Η έκθεση Παρθενόπη. Η Σειρήνα και η Πόλη εξερευνά τον μύθο και την ιστορία κ

Στη Νάπολη, που ο μύθος της Σειρήνας Παρθενόπης διατρέχει αιώνες ιστορίας και φαντασίας, ανοίγει μια έκθεση που συνδέει την αρχαιότητα με τη σύγχρονη αστική κουλτούρα. Ένα ταξίδι μέσα από τέχνη, αρχαιολογία και ανθρωπολογία αποκαλύπτει πώς η Παρθενόπη έγινε πνευματική πατρίδα και σύμβολο της ναπολιτάνικης ψυχής.

Μια έκθεση για τη μακραίωνη σχέση της Παρθενόπης με τη Νάπολη

Η έκθεση παρουσιάζει πάνω από 250 έργα, από τον 8ο αιώνα π.Χ. έως τη σύγχρονη εποχή, φωτίζοντας την ιστορική, μυθολογική και πολιτισμική πορεία της Σειρήνας Παρθενόπης. Τα έργα προέρχονται από πάνω από 40 μουσεία της Ιταλίας, της Ευρώπης και των ΗΠΑ, ενώ η επιστημονική επιμέλεια βασίζεται σε διεπιστημονική συνεργασία με Εφορείες και πανεπιστήμια της Καμπανίας.

Η Σειρήνα στο ναπολιτάνικο φαντασιακό

Η έκθεση εξετάζει τις βαθιές ρίζες της Παρθενόπης στη συλλογική ταυτότητα της Νάπολης. Η Σειρήνα, υβριδικό πλάσμα συνδεδεμένο με τη θάλασσα, τη μουσική και τη γοητεία, θεωρείται η μυθική ιδρύτρια της πόλης — αλλά η γνώση γύρω από τη μορφή της έχει συχνά αλλοιωθεί μέσα από παραλλαγές και λαϊκές αφηγήσεις.

Η μεταμόρφωση των Σειρήνων μέσα στους αιώνες

Η έκθεση φωτίζει την εντυπωσιακή εξέλιξη της μορφής των Σειρήνων:πουλιά με ανθρώπινα κεφάλια, γυναίκες με πόδια πουλιών, γυναίκες με ουρά ψαριού από τον Πρώιμο Μεσαίωνα.

Ξεκινώντας από την Οδύσσεια και τη συνάντηση με τον Οδυσσέα, παρουσιάζονται οι μύθοι όπου οι Σειρήνες πρωταγωνιστούν και η μεταμόρφωσή τους από επικίνδυνες γοητεύτριες σε ευεργετικές συνοδούς.

Πολυμεσική αφήγηση και τελετουργίες

Ένα ολοκληρωμένο πολυμεσικό σύστημα συνοδεύει τα εκθέματα, μεταφέροντας τους μύθους και τις τελετουργίες με άμεσο και σύγχρονο τρόπο.

Η αρχαία Παρθενόπη στο Πιτσοφαλκόνε

Παρουσιάζονται άγνωστα έως τώρα ευρήματα από ιδιωτικές συλλογές και πρόσφατες ανασκαφές του μετρό, που χρονολογούν την ίδρυση της Παρθενόπης στον 8ο αιώνα π.Χ.   Τα ευρήματα φωτίζουν το δίκτυο εμπορικών και πολιτισμικών ανταλλαγών της πρώτης ελληνικής εγκατάστασης.

Η Σειρήνα στη Νεάπολη και η διαχρονική της παρουσία

Η έκθεση εξετάζει τον τελετουργικό και πολιτικό ρόλο της Σειρήνας στη Νεάπολη του 6ου αιώνα π.Χ., καθώς και την επιβίωσή της στην τέχνη, τη μουσική, τον κινηματογράφο και τη θρησκευτικότητα της σύγχρονης πόλης.

