/

Νέο επιγραφικό υλικό και άγνωστες αναγνώσεις παρουσιάζονται στο Επιγραφικό Μουσείο

Διήμερο επιστημονικό συμπόσιο για τις επιγραφές των Κυκλάδων πραγματοποιείται στο Επιγραφικό Μουσείο. Σπουδαίο και μέχρι σήμερα άγνωστο επιγραφικό υλικό, καθώς και νέες αναγνώσεις και ερμηνείες γνωστών επιγραφών από την αρχαιότητα, τον μεσαίωνα και τους νεότερους χρόνους, θα παρουσιαστούν στο Επιγραφικό Μουσείο το Σαββατοκύριακο 24 και 25 Ιανουαρίου 2026. Οι αρχαιολόγοι της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, του Επιγραφικού Μουσείου και της Ελληνικής Επιγραφικής Εταιρείας θα αναδείξουν πολύτιμες μαρτυρίες που φωτίζουν την ιστορία των Κυκλάδων μέσα από τις ίδιες τις φωνές των ανθρώπων τους, όπως αυτές διασώζονται στις επιγραφές.

Συμπόσιο στη μνήμη του αρχαιολόγου Χαράλαμπου Σιγάλα

Το συμπόσιο, με τίτλο «Ἐπιγραφικὰ τῶν Κυκλάδων», πραγματοποιείται εις μνήμην του αείμνηστου αρχαιολόγου Χαράλαμπου Ι. Σιγάλα (1941–2005), ο οποίος αφιέρωσε μεγάλο μέρος του έργου του στη μελέτη της κυκλαδικής ιστορίας και των επιγραφικών πηγών. Η διοργάνωση γίνεται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων του Υπουργείου Πολιτισμού, σε συνεργασία με το Επιγραφικό Μουσείο και την Ελληνική Επιγραφική Εταιρεία.

Ανοικτό στο κοινό με πλούσιο επιστημονικό περιεχόμενο

Κατά τη διάρκεια του διημέρου θα παρουσιαστούν νέα ευρήματα, άγνωστες έως σήμερα επιγραφές, αλλά και σύγχρονες αναγνώσεις που αναθεωρούν ή εμπλουτίζουν την ιστορική γνώση για τις Κυκλάδες. Το κοινό θα έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει πώς οι ειδικοί αποκρυπτογραφούν τα κείμενα και ανασυνθέτουν τις ιστορίες των ανθρώπων που τα χάραξαν, προσφέροντας μια μοναδική εμπειρία επαφής με την πρωτογενή ιστορική μαρτυρία.

Το συμπόσιο είναι ανοικτό στο κοινό και αναμένεται να προσελκύσει ερευνητές, φοιτητές, αλλά και όσους ενδιαφέρονται για την αρχαιολογία, την ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά των Κυκλάδων.

'Εγκριση της μουσειολογικής μελέτης για το Μουσείο Κυκλαδικού Πολιτισμού στη Νάξο

 

Η Νάξος αποκτά έναν νέο πολιτιστικό πυρήνα με διεθνή ακτινοβολία, καθώς εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Μουσείων του Υπουργείου Πολιτισμού η οριστική μουσειολογική και μουσειογραφική μελέτη για το Μουσείο Κυκλαδικού Πολιτισμού. Το έργο υλοποιείται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου και αφορά τα δύο πρώτα κτήρια της Νησίδας Μουσείων στο ιστορικό Κάστρο της Χώρας Νάξου.

 Πύργος Κρίσπι/Γλέζου

Η Νησίδα Μουσείων ως ανοιχτό μουσείο

Η Νησίδα Μουσείων αποτελεί ένα φιλόδοξο έργο μετατροπής του μεσαιωνικού Κάστρου της Νάξου σε ανοιχτό μουσείο, με στόχο την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού και των Μικρών Κυκλάδων, όπως ανακοίνωσε ο Έφορος Αρχαιοτήτων Κυκλάδων Δ. Αθαννασούλης. Τα τρία βασικά μουσειακά κελύφη—ο Πύργος Κρίσπι/Γλέζου, το Κτήριο Αεροπορίας/Αρχοντικό Προμπονά και το Αρχαιολογικό Μουσείο Νάξου—θα συνδεθούν νοηματικά και χωροταξικά, με διαδρομές, ψηφιακές εφαρμογές ξενάγησης και σύγχρονες υποδομές. Το έργο περιλαμβάνει εργασίες στερέωσης, αποκατάστασης και αναβάθμισης, ενώ θα φιλοξενήσει μια ενιαία μόνιμη έκθεση με θεματικό χαρακτήρα.

