Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα αρχαιολογικές έρευνες. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα αρχαιολογικές έρευνες. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου 2026

Ολβία Ποντική: Μεγάλη ελληνική αποικία του Εύξεινου Πόντου


















Η Ολβία Ποντική υπήρξε μία από τις σημαντικότερες αρχαιοελληνικές πόλεις του βόρειου Εύξεινου Πόντου. Ιδρυμένη τον 6ο αιώνα π.Χ. από Έλληνες αποίκους, εξελίχθηκε σε εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο που συνδέει τον ελληνικό κόσμο με τους λαούς της στέπας.


Ελληνική αποικία στον Εύξεινο Πόντο

Η Ολβία ιδρύθηκε από Έλληνες αποίκους στη σημερινή περιοχή της ουκρανικής ακτής της Μαύρης Θάλασσας. Η εγκατάσταση εντάχθηκε στο ευρύτερο δίκτυο ελληνικών πόλεων που αναπτύχθηκαν γύρω από τον Εύξεινο Πόντο, με στόχο το εμπόριο, την πρόσβαση σε γεωργικούς πόρους, την αλιεία, τη θαλάσσια επέκταση και τις νέες πολιτικές και οικονομικές ευκαιρίες.


Το όνομα και η ταυτότητα της πόλης

Η ονομασία «Ολβία» συνδέεται με την ελληνική έννοια της ευδαιμονίας και της ευημερίας. Στις αρχαίες πηγές αναφέρεται συχνά ως Ολβία Ποντική, για να διακρίνεται από άλλες πόλεις με το ίδιο όνομα.


Αστική ανάπτυξη και αρχαιολογικά ευρήματα

Οι ανασκαφές έχουν αποκαλύψει μια πλήρως οργανωμένη ελληνική πόλη: κατοικίες, δρόμους, εργαστήρια, ναούς, δημόσια κτίρια, οχυρωματικά έργα και νεκροταφεία. Η Ολβία ακολουθούσε τις ελληνικές πολεοδομικές αρχές, προσαρμοσμένες όμως στο περιβάλλον του Εύξεινου Πόντου.

Άξια αναφοράς είναι τα πήλινα θυμιατήρια από την Ολβία Ποντική, διακοσμημένα με προτομές της Αφροδίτης και μικρές μορφές Ερώτων στους ώμους της, αποτελούν από τα πιο χαρακτηριστικά τελετουργικά αντικείμενα της ελληνικής αποικίας στον Εύξεινο Πόντο. Η μορφή τους υποδηλώνει ότι χρησιμοποιούνταν για τη διάχυση θυμιάματος σε τελετουργίες αφιερωμένες στη θεά, ενώ παράλληλα λειτουργούσαν ως αναθήματα σε ιερούς χώρους.


Τα ευρήματα προέρχονται από ανασκαφές σε οικίες, από στοά και από βόθρουςθυσιών στο κεντρικό και δυτικό τέμενος της πόλης. Η χρονολόγησή τους τοποθετείται ανάμεσα στον ύστερο 3ο και το πρώτο μισό του 2ου αιώνα π.Χ., περίοδο κατά την οποία η λατρεία της Αφροδίτης φαίνεται να είχε ιδιαίτερη σημασία για την κοινότητα της Ολβίας. Αυτά τα τελετουργικά αντικείμενα προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τη θρησκευτική ζωή της ελληνικής αποικίας, αποκαλύπτοντας πώς οι κάτοικοι της Ολβίας διαμόρφωσαν μια ιδιαίτερη εκδοχή της λατρείας της Αφροδίτης, προσαρμοσμένη στο περιβάλλον και στις πολιτισμικές αλληλεπιδράσεις του Εύξεινου Πόντου.



Εμπόριο και επαφές με τους λαούς της στέπας

Η σημασία της Ολβίας οφείλεται κυρίως στις σχέσεις της με τους Σκύθες και άλλους λαούς της Ποντικής στέπας. Το εμπόριο περιλάμβανε σιτηρά, ψάρια, ζωικά προϊόντα, κεραμική, κρασί, μέταλλα και πολυτελή αντικείμενα.

Η αλληλεπίδραση δεν περιοριζόταν στη σύγκρουση, υπήρχε εκτεταμένη οικονομική και πολιτισμική ανταλλαγή. Ελληνικά αντικείμενα έχουν βρεθεί σε σκυθικά συμφραζόμενα, ενώ σκυθικές επιρροές εμφανίζονται σε υλικό από ελληνικούς οικισμούς.


Θρησκεία και λατρεία

Η πόλη διέθετε ναούς και ιερά αφιερωμένα στους ελληνικούς θεούς. Οι λατρευτικές πρακτικές διατηρούσαν τον ελληνικό χαρακτήρα τους, ενώ προσαρμόζονταν στις τοπικές συνθήκες. Επιγραφές και αναθήματα προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τη θρησκευτική ζωή.


Νομισματοκοπία και οικονομία

Η Ολβία παρήγαγε δικό της νόμισμα, με ιδιαίτερες πρώιμες μορφές που δείχνουν οικονομική αυτονομία. Τα νομίσματα αποτελούν σημαντικές ιστορικές πηγές, καθώς φέρουν σύμβολα, εικόνες και επιγραφές που αποκαλύπτουν πολιτικές και κοινωνικές δομές.