Site-specific έργο του Francisco Bosoletti στο MANN

Στο αίθριο του Μουσείου, ο Francisco Bosoletti δημιούργησε επί τόπου ένα έργο αφιερωμένο στη «βουτιά» της Παρθενόπης — το γενεσιουργό γεγονός της πόλης — παρουσία του κοινού.

Πρόσβαση και υποστήριξη

Η έκθεση φιλοξενείται στον τρίτο όροφο του MANN και είναι πλήρως προσβάσιμη μέσω ανελκυστήρων. Υποστηρίζεται από την Περιφέρεια Καμπανίας και τη Scabec – Società Campana Beni Culturali, με χρηματοδότηση από το πρόγραμμα campania>artecard.

«Beata Fragilità del Bosco Amato»: Η νέα πορσελάνινη εγκατάσταση του Diego Cibelli στο Μουσείο Capodimonte

Μια εντυπωσιακή site-specific εγκατάσταση από biscuit πορσελάνη υποδέχεται πλέον τους επισκέπτες στη Γκαλερί Πορσελάνων του Museo e Real Bosco di Capodimonte στη Νάπολη. Το έργο «Beata Fragilità del Bosco Amato» του Diego Cibelli αντλεί έμπνευση από τις ιστορικές συλλογές του μουσείου και συνομιλεί με τη μεγάλη παράδοση της πορσελάνης του 18ου αιώνα.

Ένα έργο-κατώφλι που εισάγει τον επισκέπτη στη νέα Γκαλερί Πορσελάνων

Η εγκατάσταση αποτελείται από εκατοντάδες φυτομορφικά στοιχεία, ζώα, φρούτα και λαχανικά, όλα κατασκευασμένα από biscuit πορσελάνη, και πλαισιώνει την είσοδο της Γκαλερί Πορσελάνων στον πρώτο όροφο του μουσείου .

Το έργο λειτουργεί ως οπτικό και εννοιολογικό κατώφλι, προετοιμάζοντας τον επισκέπτη για τη νέα μόνιμη έκθεση που εκτείνεται σε 16 θεματικές αίθουσες, αφιερωμένες στις σημαντικότερες ευρωπαϊκές πορσελάνες: από τη Βασιλική Μανουφακτούρα της Νάπολης και του Capodimonte έως Meissen, Sèvres, Βιέννη, Βερολίνο, Παρίσι, Wedgwood και Ginori Doccia .

Διάλογος με την ιστορική παράδοση του Capodimonte

Το Capodimonte υπήρξε ένας από τους πιο σημαντικούς ευρωπαϊκούς κόμβους παραγωγής πορσελάνης τον 18ο αιώνα.

Το έργο του Cibelli τοποθετείται σε άμεση συνέχεια αυτής της παράδοσης, αξιοποιώντας την πορσελάνη ως υλικό που ενσωματώνει ταυτόχρονα ευθραυστότητα και αντοχή, αφθονία και παροδικότητα — έννοιες που αποτελούν τον πυρήνα της εγκατάστασης .

Συμβολισμοί από τις γιορτές της Ναπολιτάνικης αυλής

Σε επίπεδο εικονογραφίας, το έργο αντλεί έμπνευση από τις δημόσιες γιορτές της Νάπολης των Βουρβόνων, ιδίως από τα μεγαλοπρεπή συμπόσια της αριστοκρατίας και τα λαϊκά παιχνίδια όπως το albero della cuccagna, μια τελετουργική δομή που συμβόλιζε την αφθονία και τη συλλογική συμμετοχή.

Τα πορσελάνινα στοιχεία τοποθετούνται σε εσκεμμένα αμφίσημο ύψος, δημιουργώντας μια αίσθηση εγγύτητας που είναι ταυτόχρονα προσιτή και απαγορευμένη — μια αναφορά στην ένταση ανάμεσα στην επιθυμία και την αδυναμία πρόσβασης .