Μουσείο Κυκλαδικού Πολιτισμού: Παγκόσμιας εμβέλειας συλλογή

Η μουσειογραφική μελέτη που εγκρίθηκε αναδεικνύει τη μεγαλύτερη και σπουδαιότερη συλλογή κυκλαδικών τεχνουργημάτων παγκοσμίως. Τα εκθέματα, προερχόμενα από ανασκαφές, οργανώνονται σε θεματικές ενότητες που φωτίζουν όλες τις πτυχές του Πρωτοκυκλαδικού πολιτισμού της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού. Η έκθεση θα παρουσιάζει την εξέλιξη της τέχνης, της κοινωνικής οργάνωσης, των ταφικών πρακτικών και της καθημερινής ζωής, με έμφαση στη σημασία του αρχαιολογικού συγκειμένου για την ερμηνεία των ευρημάτων.

Εργασίες στους χώρους του Κάστρου 
την περίοδο του Αυγούστου 

Ανασκαφικά τεκμήρια και ιστορικές αποκαλύψεις

Οι εργασίες της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων έχουν ήδη φέρει στο φως σημαντικά τεκμήρια για την ιστορική εξέλιξη του Κάστρου, από την αρχαία ναξιακή ακρόπολη στον βυζαντινό οχυρωματικό πυρήνα του 7ου αιώνα και αργότερα στην έδρα του ενετικού δουκάτου του Αιγαίου. Ανάμεσα στα ευρήματα περιλαμβάνονται επιγραφές των Ιησουιτών του 17ου αιώνα και φασιστικά συνθήματα της ιταλικής κατοχής, αποκαλύπτοντας τη διαχρονική χρήση των κτηρίων και την πολυεπίπεδη ιστορική τους σημασία.

Η Νάξος ως πολιτιστικός κόμβος

Με την υλοποίηση της Νησίδας Μουσείων, η Νάξος ενισχύει τη θέση της ως πολιτιστικός κόμβος στο Αιγαίο. Το έργο συνδυάζει την αρχαιολογική τεκμηρίωση με τη σύγχρονη μουσειολογική προσέγγιση, προσφέροντας στους επισκέπτες μια βιωματική εμπειρία που συνδέει το παρελθόν με το παρόν. Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί πρότυπο για την αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς με σεβασμό στην ιστορικότητα και με όραμα για την ανάπτυξη της περιφέρειας.

Η δίκη για την περίφραξη της Πορτάρας ακυρώθηκε μετά από παραίτηση του Δήμου

Μια έντονη αντιπαράθεση ανάμεσα στον Δήμο Νάξου και το Υπουργείο Πολιτισμού έλαβε απρόσμενη τροπή, καθώς η προγραμματισμένη συζήτηση στο Πρωτοδικείο Νάξου για την προσωρινή περίφραξη του Ναού του Απόλλωνα (Πορτάρα) ακυρώθηκε . Σε παραίτηση προχώτησε ο Δήμος   μετά από την αίτησή του. Η εξέλιξη αυτή αποτρέπει την έκδοση δικαστικής απόφασης, η οποία εκτιμάται ότι θα ήταν απορριπτική για τον Δήμο,  σύμφωνα με όσα αναφέρει στην ανακοίνωση του το Υπουργείο Πολιτισμού..

Το Υπουργείο υπέρ της προσωρινής περίφραξης

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων είχε τοποθετήσει προσωρινή περίφραξη στο μνημείο από τις 29 Ιουλίου 2025, μετά από περιστατικό παραβατικής συμπεριφοράς επισκέπτη. Η περίφραξη κρίθηκε απαραίτητη για την προστασία του αρχαιολογικού χώρου έως την εγκατάσταση της οριστικής περίφραξης στις 27 Σεπτεμβρίου 2025, βάσει εγκεκριμένης μελέτης από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο και με χρηματοδότηση του Υπουργείου Πολιτισμού. Η ενέργεια ήταν υποχρεωτική σύμφωνα με τον νόμο 4858/2021, και η παράλειψή της θα επέφερε ποινικές και πειθαρχικές κυρώσεις στους υπαλλήλους.