Πολιτεύματα και θεσμοί

Αρχαίες μαρτυρίες δείχνουν ότι η Ολβία διέθετε πολιτειακούς θεσμούς βασισμένους στην ελληνική παράδοση. Οι πολίτες συμμετείχαν στην πολιτική ζωή, αν και — όπως σε όλες τις ελληνικές πόλεις — η ιδιότητα του πολίτη ήταν περιορισμένη και δεν αφορούσε όλους τους κατοίκους.





Παρακμή και μετασχηματισμός

Η πόλη γνώρισε περιόδους ακμής και κρίσης, επηρεασμένη από πολιτικές αναταράξεις, οικονομικές μεταβολές και εξωτερικές πιέσεις. Με την πάροδο του χρόνου, η Ολβία μετασχηματίστηκε, ακολουθώντας τις ευρύτερες αλλαγές στον κόσμο του Εύξεινου Πόντου.




Αρχαιολογική σημασία

Η Ολβία αποτελεί μοναδικό παράδειγμα ελληνικής πόλης σε περιβάλλον συνόρων. Οι αρχαιολογικές έρευνες επιτρέπουν τη μελέτη ολόκληρης της κοινότητας και δείχνουν πώς οι Έλληνες άποικοι προσαρμόστηκαν σε ένα νέο γεωγραφικό και πολιτισμικό πλαίσιο.



Η Ολβία δεν ήταν μια απομονωμένη αποικία, αλλά ένας δυναμικός κόμβος που συνέδεε τον μεσογειακό κόσμο με τις κοινωνίες της στέπας. Η ιστορία της αποδεικνύει ότι ο ελληνικός πολιτισμός εκτεινόταν πολύ πέρα από την ηπειρωτική Ελλάδα και το Αιγαίο, δημιουργώντας ποικιλόμορφες κοινότητες μέσα από συνεχή αλληλεπίδραση με γειτονικούς λαούς. Η Ολβία κατέχει έτσι κεντρική θέση στην αρχαιολογία του Εύξεινου Πόντου και στη μελέτη της αρχαίας μεσογειακής διασύνδεσης.


πηγές

https://www.thearchaeologist.org/blog/olbia-ukraines-greek-black-sea-colony

https://greecenblog.wordpress.com/

https://www.cambridge.org/core/journals/annual-of-the-british-school-at-athens/article/abs/thymiateria-and-the-cult-of-aphrodite-in-olbia-pontica/


Πέμπτη 9 Απριλίου 2026

Ρωμαϊκή παραθαλάσσια έπαυλη 2.000 ετών κατείχε η Καμόρα- Ποια είναι η σύνδεση με την Ελλάδα

 

Μια εντυπωσιακή ρωμαϊκή παραθαλάσσια έπαυλη, ηλικίας άνω των 2.000 ετών, έγινε για πρώτη φορά ορατή στο κοινό στην περιοχή Villa Ferretti στο Μπάκολι της Νάπολης. Το συγκρότημα, που αποδίδεται στον πολιτικό και στρατιωτικό Πόπλιο Κορνήλιο Δολαβέλλα —γαμπρό του Κικέρωνα και εξέχουσα μορφή της Καισαρικής εποχής— βρίσκεται στο αρχαιολογικό τοπίο της αρχαίας Βάιας, του διάσημου παραθεριστικού κέντρου της ρωμαϊκής ελίτ. Η αποκάλυψη της έπαυλης έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτελεί την πρώτη ρωμαϊκή παραθαλάσσια κατοικία που εντοπίζεται σε ακίνητο κατασχεμένο από την Καμόρα. Η περιοχή, πλέον επισήμως επιστρεφόμενη στην κοινότητα, φιλοξενεί μια εκτεταμένη δομή με θέα στον κόλπο, η οποία παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητη.

Το Μπάκολι (Bacoli) αναπτύχθηκε κατά την ύστερη Δημοκρατία και την αυτοκρατορική περίοδο. Η πόλη ήταν γνωστή στην αρχαιότητα ως Bauli και αποτελούσε τμήμα του ευρύτερου παράκτιου συμπλέγματος της αρχαίας Βάιας (Baiae), του πιο διάσημου ρωμαϊκού θέρετρου της εποχής. Ωστόσο, η ευρύτερη περιοχή γύρω από το Μπάκολι φέρει έντονο ελληνικό αποτύπωμα, καθώς σε μικρή απόσταση βρίσκεται η Κύμη (Cumae), η πρώτη ελληνική αποικία στη Δύση, ιδρυμένη από Χαλκιδείς τον 8ο αιώνα π.Χ. Η ελληνική παρουσία επηρέασε βαθιά τον πολιτισμό της Καμπανία.


Πολυεπίπεδο συγκρότημα στην καρδιά της αρχαίας Βάιας

Η έπαυλη είναι χτισμένη σε πολλαπλά άνδηρα και εντάσσεται στο μνημειακό σύστημα της αρχαίας Βάιας, μιας πόλης που σήμερα βρίσκεται εν μέρει βυθισμένη στον κόλπο της Νάπολης. Οι αρχαιολογικές έρευνες —συμπεριλαμβανομένων και υποθαλάσσιων— αποκάλυψαν επιπλέον επίπεδα του συγκροτήματος που βρίσκονται πλέον κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, προσφέροντας νέα στοιχεία για την αρχιτεκτονική οργάνωση της ρωμαϊκής κατοικίας.

