Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Πλάκα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Πλάκα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου 2026

Βραδινός περίπατος στην Πλάκα: Όταν νυχτώνει, οι ιστορίες της παλιάς Αθήνας ξυπνούν

 




Μια 90λεπτη περιήγηση στα Αναφιώτικα και τα στενά της Πλάκας, με έρωτες, θρύλους και λογοτεχνικές αναφορές κάτω από τη σκιά της Ακρόπολης. Η πιο ατμοσφαιρική γειτονιά της Αθήνας υποδέχεται το φθινόπωρο με έναν ξεχωριστό βραδινό περίπατο. Την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου, στις 19:00, το Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης προσκαλεί το κοινό σε μια περιήγηση που αναδεικνύει τις πιο τρυφερές, μυστηριώδεις και άγνωστες ιστορίες της Πλάκας.


Ένας περίπατος όπου η Πλάκα αφηγείται τον εαυτό της

Καθώς πέφτει το φως, τα στενά της Πλάκας και τα Αναφιώτικα μεταμορφώνονται σε σκηνικό που:


  • γεννήθηκαν έρωτες κάτω από τη σκιά της Ακρόπολης,
  • κρύφτηκαν μυστικά πίσω από παλιές αυλόπορτες,
  • έζησαν πρόσωπα που άφησαν το αποτύπωμά τους στην πόλη,
  • διασώθηκαν θρύλοι και αφηγήσεις της παλιάς Αθήνας,
  • και η λογοτεχνία βρήκε το ιδανικό της σκηνικό.


Η δράση συνδυάζει ιστορική αφήγηση, λογοτεχνικές αναφορές και μικρές ιστορίες που συνθέτουν την ταυτότητα της γειτονιάς.


Πρακτικές πληροφορίες

Σημείο συνάντησης:  

Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης

Αγίας Φιλοθέης 17, Πλάκα


Ημερομηνία & ώρα:  

Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου 2026, 19:00


Διάρκεια: 90 λεπτά


Κρατήσεις & πληροφορίες

Περισσότερες λεπτομέρειες:

https://ekedisy.gr/romantikos-peripatos-otan-nychtonei.../


Κρατήσεις:

https://www.more.com/.../romantikos-peripatos-otan.../




Πέμπτη 13 Αυγούστου 2026

Περίπατος Μυστηρίου στην Πλάκα: Η σκοτεινή ιστορία της παλιάς Αθήνας ζωντανεύει



Η Πλάκα, η πιο ιστορική γειτονιά της Αθήνας, κρύβει πίσω από τα στενά της ιστορίες σκοτεινές, θρύλους και εγκλήματα που σημάδεψαν τη μνήμη της πόλης. Το Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης, σε συνεργασία με το Greek Cultural Institute, διοργανώνει έναν ιδιαίτερο βραδινό περίπατο που φωτίζει τις άγνωστες και πιο μυστηριώδεις πτυχές της αθηναϊκής ιστορίας.


Ένας περίπατος στις σκιές της Πλάκας

Την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου, στις 19:00, οι συμμετέχοντες θα περιηγηθούν στα στενά της Πλάκας και θα ανακαλύψουν:


  • πολιτικές δολοφονίες που συγκλόνισαν την Αθήνα
  • ιστορίες πάθους, εκδίκησης και προδοσίας
  • εγκλήματα συνδεδεμένα με ιστορικά γεγονότα
  • λογοτεχνικές αφηγήσεις και αληθινά περιστατικά
  • γεγονότα που ενέπνευσαν γνωστές κινηματογραφικές ταινίες


Ο περίπατος αναδεικνύει την αθέατη πλευρά της πόλης, εκεί όπου η ιστορία συναντά τον θρύλο και η μνήμη γίνεται αφήγηση.


Πρακτικές πληροφορίες

Σημείο συνάντησης: Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης, Αγίας Φιλοθέης 17, Πλάκα

Διάρκεια: 90 λεπτά

Τρίτη 7 Απριλίου 2026

Πασχαλινό Camp 2026 στο Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης: Δημιουργικές μέρες για παιδιά

Το Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης παρουσιάζει και φέτος ένα από τα πιο αγαπημένα και δημιουργικά camps της Αθήνας. Το Πασχαλινό Camp 2026 υπόσχεται τέσσερις ημέρες γεμάτες τέχνη, παιχνίδι και φαντασία για παιδιά 5 έως 11 ετών.