Συλλήψεις υπαλλήλων και δικαστική αίτηση από τον Δήμαρχο 

Παρά τις επίσημες ενημερώσεις, ο Δήμαρχος Νάξου προκάλεσε τη σύλληψη υπαλλήλων της Εφορείας Αρχαιοτήτων, οι οποίοι οδηγήθηκαν στο αστυνομικό τμήμα και δακτυλοσκοπήθηκαν ως ύποπτοι παραβάτες. Παράλληλα, υπέβαλε αίτηση στο Πρωτοδικείο Νάξου ζητώντας την άμεση απομάκρυνση της προσωρινής περίφραξης, πριν την προγραμματισμένη ημερομηνία εγκατάστασης της οριστικής. Το αίτημα αυτό αγνοούσε το γεγονός ότι είχε ήδη σημειωθεί και δεύτερο περιστατικό παραβίασης του μνημείου στις 11 προς 12 Αυγούστου 2025.

Η περίφραξη ολοκληρώθηκε νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα

Το Υπουργείο Πολιτισμού διευκρινίζει στην ανακοίνωσή του ότι η ημερομηνία εγκατάστασης της οριστικής περίφραξης είχε οριστεί από την ίδια την υπηρεσία και είχε κοινοποιηθεί εγγράφως στον Δήμο Νάξου πριν από την έκδοση της προσωρινής δικαστικής διαταγής. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων ολοκλήρωσε το έργο της μόνιμης περίφραξης στις 26 Σεπτεμβρίου 2025, νωρίτερα από το αρχικό χρονοδιάγραμμα, με βάση την ομόφωνη γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου.

Αναγκαία η αποκατάσταση της συνεργασίας 

Το Υπουργείο Πολιτισμού επισημαίνει ότι η υλοποίηση του έργου έγινε όπως είχε προγραμματιστεί, παρά τις ασύγγνωστες συλλήψεις στελεχών της αρχαιολογικής υπηρεσίας, όπως τις σχολιάζει, και τις περιττές αντιδικίες που διατάραξαν τη συνεργασία με τη Δημοτική Αρχή. Η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς απαιτεί συντονισμό, θεσμική υπευθυνότητα και σεβασμό στους νόμους και τις διαδικασίες.

Ανασκαφές στην Αρχαία Αρκεσίνη στο Βυζαντινό και Ενετικό Καστρί της Αμοργού

 

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων του Υπουργείου Πολιτισμού άρχισε τον δεύτερο χρόνο της συστηματικής ανασκαφής στην Αρχαία Αρκεσίνη, στην Κάτω Μεριά της Αμοργού. Το ερευνητικό πρόγραμμα, που υλοποιείται με τη συμμετοχή φοιτητών αρχαιολογίας από ελληνικά πανεπιστήμια, επικεντρώνεται στην αποκάλυψη του αστικού ιστού της κλασικής και ελληνιστικής πόλης, καθώς και στην τεκμηρίωση της μεσαιωνικής φάσης του ερειπιώνα. Η θέση Καστρί,  εκεί που δεσπόζει το βυζαντινό και ενετικό κάστρο, αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά και ιστορικά τοπία των Κυκλάδων.

Η ανασκαφή φέρνει στο φως ένα παλίμψηστο κατοίκησης που ξεκινά από τη νεολιθική εποχή και εκτείνεται έως την ύστερη ενετοκρατία. Επιγραφές, αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, και κινητά ευρήματα αποκαλύπτουν την εξέλιξη της Αρκεσίνης από πρωτοκυκλαδικό οικισμό σε οργανωμένο αστικό κέντρο της αρχαιότητας, και στη συνέχεια σε στρατηγικό βυζαντινό φρούριο. Ανάμεσα στα πιο εντυπωσιακά ευρήματα συγκαταλέγεται ο θησαυρός από 68 χρυσά νομίσματα του Κωνσταντίνου Δ΄ (674–678), ο οποίος βρέθηκε εντός κοχυλιού, εν οστράκω θαλασσίω, πιθανώς κρυμμένος από αξιωματούχο του στόλου των Καραβισιάνων κατά την περίοδο της αραβικής απειλής.

Η Αρκεσίνη ως αστικό και στρατηγικό κέντρο των Κυκλάδων

Η Αρχαία Αρκεσίνη υπήρξε μία από τις τρεις πόλεις της Αμοργού και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην πολιτική και στρατιωτική ιστορία του νησιού. Κατά την κλασική περίοδο, συμμετείχε στις Αθηναϊκές Συμμαχίες και διατηρούσε ενεργό ρόλο στο Κοινόν των Αμοργίνων. Επιγραφές και νομίσματα με την επιγραφή ΑΜΟ τεκμηριώνουν την πολιτική της ταυτότητα και την οικονομική της δραστηριότητα. Η πόλη συνέχισε να ακμάζει και κατά την ελληνιστική περίοδο, με εντυπωσιακά τείχη, προμαχώνες και διπλές πύλες που μαρτυρούν την αμυντική της σημασία.