Μια «διευρυμένη νεκρή φύση» που γεφυρώνει αριστοκρατική και λαϊκή κουλτούρα

Η εγκατάσταση λειτουργεί ως σύγχρονη cornucopia, μια «διευρυμένη νεκρή φύση» που συνδέει την αφθονία με την παροδικότητα, την πολυτέλεια με την καθημερινότητα, την υψηλή τέχνη με τη λαϊκή παράδοση.

Ο Cibelli επιδιώκει να διαλύσει τη διάκριση ανάμεσα στην αριστοκρατική και τη λαϊκή κουλτούρα, επαναφέροντας μια κοινή συναισθηματική εμπειρία στον επισκέπτη .

Gabriele Smargiassi: Ο ρομαντικός ζωγράφος που αναζήτησε την ψυχή στο τοπίο

Εσωτερικότητα, ατμόσφαιρα, συγκίνηση...Ο Gabriele Smargiassi (1798–1882) υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους Ιταλούς τοπιογράφους του 19ου αιώνα και εξέχουσα μορφή του ιταλικού Ρομαντισμού. Γεννημένος στο Βάστο της Αμπρούτσο,  στις 27 Αυγούστου 1798, σπούδασε στη Νάπολη και αργότερα δίδαξε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών, που διαδέχθηκε τον Anton Sminck van Pitloo στην έδρα της τοπιογραφίας. Το έργο του εκτίθεται σήμερα σε σημαντικά μουσεία, όπως το Palazzo Pitti και το Museo di Capodimonte .

Με συγκίνησε το παρπάνω έργο του  που πρωτοαντίκρισα στο Palazzo Pitti (Galleria d’Arte Moderna), τόσο θεματικά όσο και η απόδοσή του.Ο λυρισμός ήταν διάχυτος όπως και η συναισθηματική φόρτιση. Το έργο διαθέτει ένταση παρά την αρμονική απόδοση του τοπίου. Υποσχέθηκα στον εαυτό μου επιστρέφοντας από το ταξίδι να μάθω περισσότερα γι αυτον τον καλλιτέχνη και με αφρομή την σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Τέχνης, μοιράζομαι όσα ανακάλυψα  γι αυτόν μαζί σας. 

της Μαρίας Αλιμπέρτη

 Πρώτα χρόνια και σπουδές

Μεγάλωσε σε οικογένεια με περιορισμένα μέσα, αλλά έδειξε από νωρίς κλίση στη ζωγραφική. Μετακόμισε στη Νάπολη, όπου μαθήτευσε κοντά στον Anton Sminck van Pitloo, τον Ολλανδό ζωγράφο που θεωρείται ο πατέρας της Ναπολιτάνικης τοπιογραφίας.

 Η περίοδος στο Παρίσι

Στις αρχές της δεκαετίας του 1820 ταξίδεψε στο Παρίσι, που γνώρισε σημαντικούς καλλιτέχνες και προστάτες της τέχνης. Εκεί ανέπτυξε το προσωπικό του ύφος, επηρεασμένος από τον ευρωπαϊκό ρομαντισμό.

Καθηγητής στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Νάπολης

Το 1841 διαδέχθηκε τον Pitloo στην έδρα της Τοπιογραφίας στην Ακαδημία. Η θέση αυτή τον καθιέρωσε ως έναν από τους σημαντικότερους δασκάλους της εποχής του. Μαθητές του υπήρξαν αρκετοί από τους μετέπειτα κορυφαίους Ιταλούς τοπιογράφους.

Το έργο του: Η φύση ως ψυχική κατάσταση

Ειδικεύτηκε στα λυρικά τοπία, κυρίως της Νάπολης, της Γκαέτα και της Αμπρούτσο. Το ύφος του χαρακτηρίζεται από:απαλό, ρομαντικό φως, ήρεμη ατμόσφαιρα, λεπτομερή απόδοση της φύσηςμικρές ανθρώπινες φιγούρες που λειτουργούν ως «ψυχικές νότες» μέσα στο τοπίο

Για αυτό συχνά περιγράφεται ως ζωγράφος που αποδίδει την ψυχή μέσα από το τοπίο.