Οι παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν περιλάμβαναν την αποκατάσταση και στατική ενίσχυση πολλών χώρων, καθώς και την αναγνώριση νέων υπόγειων τμημάτων. Παράλληλα, αναδείχθηκαν διακοσμητικά στοιχεία και ευρήματα ιδιαίτερης σημασίας που ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια των εργασιών.


Προς τη δημιουργία νέου αρχαιολογικού πάρκου

Η διαδρομή επίσκεψης φτάνει μέχρι το υψηλότερο άνδηρο, προσφέροντας πανοραμική θέα που συνδέει το αρχαιολογικό σύνολο με το παράκτιο τοπίο. Το έργο εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική πολιτιστικής και τουριστικής ανάδειξης της περιοχής, με τον δήμο να ανακοινώνει ότι σχεδιάζει τη μετατροπή του χώρου σε δημοτικό αρχαιολογικό πάρκο.


Οι ανασκαφές θα συνεχιστούν με νέες ερευνητικές εκστρατείες, οι οποίες κρίνονται απαραίτητες για την πλήρη κατανόηση της έκτασης και της μορφής του συγκροτήματος. Η έπαυλη του Δολαβέλλα αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα νέα σημεία ενδιαφέροντος της αρχαίας Βάιας, προσφέροντας στο κοινό μια σπάνια ματιά στην πολυτελή ζωή της ρωμαϊκής αριστοκρατίας.


πηγή: www.finestresullarte.info/

Κυριακή 6 Ιουλίου 2025

Μυστήριο στην Ιβηρική: Ο Αρχαιότερος Ελληνικός βωμός στη Δύση

Η μαρμάρινη στήλη που ανακαλύφθηκε στο Casas del Turuñuelo.
Πηγή: Proyecto Construyendo Tarteso (IAM-CSIC)



Σαν να ταξίδεψε με το κύμα του χρόνου, ένα κομμάτι του ελληνικού κόσμου βρέθηκε θαμμένο στην καρδιά της Ισπανίας. Ένα μαρμάρινο θραύσμα πολιτισμού, μακριά από τις ακτές, μαρτυρά ότι η ιστορία δεν γράφεται μόνο στα κέντρα, αλλά και στις σιωπηλές παρυφές της Μεσογείου.


Ένα ελληνικό μάρμαρο στην καρδιά της Ταρτησσού

Στο αρχαιολογικό πάρκο Casas del Turuñuelo, στην επαρχία Μπαδαχόθ της Ισπανίας, οι αρχαιολόγοι του Ινστιτούτου Αρχαιολογίας της Μερίντα (IAM-CSIC) ανακοίνωσαν την ανακάλυψη ενός μοναδικού ευρήματος: μιας μαρμάρινης στήλης ελληνικής προέλευσης, πιθανότατα βωμού, που χρονολογείται στον 5ο αιώνα π.Χ. και προέρχεται από τα λατομεία του νησιού Προκοννήσου (σημερινή Μαρμαρίδα) στη Μικρά Ασία.

Η στήλη βρέθηκε ανάμεσα σε αττικά αγγεία και έναν χάλκινο τροχό αγγειοπλαστικής, ενισχύοντας την άποψη ότι ο χώρος λειτουργούσε ως τελετουργικό και εμπορικό κέντρο με ευρύτατες διασυνδέσεις. Ανάμεσα σε αττικά κύπελλα, κεραμικά και έναν χάλκινο τροχό αγγειοπλαστικής, ξεχωρίζει μια μαρμάρινη στήλη, της οποίας η βάση και ο κορμός, σύμφωνα με την ανάλυση της Anna Gutiérrez από το Καταλανικό Ινστιτούτο Κλασικής Αρχαιολογίας (ICAC), προέρχονται από τα λατομεία του νησιού Προκοννήσου (σημερινή Μαρμαρίδα) στη Μικρά Ασία — τότε μέρος του ελληνικού κόσμου.

Το εντυπωσιακό είναι πως πρόκειται για το μοναδικό δείγμα ασιατικού μαρμάρου που έχει εντοπιστεί μέχρι σήμερα στη δυτική Μεσόγειο.


Ένας βωμός μακριά από τις ακτές

Η παρουσία του ελληνικού βωμού στο εσωτερικό της Ιβηρικής —και όχι σε παράκτιες περιοχές που συνήθως εντοπίζονται ελληνικά αντικείμενα— προκαλεί δέος. Οι διευθυντές της ανασκαφής, Esther Rodríguez González και Sebastián Celestino Pérez, τονίζουν ότι το εύρημα επιβεβαιώνει τον ρόλο του Casas del Turuñuelo ως σημείο-κλειδί στα μεσογειακά εμπορικά δίκτυα της εποχής.

Η στήλη, πιθανότατα αφιερωμένη σε τελετουργική χρήση, ενισχύει την εικόνα ενός χώρου όπου η θρησκεία, η πολιτική και η οικονομία συνυπήρχαν σε ένα σύνθετο πολιτισμικό μωσαϊκό.