Η στρατηγική της θέση, σε φυσικό οχυρό πάνω από τη θάλασσα, την καθιστούσε ιδανική για την εγκατάσταση βυζαντινού κάστρου. Το Καστρί, όπως ονομάζεται σήμερα, αποτέλεσε κέντρο άμυνας και διοίκησης κατά τον πρώιμο μεσαίωνα και συνέχισε να χρησιμοποιείται έως την ύστερη ενετοκρατία. Η αρχιτεκτονική του συνδυάζει στοιχεία αρχαίας οχύρωσης με βυζαντινές και ενετικές επεμβάσεις, δημιουργώντας ένα μοναδικό σύνολο που αποτυπώνει τη διαχρονική σημασία της περιοχής.

Το Καστρί της Αμοργού ως ερειπιώνας ιστορικής μνήμης

Το ερειπωμένο Καστρί της Αρκεσίνης δεσπόζει σε ένα αλώβητο κυκλαδικό τοπίο, προσφέροντας πανοραμική θέα στο Αιγαίο και εντυπωσιακή αίσθηση ιστορικής συνέχειας. Η πρόσβαση γίνεται μέσω του χωριού Βρούτση, με πεζοπορία σε αρχαίο μονοπάτι που διατηρεί τμήματα μεσαιωνικού τείχους και πλάκες διάβασης. Η φυσική ακρόπολη, με τον επιβλητικό ψηλόβραχο, λειτουργεί ως ζωντανό μνημείο της αρχαίας και μεσαιωνικής Αμοργού.

Η ανασκαφή στην Αρκεσίνη δεν αποκαλύπτει μόνο αρχαιολογικά δεδομένα, αλλά ανασυνθέτει την ιστορική ταυτότητα ενός τόπου που υπήρξε πυρήνας πολιτισμού, άμυνας και πνευματικής ζωής. Το έργο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων ενισχύει την επιστημονική γνώση και προσφέρει στους επισκέπτες μια μοναδική εμπειρία επαφής με την ιστορία, σε ένα από τα πιο αυθεντικά και συγκινητικά τοπία των Κυκλάδων

Αναβίωση ενός ιστορικού μνημείου του 17ου αιώνα στη Νάξο

Η τοπική ενορία της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στο Γλινάδο Νάξου, με την επιστημονική επίβλεψη και την υλική συνδρομή της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, ολοκλήρωσε πρόσφατα την αποκατάσταση του Ιερού Μονυδρίου Αγίων Τεσσαράκοντα. Το έργο βασίστηκε σε εγκεκριμένη μελέτη του Υπουργείου Πολιτισμού και περιλάμβανε στερέωση, ανακατασκευή και αποκατάσταση των ερειπιωδών προσκτισμάτων του μοναστηριακού συγκροτήματος.

Το μονύδριο περιλαμβάνει τον μονόχωρο καμαροσκέπαστο ναό, που εγκαινιάστηκε το 1656 από τους κτήτορες Μιχαήλ Θεοφίλου και Αντωνίνα Ακριβού, δύο προσκτίσματα και τον αύλειο χώρο. Σύμφωνα με νοταριακό έγγραφο του 1660, το μνημείο αναφέρεται ως μετόχι της Μονής Ξηροποτάμου του Αγίου Όρους.

 Εργασίες αποκατάστασης και αρχαιολογική τεκμηρίωση

Με την πάροδο των αιώνων, ο αύλειος χώρος είχε επιχωματωθεί, ενώ τα προσκτίσματα υπέστησαν σοβαρές φθορές, με κατάρρευση του ορόφου και του βόρειου τμήματος του ισογείου του διωρόφου κτιρίου που φιλοξενούσε τα κελιά των μοναχών.

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων συνέδραμε με την προμήθεια ξυλείας, οικοδομικών υλικών και την εργασία εξειδικευμένου επιστημονικού και τεχνικού προσωπικού. Πραγματοποιήθηκαν καθαρισμοί και αποχωματώσεις, αποκαλύφθηκε το αρχικό δάπεδο του αύλειου χώρου και ανακτήθηκαν οι τοιχοποιίες και τα μορφολογικά χαρακτηριστικά των προσκτισμάτων. Παράλληλα, αποκαταστάθηκε ο περιβάλλων χώρος του μνημείου και το δάπεδο του καθολικού.