Δημιουργικές δραστηριότητες με αφορμή την τέχνη

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ζωγραφική εμπνευσμένη από βιβλία και έργα γνωστών καλλιτεχνών, δραστηριότητες βασισμένες στις εκθέσεις του Μουσείου και θεατρικά εργαστήρια που ενθαρρύνουν την έκφραση και τη φαντασία. Τα παιδιά ταξιδεύουν σε μαγικούς κόσμους μέσα από ιστορίες, εικόνες και καλλιτεχνικές προκλήσεις που καλλιεργούν τη δημιουργικότητά τους.


Παιχνίδι, εξερεύνηση και εμπειρίες στην Πλάκα

Το Camp επεκτείνεται και έξω από τους χώρους του Μουσείου, με εξερευνήσεις στα στενά της Πλάκας, παιχνίδια κίνησης στον ήσυχο πεζόδρομο, μουσικοκινητικές δραστηριότητες και παρουσιάσεις βιβλίων από αγαπημένους συγγραφείς. Δημιουργικές επισκέψεις σε γειτονικά Μουσεία συμπληρώνουν ένα πρόγραμμα που συνδυάζει γνώση, τέχνη και παιχνίδι.


Ένα Camp με παιδαγωγικό όραμα

Τα μόνιμα στελέχη και οι εξωτερικοί συνεργάτες του Μουσείου προσφέρουν εξατομικευμένη φροντίδα σε κάθε παιδί. Οι στόχοι του προγράμματος περιλαμβάνουν την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης, την ανάπτυξη ομαδικού πνεύματος και την καλλιέργεια της δημιουργικότητας.




Χρήσιμες πληροφορίες για τους γονείς

Τα παιδιά χρειάζεται να έχουν μαζί τους νερό, δεκατιανό και μεσημεριανό φαγητό, σε δοχεία κατάλληλα για φούρνο μικροκυμάτων. Το Camp υπόσχεται ότι κάθε μέρα τα παιδιά θα επιστρέφουν στο σπίτι γεμάτα εμπειρίες, χαρά και δημιουργική ενέργεια.

Έως 17 Απριλίου. Κόρδου 9, Πλάκα. 





Τετάρτη 4 Μαρτίου 2026

Ιστορικός περίπατος στην Πλάκα για την Επανάσταση του ’21



Η Πλάκα, μια από τις παλαιότερες γειτονιές της Αθήνας, κρύβει ακόμη ζωντανά ίχνη από την εποχή της Ελληνικής Επανάστασης. Ένας νέος ιστορικός περίπατος επιχειρεί να φωτίσει γεγονότα, πρόσωπα και άγνωστες ιστορίες που σημάδεψαν την πόλη το 1821.


Περιήγηση στα επαναστατικά ίχνη της Αθήνας

Την Τετάρτη 25 Μαρτίου, διοργανώνεται ιστορικός περίπατος στην Πλάκα με θέμα «Η Πλάκα στην Επανάσταση του ’21». Η δράση προσκαλεί το κοινό να γνωρίσει από κοντά πώς έζησε η Αθήνα τα χρόνια του Αγώνα, ποια γεγονότα διαδραματίστηκαν στα στενά της και ποιοι άνθρωποι διαμόρφωσαν την πορεία της πόλης.

Η περιήγηση αναδεικνύει σημεία που συνδέονται με κρίσιμες στιγμές της Επανάστασης, φωτίζοντας λιγότερο γνωστές πτυχές της αθηναϊκής ιστορίας. Από τόπους συγκρούσεων και οχυρώσεων έως σπίτια αγωνιστών και σημεία στρατηγικής σημασίας, ο περίπατος επιχειρεί να μεταφέρει τους συμμετέχοντες στο κλίμα της εποχής.


Στόχος της δράσης

Η πρωτοβουλία επιδιώκει να ενισχύσει τη γνώση γύρω από την ιστορία της πόλης, αλλά και να αναδείξει τον ρόλο της Πλάκας ως ζωντανού μνημείου της νεότερης Ελλάδας. Μέσα από ιστορικές αναφορές, αφηγήσεις και τεκμηριωμένα στοιχεία, οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να κατανοήσουν καλύτερα:

• πώς επηρέασε η Επανάσταση την καθημερινότητα των Αθηναίων,

• ποια γεγονότα καθόρισαν την πορεία της πόλης,

• ποιοι αγωνιστές και προσωπικότητες συνδέονται με την περιοχή,

• πώς διαμορφώθηκε η Πλάκα μετά την απελευθέρωση.