Άποψη του ταρτησσικού αρχαιολογικού χώρου Casas del Turuñuelo στη Μπαδαχόθ, Ισπανία.
Πηγή: Proyecto Construyendo Tarteso (IAM-CSIC)



 Από θυσίες ζώων σε γραφή και τεχνογνωσία

Το Casas del Turuñuelo έχει ήδη καταγραφεί ως ένας από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους της Ιβηρικής. Το 2017 αποκάλυψε μαζικές θυσίες αλόγων, βοδιών και χοίρων, το 2023 τις πρώτες ανθρώπινες απεικονίσεις της Ταρτησσού, και το 2024 μια πλάκα με σκηνές μάχης και πιθανό αλφάβητο της νότιας παλαιοϊσπανικής γραφής.

Η φετινή ανασκαφή έφερε στο φως έξι νέα δωμάτια, μεταξύ των οποίων εξωτερικοί χώροι με καμίνια, μυλόπετρες και έναν χάλκινο τροχό αγγειοπλαστικής — ένδειξη εξειδικευμένης παραγωγής. Ξεχωρίζει επίσης μια υδραυλική κατασκευή ύψους ενός μέτρου, χτισμένη πριν από το κυρίως κτίριο, που αποδεικνύει την τεχνολογική πρόβλεψη των κατασκευαστών.


 Ταρτησσός: Μια κουλτούρα με δική της φωνή

Η ανασκαφή, που χρηματοδοτείται από την Κυβέρνηση της Εξτρεμαδούρα, (μια από τις 17 αυτόνομες περιφέριες κεντροδυτικά της χώρας και συνορεύει βόρεια, ανατολικά και νότια με τις αυτόνομες περιφέρειες της Καστίλλης και Λεόν, Καστίλλης-Λα Μάντσα , με την Ανδαλουσία και την Ποροτογαλία  δυτικά) την Επαρχιακή Διοίκηση της Μπαδαχόθ και το Ίδρυμα MAPFRE, εντάσσεται στο ερευνητικό πρόγραμμα Construyendo Tarteso (Χτίζοντας την Ταρτησσό). Το πρόγραμμα αποκαλύπτει μια κουλτούρα που δεν ήταν απλώς αποδέκτης φοινικικών ή ελληνικών επιρροών, αλλά ανέπτυξε δική της ταυτότητα, με τελετουργικά, αρχιτεκτονική και εμπορικές πρακτικές που μαρτυρούν πολιτισμική αυτονομία.

Πηγή: www.labrujulaverde.com/


Σάββατο 5 Ιουλίου 2025

Η Νεικώ επιστρέφει σπίτι τη: Μουσείο για να στεγάσει την αρχόντισσα του Αιγαίου- Αρχαιολογικές ανασκαφές

  



Στην άκρη του Αιγαίου, εκεί όπου ο χρόνος κυλά αργά και η πέτρα θυμάται, η Σίκινος ετοιμάζεται να αφηγηθεί ξανά την ιστορία της. Όχι με λέξεις, αλλά με μάρμαρα, επιτύμβια και σιωπηλές μαρτυρίες. Η Νεικώ, η μυστηριώδης αρχόντισσα της ρωμαϊκής εποχής που αναπαύεται αιώνες τώρα στην Επισκοπή, θα αποκτήσει επιτέλους τον δικό της χώρο μνήμης. Το παλιό σχολείο του νησιού μεταμορφώνεται σε μουσείο, για να στεγάσει εκείνη και τους αρχαιολογικούς θησαυρούς της Σικίνου.



Το όραμα παίρνει μορφή – Ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση εργασιών

Ο Δήμαρχος Σικίνου, Βασίλης Μαράκης, ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης των εργασιών στο παλιό σχολείο, το οποίο θα μετατραπεί σε μουσείο. Όπως ανέφερε, έχουν ήδη αφαιρεθεί οι οροφές, οι σοβάδες και τα δάπεδα, ενώ αναδείχθηκαν τα υπόγεια κτίσματα του κτηρίου. Οι εργασίες θα συνεχιστούν δυναμικά από τον Σεπτέμβριο, για τη δημιουργία ενός σύγχρονου, επισκέψιμου χώρου πολιτισμού.


Η Νεικώ της Σικίνου – Μια αρχόντισσα με μυστικό

Η Νεικώ είναι ένα από τα πιο συγκλονιστικά αρχαιολογικά ευρήματα των τελευταίων δεκαετιών. Ο ασύλητος τάφος της βρέθηκε το 2018 σε μυστική κρύπτη του ταφικού μνημείου της Επισκοπής, το οποίο αργότερα μετατράπηκε σε βυζαντινό ναό. Η ταφή της, πλούσια σε κτερίσματα – χρυσά κοσμήματα, καθρέφτης, γραφίδα, αγγεία – μαρτυρά την υψηλή κοινωνική της θέση.

Το όνομά της αποκαλύφθηκε από επιτύμβιο επίγραμμα, ενώ η ίδια ενταφιάστηκε σε κιβωτιόσχημο μαρμάρινο τάφο, σφραγισμένο και κρυμμένο, πιθανώς λόγω δεισιδαιμονίας. Στο στήθος της βρέθηκαν μάζες από θειάφι και πίσσα – στοιχεία που παραπέμπουν σε τελετουργικό εξορκισμό.



Ένα μουσείο για τη Νεικώ και τη Σίκινο

Το νέο μουσείο θα στεγάσει τη Νεικώ και άλλα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα του νησιού, αναδεικνύοντας τη μακραίωνη ιστορία της Σικίνου. Η δημιουργία του εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ανάδειξης της πολιτιστικής ταυτότητας του νησιού και ενίσχυσης του πολιτιστικού τουρισμού.