Η Νεικώ επιστρέφει σπίτι τη: Μουσείο για να στεγάσει την αρχόντισσα του Αιγαίου- Αρχαιολογικές ανασκαφές

  

Στην άκρη του Αιγαίου, εκεί όπου ο χρόνος κυλά αργά και η πέτρα θυμάται, η Σίκινος ετοιμάζεται να αφηγηθεί ξανά την ιστορία της. Όχι με λέξεις, αλλά με μάρμαρα, επιτύμβια και σιωπηλές μαρτυρίες. Η Νεικώ, η μυστηριώδης αρχόντισσα της ρωμαϊκής εποχής που αναπαύεται αιώνες τώρα στην Επισκοπή, θα αποκτήσει επιτέλους τον δικό της χώρο μνήμης. Το παλιό σχολείο του νησιού μεταμορφώνεται σε μουσείο, για να στεγάσει εκείνη και τους αρχαιολογικούς θησαυρούς της Σικίνου.

Το όραμα παίρνει μορφή – Ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση εργασιών

Ο Δήμαρχος Σικίνου, Βασίλης Μαράκης, ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης των εργασιών στο παλιό σχολείο, το οποίο θα μετατραπεί σε μουσείο. Όπως ανέφερε, έχουν ήδη αφαιρεθεί οι οροφές, οι σοβάδες και τα δάπεδα, ενώ αναδείχθηκαν τα υπόγεια κτίσματα του κτηρίου. Οι εργασίες θα συνεχιστούν δυναμικά από τον Σεπτέμβριο, για τη δημιουργία ενός σύγχρονου, επισκέψιμου χώρου πολιτισμού.

Η Νεικώ της Σικίνου – Μια αρχόντισσα με μυστικό

Η Νεικώ είναι ένα από τα πιο συγκλονιστικά αρχαιολογικά ευρήματα των τελευταίων δεκαετιών. Ο ασύλητος τάφος της βρέθηκε το 2018 σε μυστική κρύπτη του ταφικού μνημείου της Επισκοπής, το οποίο αργότερα μετατράπηκε σε βυζαντινό ναό. Η ταφή της, πλούσια σε κτερίσματα – χρυσά κοσμήματα, καθρέφτης, γραφίδα, αγγεία – μαρτυρά την υψηλή κοινωνική της θέση.

Το όνομά της αποκαλύφθηκε από επιτύμβιο επίγραμμα, ενώ η ίδια ενταφιάστηκε σε κιβωτιόσχημο μαρμάρινο τάφο, σφραγισμένο και κρυμμένο, πιθανώς λόγω δεισιδαιμονίας. Στο στήθος της βρέθηκαν μάζες από θειάφι και πίσσα – στοιχεία που παραπέμπουν σε τελετουργικό εξορκισμό.

Ένα μουσείο για τη Νεικώ και τη Σίκινο

Το νέο μουσείο θα στεγάσει τη Νεικώ και άλλα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα του νησιού, αναδεικνύοντας τη μακραίωνη ιστορία της Σικίνου. Η δημιουργία του εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ανάδειξης της πολιτιστικής ταυτότητας του νησιού και ενίσχυσης του πολιτιστικού τουρισμού.

Η μετατροπή του παλιού σχολείου σε μουσείο αποτελεί ένα έργο με ισχυρό συμβολισμό: από χώρος μάθησης για τα παιδιά του 20ού αιώνα, σε χώρος μνήμης για την αρχόντισσα του 2ου αιώνα μ.Χ.

Αρχαιολογικές έρευνες

Η αρχαιολογική έρευνα στη Σίκινο συνεχίζεται ενεργά και βρίσκεται σε εξέλιξη, με επίκεντρο το ταφικό μνημείο της Επισκοπής και την ευρύτερη περιοχή γύρω από αυτό. Η Επισκοπή Σικίνου, ένα μοναδικό μνημείο που άρχισε να λειτουργεί ως ρωμαϊκό μαυσωλείο και μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό, αποτελεί το επίκεντρο της αρχαιολογικής δραστηριότητας στο νησί. Η ανασκαφική έρευνα, υπό την εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, έχει αποκαλύψει σημαντικά ευρήματα, με κορυφαίο την ασύλητη ταφή της Νεικώς, μιας γυναίκας υψηλής κοινωνικής θέσης του 2ου αιώνα μ.Χ.