Πρακτικές πληροφορίες για τους συμμετέχοντες

• Σημείο συνάντησης: Μνημείο Λυσικράτους, Πλάκα

• Ημερομηνία: Τετάρτη 25 Μαρτίου

• Ώρα: 11:30

Η συμμετοχή είναι ανοιχτή στο κοινό και απευθύνεται σε όσους επιθυμούν να γνωρίσουν την ιστορία της Αθήνας μέσα από μια βιωματική, περιπατητική εμπειρία.

Πέμπτη 29 Ιανουαρίου 2026

Έκθεση για την Παλιά Αθήνα στην Πλάκα- Ναΐφ ζωγράφοι στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης και Παράδοσης Αγγελική Χατζημιχάλη








Η Πλάκα κατεβαίνει ένα επίπεδο πιο βαθιά στη μνήμη και ξανασυστήνει την Παλιά Αθήνα μέσα από εικόνες καθημερινότητας και ανθρώπων που μοιάζουν ακόμη ζωντανοί. Ο ανακαινισμένος ημιυπόγειος χώρος του Μουσείου Λαϊκής Τέχνης και Παράδοσης Αγγελική Χατζημιχάλη ανοίγει με έργα της Έρση Αλεξία Χατζημιχάλη και του Γιώργου Σαββάκη, σε μια έκθεση που συνδέει την τέχνη με τη γιορτινή ψυχή της πόλης.

Με αφορμή την ολοκλήρωση των εργασιών ανακαίνισης, ο ιστορικός χώρος του μουσείου στην Πλάκα επαναλειτουργεί φιλοξενώντας έργα δύο εμβληματικών εκπροσώπων της ναΐφ ζωγραφικής, της Έρση Αλεξία Χατζημιχάλη και του Γιώργου Σαββάκη. Η έκθεση λειτουργεί ως επιστροφή στην καθημερινή ζωή της παλιάς πόλης, αναδεικνύοντας γειτονιές, ανθρώπους και στιγμές που διατηρούν ζωντανό τον χαρακτήρα της Αθήνας άλλων εποχών.



Ο ανακαινισμένος ημιυπόγειος χώροςαποκτά νέα δυναμική και μετατρέπεται σε έναν τόπο πολιτισμού ανοιχτό στο κοινό, όπου η τέχνη παρουσιάζεται με απλότητα και αυθεντικότητα. Η επιλογή της χρονικής στιγμής δεν είναι τυχαία, καθώς τα εγκαίνια πραγματοποιούνται με το άνοιγμα του Τριωδίου, περίοδο που η Πλάκα παραδοσιακά συνδέεται με τη γιορτή και τη ζωντάνια.


Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Κυριακή 1 Φεβρουαρίου 2026 στις 12 το μεσημέρι. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 19 Απριλίου 2026 και η είσοδος θα είναι ελεύθερη για το κοινό. Το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης και Παράδοσης Αγγελική Χατζημιχάλη βρίσκεται στην οδό Αγγελικής Χατζημιχάλη 6 στην Πλάκα.



Δευτέρα 13 Οκτωβρίου 2025

Αποκατάσταση Αγίου Νικολάου Ραγκαβά: Το βυζαντινό στολίδι της Πλάκας ξαναζωντανεύει





Ο Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου Ραγκαβά στην Πλάκα, ένα από τα παλαιότερα και πιο εμβληματικά βυζαντινά μνημεία της Αθήνας, ολοκλήρωσε πρόσφατα ένα σημαντικό έργο αποκατάστασης που ενίσχυσε την ιστορική και αρχιτεκτονική του ταυτότητα. Οι εργασίες, που πραγματοποιήθηκαν μέσα στο 2024–2025 από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Αθηνών, στόχευσαν στη διατήρηση του ναού ως ενεργού ενοριακού και πολιτιστικού πυρήνα στο ιστορικό κέντρο της πόλης.

Ιστορία του Αγίου Νικολάου Ραγκαβά στην Πλάκα

Ο ναός χρονολογείται στον 11ο αιώνα και θεωρείται αντιπροσωπευτικό δείγμα μεσοβυζαντινής αρχιτεκτονικής. Πιθανολογείται ότι ιδρύθηκε από την αριστοκρατική οικογένεια των Ραγκαβάδων, που είχε ισχυρή παρουσία στην Κωνσταντινούπολη και την Αθήνα. Η θέση του, κοντά στην Ακρόπολη, τον καθιστά σημείο αναφοράς για την βυζαντινή Αθήνα, ενώ η αρχιτεκτονική του με τον χαρακτηριστικό τρούλο και τις λιθοδομές αποτυπώνει την αισθητική της εποχής των Μακεδόνων αυτοκρατόρων.