Η μετατροπή του παλιού σχολείου σε μουσείο αποτελεί ένα έργο με ισχυρό συμβολισμό: από χώρος μάθησης για τα παιδιά του 20ού αιώνα, σε χώρος μνήμης για την αρχόντισσα του 2ου αιώνα μ.Χ.


Αρχαιολογικές έρευνες

Η αρχαιολογική έρευνα στη Σίκινο συνεχίζεται ενεργά και βρίσκεται σε εξέλιξη, με επίκεντρο το ταφικό μνημείο της Επισκοπής και την ευρύτερη περιοχή γύρω από αυτό. Η Επισκοπή Σικίνου, ένα μοναδικό μνημείο που άρχισε να λειτουργεί ως ρωμαϊκό μαυσωλείο και μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό, αποτελεί το επίκεντρο της αρχαιολογικής δραστηριότητας στο νησί. Η ανασκαφική έρευνα, υπό την εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, έχει αποκαλύψει σημαντικά ευρήματα, με κορυφαίο την ασύλητη ταφή της Νεικώς, μιας γυναίκας υψηλής κοινωνικής θέσης του 2ου αιώνα μ.Χ.

Η έρευνα συνεχίζεται με στόχο:

- Την τεκμηρίωση της αρχιτεκτονικής εξέλιξης του μνημείου από τη ρωμαϊκή έως τη βυζαντινή περίοδο

- Την ανασύνθεση της κοινωνικής και θρησκευτικής ζωής στη Σίκινο κατά την ύστερη αρχαιότητα

- Την προετοιμασία των ευρημάτων για έκθεση στο νέο μουσείο που δημιουργείται στο παλιό σχολείο του νησιού

Η συνέχιση των εργασιών έχει ήδη προαναγγελθεί από τον Δήμαρχο Σικίνου, Βασίλη Μαράκη, και αναμένεται να ενταθεί από τον Σεπτέμβριο 2025. Στόχος είναι η πλήρης ανάδειξη και αξιοποίηση του αρχαιολογικού πλούτου του νησιού.


Πέμπτη 19 Μαρτίου 2020

Ποια αρχαία ελληνική πόλη σώζεται στο μακρινό Αφγανιστάν;




Πώς ήταν άραγε μια αρχαία ελληνική πόλη στα βάθη της Ασίας; Την απάντηση σε αυτό το ερώτημα μας την δίνουν τα ευρήματα της Αλεξάνδρειας επί του Ώξου, η οποία ιδρύθηκε κατά την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου και συνδύασε τέλεια το αρχαίο ελληνικό πνεύμα με τον ανατολίτικο τρόπο ζωής. Τo ταξίδι μας στο χρόνο συνεχίζεται στα βάθη της Ασίας, κάνουμε στάσεις σε αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικά μνημεία, η περιπέτειά μας φθανει στην περιοχή Αϊ Χανούμ του βορείου Αφγανιστάν.


  

Του Ανδρέα Αναγνωστόπουλου


Αρχαιολογικά ευρήματα

Από τα αρχαιολογικά ευρήματα στην περιοχή προκύπτει ότι η Αλεξάνδρεια επί του Ώξου εκτείνεται 2 χιλιόμετρα σε μήκος και 1,5 χιλιόμετρο σε πλάτος, ενώ χωρίζεται σε άνω και κάτω πόλη, όπως οι περισσότερες αρχαίες ελληνικές πόλεις. Χαρακτηριστικό είναι ότι υπάρχει μια κεντρική οδός και τα περισσότερα κτίρια έχουν αρχαία ελληνική τεχνοτροπία, ενώ το πολεοδομικό σχέδιο δεν είναι αυστηρά ιπποδάμειο, αλλά έχει και περσικές επιρροές. 

Οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν τέσσερις οικοδομικές φάσεις της πόλης:  
Η πρώτη καλύπτει τις τελευταίες δεκαετίες του 4ου αιώνα π.Χ., ενώ η δεύτερη άρχισε τις πρώτες δεκαετίες του 3ου αιώνα π.Χ. Πιθανώς η δεύτερη φάση συνδέεται με την εκστρατεία του Αντιόχου Α΄ εναντίον των νομαδικών φυλών της περιοχής.
Η τρίτη φάση άρχισε γύρω στο 170 π.Χ., όταν ο Ευκρατίδης, πρώτα ως στρατηγός και αργότερα ως ηγεμόνας, έκτισε την πρωτεύουσά του εκεί. Όσο για την τέταρτη φάση, χρονολογείται περίπου στο 145 π.Χ., όταν η πόλη αλώθηκε από ξένους εισβολείς.


Ηρώον και ναοί

Στο κέντρο της κάτω πόλης βρίσκεται το Ηρώον του Κινέα, ένα ιερό που πιθανότατα ήταν αφιερωμένο στον ιδρυτή της Αλεξάνδρειας επί του Ώξου. Αρχικά, το ιερό ήταν μικρό, αλλά αργότερα προστέθηκε ένας πρόναος και μια εξωτερική αυλή. Εντός του ιερού υπήρχαν επιγραφές με συμβουλές για τους πολίτες, ρητά που αποδίδονται στον Κλέαρχο, Έλληνα φιλόσοφο της περιπατητικής σχολής.