Η έρευνα συνεχίζεται με στόχο:

- Την τεκμηρίωση της αρχιτεκτονικής εξέλιξης του μνημείου από τη ρωμαϊκή έως τη βυζαντινή περίοδο

- Την ανασύνθεση της κοινωνικής και θρησκευτικής ζωής στη Σίκινο κατά την ύστερη αρχαιότητα

- Την προετοιμασία των ευρημάτων για έκθεση στο νέο μουσείο που δημιουργείται στο παλιό σχολείο του νησιού

Η συνέχιση των εργασιών έχει ήδη προαναγγελθεί από τον Δήμαρχο Σικίνου, Βασίλη Μαράκη, και αναμένεται να ενταθεί από τον Σεπτέμβριο 2025. Στόχος είναι η πλήρης ανάδειξη και αξιοποίηση του αρχαιολογικού πλούτου του νησιού.

Όταν το Αρχαίο Ανασαίνει στο Παρόν: Η Ίος ως Καθρέφτης του Χρόνου

 

Αρχαιολογικό Μουσείο Ίου, εκεί όπου οι πέτρες ψιθυρίζουν ιστορίες και τα εκθέματα κρατούν ακόμη τη θερμότητα των χεριών που τα δημιούργησαν, μια νέα αφήγηση γεννιέται. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, σε συνδιοργάνωση με την ΑΜΚΕ FIGMENT, παρουσιάζει την έκθεση Cycladic Nexus – A Journey of Connections Across Time: Skarkos, έναν ποιητικό διάλογο ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, που εγκαινιάζεται το Σάββατο 28 Ιουνίου 2025.

Ο Σκάρκος ως πυρήνας μνήμης και έμπνευσης

Ο προϊστορικός οικισμός του Σκάρκου, μία από τις πιο πλήρεις μαρτυρίες της Πρωτοκυκλαδικής περιόδου (2700–2400/2300 π.Χ.), δεν αποτελεί απλώς αρχαιολογικό εύρημα. Είναι μια ζωντανή μαρτυρία μιας κοινωνίας που άνθισε μέσα από τεχνολογίες, επινοήσεις και συλλογικές δομές. Η έκθεση αντλεί από αυτή τη δυναμική και την ανασυνθέτει μέσα από το βλέμμα σύγχρονων καλλιτεχνών, που επιχειρούν να φωτίσουν τις μεταμορφώσεις της ανθρώπινης εμπειρίας.

Ζωγραφική, γλυπτική, εγκαταστάσεις, κέντημα και ψηφιακές εκτυπώσεις συνθέτουν ένα πολυφωνικό τοπίο, όπου το ανθρώπινο ίχνος —παρουσία ή απουσία, διαδρομή ή τραύμα— γίνεται νήμα που ενώνει εποχές και συνειδήσεις. Η μετακίνηση, η επικοινωνία, οι δεσμοί και η συλλογικότητα δεν παρουσιάζονται ως αφηρημένες έννοιες, αλλά ως βιώματα που διαπερνούν τον χρόνο.

Οι επιμελήτριες Ευγενία Ίσκου και Ναταλία Μητσιώνη σημειώνουν εύστοχα: «Η έκθεση δεν αποτελεί απλώς μια αναφορά στην πολιτισμική συνέχεια. Είναι μια εικαστική πρόταση που αντιλαμβάνεται την ιστορία όχι ως αρχείο, αλλά ως δυναμική τοπογραφία· ως πεδίο νοήματος που μας αφορά άμεσα.»

Στην καρδιά του Αιγαίου, η Ίος γίνεται σταυροδρόμι εποχών. Και η Τέχνη, όπως πάντα, γίνεται ο πιο ευαίσθητος αγωγός του ανείπωτου. Μια πρόσκληση να δούμε τον εαυτό μας όχι μόνο ως απόγονοι, αλλά και ως συνεχιστές.

Το παλιό Ξενία της Σερίφου μετατρέπεται σε μουσείο αρχαιοτήτων και χώρο σύγχρονης Τέχνης

 Τα εγκαίνια της μετατροπής του ιστορικού Ξενώνα «Περσεύς» Σερίφου σε μουσείο, με την Αρχαιολογική Συλλογή Σερίφου  θα πραγματοποιηθούν στις 3 Ιουλίου. Παράλληλα θα πραγματοποιηθεί  έκθεση σύγχρονων καλλιτεχνών που εμπνέονται από το μύθο του Περσέα.

Όπως ανακοίνωσε η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων το παροπλισμένο κτήριο Περσεύς Σερίφου, έργο του αρχιτέκτονα Φίλιππου Βώκου αλλάζει χρήση και από ξενοδοχείο πλέον θα λειτουργεί ως μουσείο. Το κτίριο αποτελεί τυπικό δείγμα μοντέρνας αρχιτεκτονικής με τη χαρακτηριστική τυπολογία των Ξενία, και καθώς έχει μερικώς παραχωρηθεί από το Δήμο Σερίφου στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, θα φιλοξενεί αρχαιότητες αλλά και περιοδικές εκθέσεις με σύγχρονα έργα.