Εργασίες αποκατάστασης 2024–2025

Το έργο περιλάμβανε στερέωση του τρούλου και των εξωτερικών τοιχοποιιών, αποκατάσταση της στέγης με παραδοσιακά υλικά, καθώς και καθαρισμό και συντήρηση των εσωτερικών τοιχογραφιών. Οι επεμβάσεις έγιναν με σεβασμό στην ιστορικότητα του ναού, ενώ πραγματοποιήθηκαν αρχαιολογικές διερευνήσεις στον περιβάλλοντα χώρο, όπου εντοπίστηκαν κεραμικά ευρήματα και ίχνη παλαιότερων οικοδομικών φάσεων. Ο ναός παραδόθηκε πλήρως λειτουργικός και επισκέψιμος, με αναβαθμισμένο φωτισμό και πρόσβαση για το κοινό.

Ο ναός σήμερα: Πολιτιστικός και πνευματικός πυρήνας

Ο Άγιος Νικόλαος Ραγκαβά λειτουργεί ως ενοριακός ναός και φιλοξενεί θρησκευτικές τελετές, πολιτιστικές δράσεις και επισκέψεις. Η αποκατάστασή του εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα ανάδειξης βυζαντινών μνημείων της Αθήνας, μαζί με την Καπνικαρέα και την Αγία Αικατερίνη, με στόχο τη δημιουργία ενός ενιαίου δικτύου πολιτιστικών σταθμών.

 ΠΗΓΗ: Αρχική - Διεύθυνση Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων  

/www.culture.gov.g

www.religiousgreece.gr



Πέμπτη 18 Σεπτεμβρίου 2025

Η Στρατιωτική Μουσική Φρουράς Αθηνών γιορτάζει 200 xρόνια Μουσικής Ιστορίας με συναυλία στην Πλάκα

 



Στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 200 χρόνια από την ίδρυση της Στρατιωτικής Μουσικής, η Στρατιωτική Μουσική Φρουράς Αθηνών παρουσιάζει μια επετειακή συναυλία την 27η Σεπτεμβρίου στον κήπο του Μουσείου Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων «Φοίβος Ανωγειανάκης» σε συνεργασία με το Κέντρο Εθνομουσικολογίας. Η εκδήλωση περιλαμβάνει το Οργανικό Σύνολο Πνευστών και το Παραδοσιακό Σύνολο της Στρατιωτικής Μουσικής Φρουράς Αθηνών, συνδέοντας τη μουσική παράδοση με την ιστορία της πόλης και του κτηρίου που στεγάζει το Μουσείο.

Ιστορικός χώρος

Η συναυλία τιμά την πολιτιστική και κοινωνική προσφορά των στρατιωτικών μουσικών, αναδεικνύοντας τη σύνδεση της μουσικής κληρονομιάς με την ιστορία της Αθήνας και την αρχιτεκτονική κληρονομιά της Πλάκας. Το αρχοντικό του Γεωργίου Λασσάνη, αγωνιστή της Επανάστασης του 1821 και πρώτου Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου Στρατιωτικών, στεγάζει σήμερα το Μουσείο και συνδέει την εκδήλωση με τη ζωή και τη δράση του ιστορικού ιδιοκτήτη.


Το πρόγραμμα της συναυλίας περιλαμβάνει δύο μέρη:

 Το Οργανικό Σύνολο Πνευστών θα παιανίσει εμβατήρια και θούριους, που αναδεικνύουν σημαντικές στιγμές της ιστορίας του Ελληνισμού, ενώ το Παραδοσιακό Σύνολο θα προσφέρει ένα μουσικό ταξίδι στα νησιά του Αιγαίου, αναδεικνύοντας τον πλούτο των τοπικών μουσικών ιδιωμάτων. Η εκδήλωση εντάσσεται στον κύκλο του Μουσείου «Μουσικά χωριά στην πόλη», που άρχισε το 2024 και επιδιώκει να φωτίσει την εξέλιξη της μουσικής καθημερινότητας στην αστική ζωή.