Παράλληλα, ορισμένοι ναοί ανακαλύφθηκαν κοντά στο ηρώον και άλλο ένα ιερό έξω από την πόλη. Υπάρχει ένα μαυσωλείο κοντά στο ηρώον και νοτιότερα, ένας ναός, στον οποίο βρέθηκε ένα μεταλλικό ανάγλυφο της φρυγικής θεάς Κυβέλης και του θεού Ήλιου. Σε αυτόν τον ναό βρέθηκε επίσης ένα γιγαντιαίο άγαλμα του Δία, που αναγνωρίστηκε από τον κεραυνό στο σανδάλι του.


Ανάκτορο και γυμνάσιο

Το ανάκτορο που ήρθε στο φως στην Αλεξάνδρεια επί του Ώξου είναι υπόδειγμα αρχιτεκτονικής. Βρίσκεται στο κέντρο της αρχαίας πόλης, κοντά στους ναούς. Κατασκευάστηκε κατά την τρίτη οικοδομική φάση και ανήκε σε ένα μεγαλύτερο οικοδομικό συγκρότημα.
Στην κύρια είσοδο του παλατιού υπήρχαν 160 κίονες, ύψους 10 μέτρων και κατανεμημένες σε τρεις σειρές.
Το παλάτι είναι κτισμένο σύμφωνα με τα αρχιτεκτονικά ελληνιστικά και περσικά πρότυπα, ενώ σε ορισμένα σημεία μοιάζει με το ανάκτορο του Πέρση αυτοκράτορα Δαρείου στα Σούσα. Σε αυτό το οικοδομικό συγκρότημα βρέθηκε επίσης θησαυροφυλάκιο που περιείχε πολλά όστρακα (αττικού και ινδικού τύπου νομίσματα με επιγραφές).
Οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν ακόμη ένα γυμνάσιο, στο οποίο βρέθηκε, μεταξύ άλλων, άγαλμα του αγγελιοφόρου θεού Ερμή, που ήταν επίσης προστάτης των εμπόρων και των αθλητών. Στον ίδιο χώρο εντοπίστηκε ακόμη ένα άγαλμα του Ηρακλή.


Τοποθεσία

Η Αλεξάνδρεια επί του Ώξου προστατευόταν με τείχη ύψους 12 μέτρων, καθώς βρισκόταν σε στρατηγική θέση, κοντά σε έναν δρόμο που περνούσε πάνω από τον ποταμό Ώξο. Το εν λόγω ποτάμι αποτελούσε φυσικό σύνορο ανάμεσα στους νομάδες του βορρά και το Ελληνοβακτριανό βασίλειο στο νότο.



Ιστορία

Φαίνεται ότι η Αλεξάνδρεια επί του Ώξου ήταν κοσμοπολίτικη πόλη του Ελληνικού βασιλείου της Βακτριανής, που εξουσιαζόταν από μια ελληνική ελίτ, αλλά κατοικείτο κυρίως από ντόπιους, Βακτρίους και Ινδούς. Ο πολιτιστικός συγκρητισμός πιθανώς ήταν μια πραγματικότητα εκεί, με ελληνοπερσικούς θεούς, ανεπτυγμένο εμπόριο και αγαθά από κάθε γωνιά της κεντρικής Ασίας.
Εξάλλου, η πόλη βρισκόταν πάνω στον τεράστιο εμπορικό δρόμο, ο οποίος εκτεινόταν από την Ινδία, τη Κίνα και τους νομάδες που κατείχαν τον χρυσό από την οροσειρά Αλτάι, έως την Αυτοκρατορία των Πάρθων και την Μεσόγειο. 
Αφού κτίστηκε στην αρχή της ελληνιστικής περιόδου, η πόλη πρέπει να μεγάλωσε από τους Σελευκίδες και κατόπιν από τους ηγεμόνες του πρώτου Ελληνοβακτριανού βασιλείου. Όταν ο Ευκρατίδης έκανε καριέρα ως στρατηγός στη Σογδιανή, πιθανώς εγκατέστησε την εξουσία του στην Αλεξάνδρεια επί του Ώξου. Η ανάπτυξη της πόλης συνεχίστηκε όταν ο Ευκρατίδης έγινε βασιλιάς, κτίζοντας το παλάτι που ανακαλύφθηκε στις ανασκαφές.



Πηγές


Bernard, P, “Alexandre et Aï Khanoum,” Journal des Savants Vol.2 1982: 125-138.

Cabouat, P., Moreau, A. Eurasia – L’Alexandrie oubliée. (NHK – France 5 – Point du Jour, 2004), (Documentary).

François Widemann. Les successeurs d’Alexandre en Asie centrale et leur héritage culturel.(Riveneuve, 2009).