Σε μοναδική θέση κοντά στην ακροθαλασσιά, το κτίριο αποπνέει την αίγλη των παλιών ημερών, αναδύει μνήμες αλλά πλέον κατακλύζεται από την ομορφιά έργων τέχνης, αρχαία και σύγχρονα. Χρήσεις και μνήμες συμπλέκονται. 

Με αφορμή την ονομασία του κτιρίου «Περσεύς», ο μύθος του Περσέα λειτουργεί ως το νήμα της αφήγησης και συνδετικός κρίκος μεταξύ του κτηρίου και των δύο διακριτών εκθέσεων που φιλοξενεί: της Αρχαιολογικής Συλλογής Σερίφου και της περιοδικής έκθεσης έργων σύγχρονων καλλιτεχνών με τον υπότιτλο «Περσέας- Από τη Σέριφο στα άστρα».

Η Αρχαιολογική Συλλογή Σερίφου παρουσιάζεται ξανά στο κοινό μετά από ένα έτος στο νέο της κέλυφος, εντός των δωματίων παραθερισμού του Ξενώνα.  Σύμφωνα με την ανακοίνωση της εφορείας αποτελείται κυρίως από τμήματα μαρμάρινων γλυπτών, αγαλμάτων και ανδριάντων καθώς και ανάγλυφων επιτύμβιων στηλών που χρονολογούνται από την ύστερη Κλασική, την Ελληνιστική και την Ρωμαϊκή περίοδο και αφηγούνται ιστορίες από το μακραίωνο παρελθόν της νήσου. «Πρόκειται για διάσπαρτα ευρήματα από την Χώρα, που ταυτίζεται με την αρχαία πόλη της Σερίφου. Διακριτή ενότητα αποτελούν ευρήματα από το έργο της αποκατάστασης του Ασπρόπυργου στα Μαύρα Βολάδια  σήμερα επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο. Εκτίθενται αγγεία, κυρίως πίθοι ύστερης κλασικής περιόδου και αμφορείς εργαστηρίων του Αιγαίου (Θάσος, Κρήτη) από αποθέτη της ύστερης αρχαιότητας (4ος-7ος αι.) δίπλα στον πύργο».

Η σύγχρονη έκθεση, με τον τίτλο «Περσέας: από τη Σέριφο στα άστρα»,  σε επιμέλεια του Γιώργου Γεωργακόπουλος, περιλαμβάνει τέσσερα επιτοίχια τυπώματα εικαστικών έργων από καλλιτέχνες : Φιόνας Μουζακίτη, Νίκου Γιαβρόπουλου, Φωτεινής Καπίρη και Πηνελόπης Μασούρη, που εμπνέονται από το μύθο του Περσέα και ένα έργο ηχητικής εγκατάστασης (sound art) του Νίκου Σταυρόπουλου, με αναφορές σε μουσικές και ήχους της λειτουργίας του κτηρίου ως ξενοδοχείου.

Το κτήριο «Περσεύς» με τη νέα του χρήση και την διττή περιοδική έκθεση θα εγκαινιάσει η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού, Λίνα Μενδώνη την Κυριακή 03.07.2022, ώρα 17.30.

 

Λιβάδι Σερίφου, παραλία Αυλόμωνα

Ωράριο επίσκεψης

Δευτέρα, Τετάρτη - Κυριακή : 08:30 – 16:00

Παρασκευή : 14:00 – 22:00

Τρίτη : κλειστά

Video-mapping στον Αρχαιολογικό Χώρο Κάτω Μύλοι Μυκόνου για τον εορτασμό της Πανσελήνου

Στο φως του αυγουστιάτικου φεγγαριού στις 15 Αυγούστου 2019 ...  ο Αρχαιολογικός Χώρος Κάτω Μύλοι Μυκόνου θα μεταμορφωθεί!

Χάρη στη διαδραστική βίντεο-προβολή με τη μέθοδο χαρτογράφησης προβολής (video-mapping) οι μύλοι θα γίνουν αιθέριοι, θα αλλάξουν όψη και θα μας ταξιδέψουν στο αιγαιοπελαγίτικο σύμπαν.

Πρόκειται για  έργο της εικαστικού Νάντιας Σκορδοπούλου σε συνεργασία με την ΕΦΑ Κυκλάδων που θα παρουσιαστεί σε ολονύκτια προβολή από τις 10 μ.μ. έως τις 6 π.μ..