Η Στρατιωτική Μουσική Φρουράς Αθηνών, με 200 χρόνια συνεχούς παρουσίας, έχει συμμετάσχει σε καθοριστικές στιγμές της ελληνικής ιστορίας, όπως η Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 1896, η Μικρασιατική Εκστρατεία και το Αλβανικό μέτωπο. Παράλληλα, οι τακτικές εμφανίσεις της στα κεντρικά σημεία της Αθήνας διαμόρφωσαν σε μεγάλο βαθμό την πολιτιστική ζωή και τις μουσικές προτιμήσεις των κατοίκων.


Η συναυλία αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για το κοινό να συνδεθεί με την ιστορική και μουσική κληρονομιά της Ελλάδας, αναδεικνύοντας τη διαχρονική σημασία της Στρατιωτικής Μουσικής στην κοινωνία και τον πολιτισμό της πρωτεύουσας.

Ώρα έναρξης 8 μ.μ 

πληροφορίες και κρατήσεις 210 3254129


Σάββατο 9 Μαρτίου 2019

Γαϊτανάκι και αποκρεάτικο κέφι στην Πλάκα και στο Μοναστηράκι από τις «Μορφές Έκφρασης»


Με διονυσιακό οίστρο, το κέφι σκόρπισαν απλόχερα οι «Μορφές Έκφρασης» στην καρδιά της Πλάκας! Πλήθος κόσμου ενθουσιασμένο σήμερα το μεσημέρι σεργιάνιζε στα γραφικά σοκάκια τραγουδώντας και χορεύοντας. Με αποκορύφωμα την αναβίωση εθίμων, όπως είναι το πολύχρωμο γαϊτανάκι, στο οποίο συμμετείχαν μασκαρεμένοι μπόμπιρες.

Της Μαρίας Αλιμπέρτη


Η πομπή είχε αφετηρία από το  σταθμό του Μετρό της Ακρόπολης παρασύροντας Αθηναίους και τουρίστες, σε μια πορεία κάτω από τον ιερό βράχο της Ακρόπολης, στην γραφική συνοικία της Πλάκας για να καταλήξει στο Μοναστηράκι και συγκεκριμένα στην πολυσύχναστη πλατεία του. Ως άλλοι σάτυροι και μαινάδες, μικροί και μεγάλοι μασκαράδες ξεσήκωναν κάθε περαστικό, ενώ πολλοί ήταν εκείνοι που είχαν εκπλαγεί ευχάριστα και έτρεξαν να τους φωτογραφήσουν.


Παραδοσιακοί σκοποί ερμηνεύτηκαν από τις μελωδικές φωνές των μελών του θεάτρου υπό την συνοδεία μουσικών οργάνων όπως  γκάιντα, κλαρίνο, κιθάρες και νταούλια. Με προβιές, κουδούνια, κέρατα... μάσκες από ελληνικά έθιμα αλλά και άλλες υπέροχες κατασκευές που φορούσαν οι ηθοποιοί του θεάτρου «Μορφές Έκφρασης» έδωσαν ιδιαίτερο χρώμα  στο άρτια επιμελημένο το εγχείρημα.

Ο κόσμος έστησε τον χορό αυθόρμητα στο κάλεσμα των διοργανωτών να δώσουν τα χέρια, ενώ το κέφι απογειώθηκε στο άκουσμα του παραδοσιακού τραγουδιού «Πώς το τρίβουν το πιπέρι;» Η σκηνοθέτης Άννα Σεβαστή Τζίμα ενθάρρυνε χαρακτηριστικά τους συμμετέχοντες να εκτελέσουν τα παραγγέλματα του πρωτοτραγουδιστή!

«Κελαιδείστε με ωραία μου πουλάκια» τραγουδούσε αυθόρμητα το πλήθος όταν η πομπή έφθασε στην πλατεία του Μοναστηρακίου. Φωτογραφικές μηχανές και κινητά τηλέφωνα των θαμώνων της πλατείας «πήραν φωτιά», ενώ πολλοί περίεργοι πλησίασαν και παρασύρθηκαν από τον αποκριάτικο ρυθμό.


Η Πλάκα έζησε πραγματικά παλιές στιγμές αίγλης τότε που οι απόκριες είχαν άλλο χρώμα, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι ερμηνεύτηκαν και τραγούδια που αγαπούσαν ιδιαίτερα οι παλιοί κανταδόροι.