Τρίτη 17 Μαρτίου 2020

120 χρόνια από τις ανασκαφές του Έβανς στην Κνωσό: Ιστορία, ανασκαφές και η μινωική πολιτεία


Πριν 120 χρόνια, στις 16 Μαρτίου, η αρχαιολογική σκαπάνη σηματοδότησε ένα μεγάλο εγχείρημα ανάδειξης του μινωικού Πολιτισμού. Συγκεκριμένα, ο Α. Έβανς άρχισε μια μεγάλης κλίμακας συστηματική ανασκαφή στη Κνωσό, την οποία ανακοίνωσε επίσημα στις 16 Μαρτίου του 1900.
Πρόκειται για το σημαντικότερο κέντρο Μινωικού Πολιτισμού που βρίσκεται στη θέση Κεφάλας και κατά την παράδοση είναι συνιδασμένο με τον βασιλιά Μίνωα, την πρωτεύουσα του κράτους του αλλά και συναρπαστικούς μύθους όπως ήταν ο Λαβύρινθος με τον Μινόταυρο και η τραγική ιστορία του Δαίδαλου και του Ίκαρου. Αναφορές για την Κνωσό ενέχει το ομηρικό έπος της Ιλιάδας, ο Ησίοδος, ο Ηρόδος, κ.ά.ενώ τον Μίνωα μνημονεύει και ο Θουκιδύδης.
Σε βάθος χρόνου

Εκτιμάται ότι κατοικήθηκε πρώτη φορά το 7.000 π.Χ. αλλά η ιστορία της στον χρονο φθάνει έως τα ρωμαΪκά χρόνια. Στα τέλη της Υστερολιθική περιόδου υπολογίζεται ότι είχε 1.000 με 2.000 κατοίκους, ενώ εικάζεται ότι και στην Εποχή του Χαλκού συνεχίστηκε η οικιστική ανάπτυξη. Ο οικισμός αναφέρεται ως Ko-no-so σε κείμενα της Γραμμικής Β' του 14 αι.π.Χ., σε εκείνη την περίοδο αποδίδονται τα ανάκτορα, οι πολυτελείς κατοικίες, ο ξενώνας και τα μινωικά έργα υποδομής. Αξίζει να σημειωθε;i ότι όλοι οι μηνωικοί οικισμοί ήταν ατείχιστοί, επιβεβαιώνοντας την pax minoica. O πληθυσμός δε της Κνωσού αυτη την περίοδο υπολογίζεται σε 80χιλιάδες ανθρώπους, σύμφωνα με τον αρχαιολόγο- ανασκαφέα της Sir Arthur Evans. 
Οι πρώτες ανασκαφές

Ο Άγγλος Αρχαιολόγος Άρθουρ Έβανς είχε ένα μεγαλόπνοο σχέδιο, όντας ακόμη διευθυντής του Ashmolean Museum της Οξφόρδης άρχισε επίσημα την μεγάλη δική του ανασκαφή του στην Κνωσό.
Ωστόσο, ο χώρος είχε εντοπιστεί και είχαν αρχίσει οι πρώτες προσπάθειες το 1878 από τον αρχαιολάτρη Ηρακλειώτη έμπορο Μίνω Καλοκαιρινό, οπότε και ήρθε στο φως τμήμα της δυτικής πτέρυγας και αρκετά σκεύη της εποχής καθώς και πολλά σημαντικά μικροαντικείμενα.
Οι εφημερίδες της εποχής γράφουν : «Αι ανασκαφαί αύται ολοένα και ωραιότατα πράγματα αποκαλύπτουσαι, εξήγειρον το ενδιαφέρον όλου του κόσμου. Πλήθος πολύ επισκεπτών, Κρητών ή και ξένων έξωθεν κατερχομένων, επισκέπτεται τα μέρη της ανασκαφής, θαυμάζον προ παντός την νέαν Ακρόπολιν. Προχθές επεσκέφθησαν αυτάς Γάλλοι αξιωματικοί του ναυτικού εκείθεν διερχόμενοι, εφωτογράφησαν δε αδεία του κ. Έβανς τα διάφορα ευρήματα ως και τον τόπον των ανασκαφών…».
Ο Έβανς άρχισε ανασκαφές στην Κρήτη μετά την Κρητική Επανάσταση. Tο 1898, θεσπίστηκε νόμος με τον οποίο όλες οι αρχαιότητες κηρύσσονταν κτήμα της Κρητικής Πολιτείας.
Το 1899, με χρήματα από τη πατρικής περιούσιας ο αρχαιολόγος αγόρασε την περιοχή στον Κεφαλά και άρχισε μια μεγάλης κλίμακας συστηματική ανασκαφή.

Στο τέλος του 1903 είχε αναδείξει ένα μεγάλο μέρος των θεμελίων ενός εκτεταμένου συμπλέγματος, το οποίο περιέγραψε ως Ανάκτορο της Κνωσού κέντρο του Μινωικού πολιτισμού. Άξιο λόγου Έβανς ανέσκαψε τον χώρο έως το 1931 αναδεικνύοντας τόσο την μινωική πόλη και τα νεκροταφεία.
Πέρα από τα αρχαιολογικά ευρήματα, ο Έβανς δημοσίευσε σε τέσσερις τόμους στο «Το Παλάτι του Μίνωα στην Κνωσό, (1921 - 1935)», κλασικό έργο της αρχαιολογίας.
Βέλη για την ανασκαφή

 Επίσης, ο ίδιος συντήρησε τα ευρήματα με τα μέσα της εποχής του και τα αναστήλωσε εν μέρει. Ωστόσο, κατά την αναστήλωση χρησιμοποίησε ξένα υλικά, σαν το τσιμέντο. «Πυρά» δέχθηκε από όσους θεωρούσαν ότι η αναστήλωση έπρεπε να γίνει με τα μέσα και τις τεχνικές εκείνης της εποχής, αλλά χάρη στην παρέμβαση Έβανς βοήθησε σήμερα ο μέσος επισκέπτης μπορεί να κατανοήσει τον αρχαιολογικό τόπο.