Η αισθητική του: Το τοπίο ως καθρέφτης της εσωτερικότητας

Ο Smargiassi ανήκει στη γενιά των ζωγράφων που αντιμετώπισαν το τοπίο όχι ως απλή απεικόνιση της φύσης, αλλά ως φορέα συναισθήματος και ψυχικής κατάστασης — μια βασική αρχή του Ρομαντισμού.

Στα έργα τουη φύση παρουσιάζεται συχνά ειρηνική, στοχαστική, λουσμένη σε απαλό φως,οι ανθρώπινες μορφές είναι μικρές, σχεδόν διακριτικές, το βλέμμα του θεατή οδηγείται σε μια εσωτερική, ποιητική ανάγνωση του τοπίου.

Η θάλασσα, οι λόφοι της Νάπολης, οι ήρεμες ακτές και τα αγροτικά μονοπάτια λειτουργούν ως μεταφορές της ανθρώπινης ψυχής: άλλοτε γαλήνιας, άλλοτε μελαγχολικής, πάντα όμως βαθιά συνδεδεμένης με τη φύση.

Το έργο του και η “ψυχή”

Αν και ο Smargiassi δεν ζωγράφισε αλληγορικές μορφές της Ψυχής, η έννοια αυτή διατρέχει υπόγεια όλη τη δημιουργία του:

Η φύση ως εσωτερικό τοπίο

Στα έργα του, όπως οι “Vedute di Vasto” και οι θαλασσογραφίες του Κόλπου της Νάπολης, η φύση δεν είναι απλώς περιβάλλον· είναι χώρος στοχασμού, όπου ο θεατής προβάλλει τα δικά του συναισθήματα. Η ψυχή «ανασαίνει» μέσα από το φως και την ατμόσφαιρα.

 Η ρομαντική μελαγχολία

Η απουσία δραματικών εντάσεων και η επιλογή ήρεμων, σχεδόν ονειρικών τοπίων συνδέονται με τη ρομαντική αναζήτηση της εσωτερικής γαλήνης και της αρμονίας με το θείο.

 Η ανθρώπινη παρουσία ως ψυχική νότα

Οι μικρές ανθρώπινες φιγούρες στα έργα του λειτουργούν σαν σκιές της ανθρώπινης ύπαρξης μέσα στο μεγαλείο της φύσης — μια υπενθύμιση της ταπεινότητας αλλά και της πνευματικότητας του ανθρώπου.

Γιατί θεωρείται ζωγράφος της “ψυχής”

Ο Smargiassi δεν επιδίωξε τη θεαματικότητα. Αντίθετα, καλλιέργησε μια ζωγραφική ήσυχη, στοχαστική, βαθιά συναισθηματική.

Η ψυχή δεν εμφανίζεται ως μορφή, αλλά ως διάθεση, ως ατμόσφαιρα, ως εσωτερική μουσική που αναδύεται από το τοπίο.

Γι’ αυτό και πολλοί ιστορικοί τέχνης τον θεωρούν έναν από τους πιο «ποιητικούς» τοπιογράφους της Νάπολης.

ΠΗΓΕΣ

https://www.artnet.com/artists/gabriele-smargiassi

https://pontiart.com/gabriele-smargiass

https://www.mutualart.com/Artist/Gabriele-Smargiassi

Νάπολη: Μοναδική απτική ξενάγηση στο Παρεκκλήσι Sansevero για τον «Καλυμμένο Χριστό»

Ειδική πρόσβαση για άτομα με προβλήματα όρασης προβλέφθηκε στο εμβληματικό μνημείο της Νάπολης! Το Μουσείο του Παρεκκλησίου Sansevero στη Νάπολη ανοίγει στις 17 Μαρτίου τις πόρτες του για μια ξεχωριστή εμπειρία αφής, αποκλειστικά για τυφλούς και άτομα με μειωμένη όραση. Η δράση, με τίτλο «The Wonder at Hand», προσφέρει τη δυνατότητα απτικής εξερεύνησης του διάσημου «Καλυμμένου Χριστού» του Τζουζέπε Σαμμαρτίνο, καθώς και των μαρμάρινων ανάγλυφων «Σεμνότητα» του Αντόνιο Κοραντίνι και «Αποπλάνηση» του Φραντσέσκο Κουεϊρόλο.