Τετάρτη 31 Οκτωβρίου 2018

Γιατί την περιοχή των Αναφιώτικων την ελέγαν Μαύρες Πέτρες;

Λευκά σπίτια με μικροσκοπικές αυλές, στενά σοκάκια και νησιώτικο στυλ... Οι τουρίστες περπατούν στα στενάκια για να πάρουν μια γεύση από Κυκλάδες και μάλιστα στη σκιά της Ακρόπολης! Μεσημέρι καθημερινής κι όμως πλήθος σεργιανίζει στον οικισμό κάτω από τον Ιερό Βράχο, στα Αναφιώτικα, μια συνοικία χωρίς οδούς, μόνο με αρίθμηση των λιλιπούτειων κατοικιών.

Τα ασβεστωμένα σπίτια με κόκκινα γεράνια, ανάμεσα στα δαιδαλώδη στενάκια λάμπουν  από αυτό που η γιαγιά μου ονομάζει πάστρα… Και ο επισκέπτης έχει το μοναδικό πλεονέκτημα από την άλλη πλευρά  να θαυμάζει τη θέα όλης της Αθήνας αλλά και του Λυκαβηττού! Δεν είναι μόνο ο ρομαντισμός που οδηγεί τους επισκέπτες να ανηφορίσουν από τα στενά της Πλάκας, κυρίως από το δρόμο του Αγίου Γεωργίου του Βράχου!  Είναι η ιστορία αυτής της λαϊκής συνοικίας, η οποία διαμορφώθηκε από εσωτερικούς μετανάστες που έφεραν την αιγαιοπελαγίτικη τεχνοτροπία στην τότε κλασικίζουσα Αθήνα!

της Μαρίας Αλιμπέρτη

Αναφιώτες και άλλοι Κυκλαδίτες μάστορες, όπως ήταν οι μαρμαράδες οι λιθοξόοι, οι ξυλουργοί,  οι κτίστες που ήρθαν στην Αθήνα για να αναζητήσουν ένα καλύτερο μέλλον  και εργάστηκαν στην ανοικοδόμηση της πρωτεύουσας, κατοίκησαν σε αυτή την ιστορική γειτονιά, πάνω από το φράγκικο «Ριζόκαστρο», στο τέλος της νεοκλασικής Πλάκας.



Το κουβάρι της ιστορίας των Αναφιώτικων, όπως το γνωρίζουμε σήμερα έχει την αρχή του στη οθωνική περίοδο της Αθήνας. Ωστόσο, η συγκεκριμένη περιοχή έχει «προϊστορία»: Στα αρχαία χρόνια δεν επιτρέπονταν η κατοίκηση εκεί εξαιτίας ενός χρησμού του Μαντείου των Δελφών. Κατά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο εγκαταστάθηκε εκεί πληθυσμός για να προστατευτεί. Αιώνες μετά, κατά την περίοδο της Οθωμανικής κατοχής της πόλης, η  περιοχή κάτω από την Ακρόπολη ονομαζόταν «Μαύρες Πέτρες», καθώς κατοικούνταν από δούλους, άλλοι λένε ότι ήταν από την Αίγυπτο και άλλοι ότι ήταν Αιθίοπες που ζούσαν στα σπήλαια. Οι  σκλάβοι αυτοί χρησιμοποιούνταν ως υπηρέτες από την ελίτ των  Οθωμανών. Οι παλιοί Αθηναίοι τους αποκαλούσαν «Αραπάδες». Μια πολύ χαρακτηριστική εικόνα περιγράφει, ο γνωστός συγγραφέας παραμυθιών, Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, μεταφέροντας μας στη γειτονιά των Αφρικανών κατοίκων της παλιάς Αθήνας στο Οδοιπορικό του στην Ελλάδα.  

Και στα πιο σύγχρονα χρόνια, η εν λόγω συνοικία ήταν «φωλιά» για τα πιο φτωχά στρώματα. Ο πρώτος βασιλέας της Ελλάδος, ο Όθωνας, έφερε τους καλύτερους τεχνίτες για τα Ανάκτορα, που δεν ήταν άλλοι από τους κάτοικους της Ανάφης. Εκείνοι είχαν αναπτύξει υψηλή τέχνη, καθώς είχαν μάθει να χτίζουν τις οικίες τους με πέτρα πάνω στα βράχια.