Οι ανασκαφές συνεχίζονται, σύμφωνα με τη σελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού από την Αγγλική Αρχαιολογική Σχολή και την ΚΓ' Εφορεία ΠροΪστορικών Αρχαιοτήτων και Κλασικών Αρχαιοτήτων. 


Πηγή: cretapost.gr, odysseus.culture.gr

Σάββατο 11 Ιανουαρίου 2020

Ποιός είναι ο αρχαίος Ολούντας; Τι εντόπισε η Εφορία Εναλίων Αρχαιοτήτων και επιστήμονες του ΙΤΕ;


Το καλά  κρυμμένο μυστικό μιας βυθισμένης αρχαίας πόλης έφεραν στο φως αρχαιολόγοι της Εφορίας Εναλίων Αρχαιοτήτων σε συνεργασία με τους επιστήμονες του ΙΤΕ. Το αστικό κέντρο αλλά και  τις ενδείξεις ναυτικής δραστηριότητας εντόπισαν στην τελευταία τους καταδυτική έρευνα τον προηγούμενο Οκτώβρη στην βυθισμένη αρχαία Ελούντα, ο Ολούντας, ή Ολούς, όπως ήταν το όνομα της πόλης, μιας από τις σημαντικότερες εκατό της αρχαίας Κρήτης.
Σημειώνεται ότι η  αρχαία πόλη Ολούντα εκτιμάται ότι κατοικείται από τα μινωικά χρόνια, ενώ στα ομηρικά έπη, αναφέρεται ως πόλη - κράτος Ολούς.
Μάλιστα, βρίσκονταν στη θέση Πόρος, γύρω από το στενή λωρίδα στεριάς που ενώνει την Ελούντα με την απέναντι χερσόνησο Κολοκυθά. Μπορεί να βυθίστηκε αλλά τα ερείπια της διακρίνονται ακόμα και σήμερα όταν τα νερά είναι ακύμαντα.

Τα ερείπια
Τα αρχαιολογικά κατάλοιπα, τεκμήρια ζωής μιας άλλης κοινωνίας του παρελθόντος ξετυλίγουν το κουβάρι της ιστορίας. Συγκεκριμένα, στην περιοχή του Πόρου βρέθηκε το αστικό κέντρο της αρχαίας πόλης, με τους αρχαιολόγους να εντοπίζουν δομές, τμήματα κτιρίων και της οχύρωσής της.
Ακόμη, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μεθόδους τηλεπισκόπησης και φωτογραμμετρίας,  για να διερευνήσουν τα βυθισμένα κτιριακά συγκροτήματα στους κόλπους Βαθύ και Μελισσός της Κολοκύθας καθώς και αρχαία λατομεία σε τρία διαφορετικά σημεία της χερσονήσου.
Τα ευρήματα

Στο νοτιοδυτικό άκρο  οι αρχαιολόγοι συνάντησαν τα υποθαλάσσια ευρήματα, όπως έρματα πλοίων, άγκυρες, απορρίψεις αγγείων. Αξιοσημείωτες είναι οι ενδείξεις για ένα βυζαντινό ναυάγιο καθώς και για ένα νεότερο ναυάγιο του 20ού αιώνα.

Το  ταξίδι στον χρόνο προσέφερε στους ερευνητές τη δυνατότητα  να συμπληρώσουν κομμάτια από το μεγάλο παζλ, που περιλαμβάνουν τον εντοπισμό λιμενικών υποδομών, αρχαία λατομεία, τμήματα οχύρωσης και συναρπαστικά υποθαλάσσια ευρήματα που φτάνουν σε βάθος μέχρι και ενάμιση μέτρο κάτω από τη στάθμη του βυθού.



Οι έρευνες

Ιδιαίτερης μνείας χρήζει το γεγονός ότι πρόκειται για τρίτη χρονιά  έρευνας στο πλαίσιο του πενταετούς ερευνητικού προγράμματος που υλοποιείται από το κρητικό παράρτημα της Εφορίας Εναλίων Αρχαιοτήτων και το Εργαστήριο Δορυφορικής Τηλεπισκόπησης του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών του ΙΤΕ.
Επίσης άξιο λόγου είναι ότι οι ερευνητές μελέτησαν τα ίχνη της αρχαίας Ελούντας που βρίσκονται θαμμένα στην ξηρά, αλλά και εκείνα στον βυθό.
Οι ίδιοι εντόπισαν ακόμη βυθισμένα κτηριακά συγκροτήματα στους κόλπους Βαθύ και Μελισσός της Κολοκύθας, καθώς και αρχαία λατομεία σε τρία διαφορετικά σημεία της χερσονήσου.
Επίσης μπόρεσαν να προσδιορίσουν λαξευτές δέστρες και την πλατφόρμα φόρτωσης. Ανακαλύφθηκαν επίσης έρματα πλοίων, άγκυρες, τυχαίες απορρίψεις, ενδείξεις για ένα βυζαντινό ναυάγιο, καθώς και κατάλοιπα ενός νεότερου ναυαγίου του 20ού αιώνα.
Σε ότι αφορά την περιοχή του Πόρου μετά από επιφανειακούς καθαρισμούς, είναι δυνατόν να αποτυπωθούν τμήματα της οχύρωσής της, τόσο στις δύο πλευρές του ισθμού, όσο και στον παρακείμενο όρμο στα νοτιοδυτικά του.


Πηγή: neakriti.gr