Μια πρωτοβουλία που ενισχύει την προσβασιμότητα στην τέχνη

Η ειδική αυτή ξενάγηση αποτελεί μια σπάνια ευκαιρία για το κοινό με προβλήματα όρασης να γνωρίσει από κοντά μερικά από τα σημαντικότερα έργα της ναπολιτάνικης γλυπτικής. Το πρόγραμμα οργανώνεται από το Μουσείο του Παρεκκλησίου Sansevero σε συνεργασία με την Ιταλική Ένωση Τυφλών και Αμβλυώπων της Νάπολης, με στόχο τη δημιουργία ενός πραγματικά συμπεριληπτικού πολιτιστικού χώρου.

Δωρεάν συμμετοχή με κράτηση και ειδικές

προδιαγραφές

Η συμμετοχή είναι δωρεάν και απαιτείται υποχρεωτική κράτηση μέσω τηλεφώνου ή email. Οι επισκέπτες μπορούν να συνοδεύονται από συνοδό ή σκύλο-οδηγό, ενώ για την προστασία των γλυπτών δεν επιτρέπεται η χρήση κοσμημάτων κατά την απτική επαφή.

Παρουσίαση του προγράμματος και δηλώσεις των διοργανωτών

Το πρόγραμμα παρουσιάστηκε στις 10 Μαρτίου, παρουσία της προέδρου του Μουσείου, Μαρίας Αλεσάντρα Μασούτσι, του προέδρου της Ένωσης Τυφλών, Τζουζέπε Αμπροζίνο, και της ειδικής ξεναγού Ρομπέρτα Μεομαρτίνι. Η Μασούτσι τόνισε ότι η προετοιμασία της δράσης διήρκεσε μήνες, αλλά αποτελεί σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της προσβασιμότητας. Ο Αμπροζίνο υπογράμμισε ότι η τέχνη πρέπει να είναι δικαίωμα όλων και ότι η δυνατότητα απτικής επαφής με τον «Καλυμμένο Χριστό» καταργεί τα εμπόδια ανάμεσα στο έργο και όσους δεν μπορούν να το δουν.

Η τέχνη ως καθολικό δικαίωμα

Η πρωτοβουλία «The Wonder at Hand» αναδεικνύει τη σημασία της προσβασιμότητας στα μουσεία και προσφέρει μια μοναδική εμπειρία που επιτρέπει στους επισκέπτες να αντιληφθούν την τέχνη μέσα από την αφή, μετατρέποντας την αισθητική εμπειρία σε βαθιά και ουσιαστική.

Πηγή: 

https://www.finestresullarte.info/

Με το φως της αρχαιότητας, στην καρδιά της Νάπολης…

 

Με σύμβολο τη μυθική Παρθενόπη και φόντο την καλοκαιρινή πανσέληνο, η Νάπολη τίμησε φέτος τις ρίζες της με μια εντυπωσιακή λαμπαδοφορία στους δρόμους του ιστορικού της κέντρου. 

Η πομπή, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ της Μεγάλης Ελλάδας που διοργανώθηκε από τον Οργανισμό OCCDE della Magna Grecia, ξύπνησε μνήμες αιώνων με δάδες, αρχαιοελληνικές ενδυμασίες, χάλκινες περικεφαλαίες και σύμβολα πολιτισμού που συνέδεσαν τον χθες με το σήμερα. Μια γιορτή μνήμης και ταυτόχρονα αφύπνισης,στην οποία η ελληνική κληρονομιά διεκδικεί ξανά χώρο στον ευρωπαϊκό πολιτισμικό χάρτη.