Καθώς η κατεστραμμένη Αθήνα έχρηζε ανάγκης ανοικοδόμησης ο Όθωνας πρότεινε στους πρώτους μάστορες που κατέφθασαν από το εν λόγω νησί, τον κτίστη Μ. Σιγάλα και τον ξυλουργό Γ. Δαμίγο, να φέρουν και τις οικογένειές τους στην πόλη. Αναπολώντας την βραχώδη πατρίδα τους επέλεξαν τα βράχια της Ακρόπολης ως ιδανικό μέρος για φτιάξουν το νέο σπιτικό τους. Μάλιστα οι εργασίες των πρώτων σπιτιών πραγματοποιήθηκαν εν μια νυκτί, λέγοντας σε όσους τους παρενοχλούσαν ότι έκτιζαν μια εκκλησία.  Εκτιμάται ότι οι πρώτες οικίες ήταν κοντά στο Μετόχι του Πανάγιου Τάφου και εννοείται, χωρίς την προβλεπόμενη άδεια. Σημειώνεται ότι μετά την απελευθέρωση απαγορεύθηκε και πάλι η ανοικοδόμηση στην περιοχή λόγω των αρχαιολογικών ανασκαφών.

Τα σπίτια των Αναφιωτών που κατέφθασαν για να εργαστούν στην Αθήνα ήταν κολλητά όπως σε κάθε κυκλαδονήσι, χωρίς να καταλαμβάνουν μεγάλο χώρο. Καθώς ο ένας μάστορας σύστηνε τον άλλο, ο οικισμός αυξανόταν. Η Καλλιρόη Παρρέν περιγράφει την συνοικία χαρακτηριστικά στον «Μικρό Ρωμιό», «Ζούσαν κυρίως στις εξώπορτες, στην αυλή ή ακόμη στο δρόμο παρά στα σπίτια τους. Εκεί συζητούσαν και μάλωναν, εκεί έτρωγαν, έπαιζαν, πλένονταν και ντύνονταν τα παιδιά, εκεί αντάλλασσαν επισκέψεις, διαδίδονταν οι ειδήσεις και παντρολογούνταν τα φρόνιμα κορίτσια…»

Οι κυβερνόντες προσποιούνταν ότι δεν έβλεπαν καθώς επρόκειτο για κατοικίες των μαστόρων που είχαν ανάγκη. Οι νέοι κάτοικοι έδωσαν ζωή και στις εγκαταλελειμμένες εκκλησίες και αναστήλωσαν τον Άγιο Γεώργιο του Βράχου και τον  Άγιο Συμεών.
 Ωστόσο, σημειώθηκαν αντιδράσεις καθώς αρκετοί πνευματικοί άνθρωποι της εποχής, με εξαίρεση τον Παπαδιαμάντη και τον Καρκαβίτσα υποστήριζαν ότι η κατοίκηση βεβηλώνει την ιερότητα αλλά και την αισθητική του χώρου, ενώ υπήρξαν προτάσεις από κάποιους αρχαιολόγους για κατεδάφιση. Η συζήτηση γύρω από την συνοικία εντάθηκε με τους πρώτους Ολυμπιακούς Αγώνες.  Ο Δ. Βικέλας, το 1869, πρότεινε στους επισκέπτες της πόλης να απολαμβάνουν τον Παρθενώνα από τον λόφο του Φιλοπάππου, για να αποφεύγουν την «παραμορφωμένη» πλευρά των Αναφιώτικων,.

Οι κάτοικοι των Αναφιώτικων εκτός από τους επικριτές και την έλλειψη νερού, το οποίο κουβαλούσαν από τους Αέρηδες, είχαν να αντιμετωπίσουν και τους Πλακιώτες καθώς οι τελευταίοι τους θεωρούσαν χωριάτες και τους έδιωχναν από την κεντρική Πλατεία της Φιλομούσου Εταιρείας. Για αντίποινα εκείνοι δεν τους άφηναν να πλησιάζουν στην δική τους περιοχή.
Με το πέρασμα του χρόνου και τις μαύρες σελίδες της ιστορίας, η αμιγώς συνοικία των νησιωτών έμελε να φιλοξενήσει και νέους κατοίκους, πρόσφυγες από την Μικρά Ασία και κυρίως από την Σμύρνη. Ωστόσο το νησιώτικο στυλ των κατοικιών διατηρήθηκε.

Η επόμενη αλλαγή έρχεται όταν η ανάγκη  για αρχαιολογική έρευνα το 1950 επιβάλλει την κατεδάφιση μέρους του συνοικισμού. Το 1970 πραγματοποιούνται εκτεταμένες απαλλοτριώσεις από το Υπουργείο Πολιτισμού, καθώς σε πολλές περιπτώσεις δεν υπήρχαν κληρονόμοι ή δεν μπορούσαν να συντηρηθούν από τους δικαιούχους. Τα 45 σπίτια που παραμένουν σήμερα σώθηκαν χάρη στην κήρυξη της συνοικίας ως διατηρητέας και εξακολουθούν να μας φέρνουν μέσα σε αυτά τα σύννεφα από καυσαέρια την αύρα του Αιγαίου.