Το έργο παρουσιάζεται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, η οποία συμμετέχει και φέτος στον εορτασμό της Αυγουστιάτικης Πανσελήνου, που διοργανώνεται από τη Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.

Σε ποιο νησί των Κυκλάδων θα δείτε την πανσέληνο του Αυγούστου;

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων καλωσορίζει την Πανσέληνο και το κοινό στα Μουσεία, Μνημεία και Αρχαιολογικούς χώρους. Οι εν λόγω χώροι θα παραμείνουν ανοιχτά για να απολαύσετε το φως του τελευταίου φεγγαριού του καλοκαιριού, στην Άνδρο, την Κύθνο, την Κίμωλο, τη Μήλο, τη Μύκονο, τη Νάξο, την Πάρο και τη Σίφνο. Όλα τα Μουσεία και οι χώροι θα παραμείνουν ανοιχτά έως τα μεσάνυχτα.

Συγκεκριμένα:

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Πάρου θα φιλοξενήσει δύο παραστάσεις, που πραγματοποιούνται σε συνεργασία με την ΚΔΕΠΑΠ και το ωδείο Μυθωδία.
Στις 25 Αυγούστου παράσταση της Αντιγόνης στα αρχαία Ελληνικά, με τους Ευ. Θαλασσινή, Γ. Καπετανάκο, Τ. Κάνδυλα. Έναρξη στις 21.00.
Στις 26 Αυγούστου μουσική παράσταση «Γυναίκα Πανσέληνος- Εμβληματικές γυναικείες μορφές των μύθων και της Ιστορίας», με τους Ν. Στόκα, Α. Μουλάι, Α. Βαζάκα, Μ. Κοντού. Έναρξη στις 21.00.

Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μυκόνου διοργανώνεται μουσική εκδήλωση με την Ε. Μάζη και τον Δ. Τσάκα. Συνδιοργάνωση με την ΚΔΕΠΠΑΜ και τον Δήμο Μυκόνου καθώς και την Ένωση των Φίλων Δήλου - Ρήνειας. Θα ακολουθήσει κέρασμα από τον Πολιτιστικό Λαογραφικό Σύλλογο Γυναικών Μυκόνου. Έναρξη στις 20.30.

Στη Σίφνο, διοργανώνονται δύο εκδηλώσεις σε συνεργασία με την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Σίφνου.
Στις 26 Αυγούστου , εξωτερικά του περιβόλου του εκκλησιαστικού συγκροτήματος της Παναγίας Χρυσοπηγής θα πραγματοποιηθεί μουσική εκδήλωση με τη Φωτεινή Δάρρα με τίτλο «Από την Τζένη Βάνου στις μάγισσες της Σμύρνης». Έναρξη στις 21.00.
Στις  27 Αυγούστου στον Αρχαιολογικό Χώρο της Ακρόπολης του Αγίου Ανδρέα μπορείτε να απολαύσετε μία εκδήλωση με αφήγηση παραμυθιών κατάλληλων για ενήλικες από την ομάδα αφηγητών ΠαραμυθιάΖΩ. Ο αρχαιολογικός χώρος και το εκθετήριο θα παραμείνουν ανοικτά από τις 18.00 με ξεναγήσεις από το προσωπικό της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων. Έναρξη εκδήλωσης στις 21.30.

Στον Αρχαιολογικό Χώρο στα Ύρια Νάξου θα πραγματοποιηθεί μουσική εκδήλωση με την Ά. Αναματερού. Έναρξη στις 21.30.

Στην αυλή της εκκλησίας της Παναγίας Σωτήρας στην Κύθνο, θα πραγματοποιηθεί μουσική εκδήλωση με τίτλο «Φεγγαρόφωτη Νύχτα» σε συνεργασία με τον Σύλλογο Φίλων του Αρχαιολογικού Μουσείου Κύθνου. Έναρξη στις 21.00.

Επιπλέον, ανοιχτά θα παραμείνουν για να τα Αρχαιολογικό Μουσείο Χώρας Άνδρου (όπου φιλοξενείται και η έκθεση «My sons, too young then» του Hope), το Αρχαιολογικό Μουσείο Μήλου (όπου φιλοξενείται η έκθεση «Cultural Memory»), το Αρχαιολογικό Μουσείο Κιμώλου καθώς και ο Αρχαιολογικός Χώρος του Ιερού του Ποσειδώνα και της Αμφιτρίτης στα Κιόνια Τήνου.
χαρείτε με το φεγγαρόφωτο το