Αρχαία Παρθενόπη, η κληρονομιά των Ελλήνων στη Νάπολη και τη νότια Ιταλία

Ο αξεπέραστος πολιτισμός της Μεγάλης Ελλάδας έχει προσφέρει γενναιόδωρα το μεγαλείο του και στη Νάπολη, την πιο γνωστή πόλη της νότιας Ιταλίας, αφού η περιοχή είχε αποικιστεί κατά την αρχαιότητα από Έλληνες και έφερε την ονομασία Παρθενόπη. 

Η Παρθενόπη ήταν μια από τις μυθικές Σειρήνες της Ελληνικής Μυθολογίας. Απελπισμένη που δεν ανταποκρινόταν ο Οδυσσέας στο θέλγητρο της φωνής της έπεσε στη θάλασσα και πνίγηκε. Το πτώμα της εκβράστηκε σε μια παραλία της Ιταλίας όπου οι τότε, μόλις νεοφερμένοι εκεί κάτοικοι, άποικοι από την Κύμη της Εύβοιας, τον 10ο αιώνα π.Χ, το περισυνέλεξαν και το ενταφίασαν σε μνήμα.

Του Ανδρέα Αναγνωστόπουλου 

Γύρω από το σημείο αυτό, οι αρχαίοι ημών πρόγονοι ίδρυσαν αργότερα την πόλη τους που ονόμασαν Παρθενόπη. Η πόλη επεκτάθηκε στο νότο και είναι η σημερινή Νεάπολη (Νέα Πόλη, Νάπολη) ενώ η παλιά αποικία είναι η Παλαίπολις. Οικισμοί Ελλήνων υπήρχαν ήδη από τα μέσα της 2ης χιλιετίας π.Χ..

Το 376 π.Χ. η πόλη κατακτάται από τους Ρωμαίους διατηρώντας, ωστόσο τα ελληνικά στοιχεία του πολιτισμού της και τη γλώσσα της. Κατά τους επόμενους αιώνες, η Νάπολη υπήρξε καταφύγιο πολλών Ρωμαίων αυτοκρατόρων σε περιόδους εξορίας τους. 

Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Οκταβιανός Αύγουστος θέσπισε μάλιστα στη Νάπολη τους Ιταλικούς Ολυμπιακούς Αγώνες, κατ'αντιστοιχία με τους ελληνικούς Ολυμπιακούς Αγώνες, θεωρώντας τη Νάπολη "ως την πιο ελληνική πόλη της Ιταλίας"!  

Τις τελευταίες δεκαετίες, η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως ελληνικούς οικισμούς στην περιοχή. Η στρατηγική θέση της Παρθενόπης, και η υπέροχη θέα του λόφου, ο οποίος δέσποζε επάνω από αυτήν, έκανε τους Κυμαίους να ιδρύσουν στον λόφο αυτόν, τον 6ον αιώνα, την νέα τους πόλη, την οποίαν ονόμασαν Νεάπολη. Ο λόφος, στον οποίο χτίσθηκε η Νεάπολις, ονομάσθηκε λόγω της ωραιότητας του Παυσίλυπον (σημερινό Posilipo).  

Σύμφωνα με μία εκδοχή του μύθου, ήταν τα δάκρυα της Σειρήνας Παρθενόπης που γέμισαν τον κόλπο της σημερινής Νάπολης. Στις μέρες μας, το πανεπιστήμιο της Νάπολης ονομάζεται Παρθενόπη, και οι κάτοικοι της συχνά αποκαλούν τους εαυτούς τους «Παρθενοπαίοι» (Partenopei). Έτσι αποκαλείται επίσης η σπουδαία ποδοσφαιρική ομάδα Νάπολι και οι οπαδοί της συχνά φωνάζουν το σύνθημα "Noi Siamo Partenopei" (Εμείς είμαστε από την Παρθενόπη)!  

Πηγές 

http://mythagogia.blogspot.gr/2018/03/blog-post_19.html

https://olympia.gr

http://www.elkosmos.gr