Πηγή : http://www.eie.gr www.themonitor.gr, www. booksandstyle.gr, www.fainareti.wordpress.com

Παρασκευή 26 Οκτωβρίου 2018

Ο άγνωστος ναός του Αγίου Δημητρίου στην Πλάκα. Γιατί αναφέρεται ως «Παρακκλήσι»;


Κρυμμένος από τους ανυποψίαστους περιπατητές της Πλάκας βρίσκεται ο ναός του Αγίου Δημητρίου, γνωστός και ως «Παρακκλήσι». Οι περισσότεροι στέκονται μπροστά  στο Μνημείο του Λυσικράτους, απορροφημένοι από την ομορφιά του αρχαιοελληνικού μνημείου. Λίγα μέτρα πιο μέσα σε αυτή τη γειτονιά, στους νοτιοανατολικούς πρόποδες της Ακρόπολης, επί της οδού Επιμενίδου, στέκει ο ναός ανάμεσα σε κατοικίες!
Αυτές τις ημέρες είναι πιο εύκολα αναγνωρίσιμο το σημείο για όποιον επιχειρήσει να κάνει το γύρω του μνημείου του Λυσικράτη γιατί ο σημαιοστολισμός προδίδει τον εορτάζοντα ναό. Η γαλανόλευκη αλλά και οι βυζαντινοί θυρεοί κοσμούν τα σκαλάκια του δρόμου που οδηγεί ακριβώς στην ευθεία της σπηλιάς της Ακρόπολης. Ντόπιοι αλλά και κάτοικοι της πόλης από κάθε γωνιά της, σπεύδουν να προσκυνήσουν τον άγιο σε αυτή την μικρή αλλά γραφική κατοικία του.  
της Μαρίας Αλιμπέρτη
Σε ότι αφορά την ιστορία του, ο ναός ήταν αρχικά μια μικρή δίκλιτη καμαροσκεπής βασιλική, αργότερα όμως προστέθηκε μονόκλιτο παρεκκλήσιο, το οποίο αφιερώθηκε στον άγιο Ελευθέριο (15 Δεκεμβρίου). Η προσθήκη είναι μονόρριχτη κατασκευή με κεραμοσκεπή. Το δε βόρειο κλίτος της αρχικής εκκλησίας έχει διαμορφωθεί σε παρεκκλήσιο της αγίας Άννας ( 9 Δεκεμβρίου). Επίσης, στη δυτική πλευρά υψώθηκε κωδωνοστάσιο. Σύμφωνα με την παράδοση, η εκκλησία κτίστηκε γύρω στα 1600. 
Ο εν λόγω ναός αποτέλεσε παρεκκλήσι της μεσοβυζαντινής εκκλησίας της Παναγιάς Καντύλης ή Κανδύλης που βρισκόταν στο ακριβώς απέναντι οικόπεδο από το μνημείο του Λυσικράτη, σύμφωνα με την ξεναγό Αρτέμιδα Σκουμπουρδή, όπως μας ενημέρωσε κατά την ξενάγηση που πραγματοποιήθηκε  με  αφορμή τον εορτασμό της Αθήνας ως Παγκόσμιας Πρωτεύουσας Βιβλίου 2018 και την έκδοση του τεκμηριωμένου βιβλίου της «Μοναστηράκι-Πλάκα.    Οι γειτονιές των Θεών».  Η εν λόγω εκκλησία λέγεται ότι άνηκε στην οικογένεια Κανδύλη, η οποία κατοικούσε στην περιοχή και έδωσε το όνομά της σε αυτή. Η Παναγία Κανδύλη καταστράφηκε κατά την επανάσταση και γκρεμίστηκε  το 1848. Άλλες πηγές αναφέρουν το ναό του Αγίου Δημητρίου ως παρεκκλήσιο του Αγίου Νικολάου Ραγκαβά.
Την προσοχή όσων πλησιάζουν ελκύει μια εντοιχισμένη πλάκα, δίπλα στην είσοδο της εκκλησίας, η οποία μας πληροφορεί ότι στον εν λόγω ναό διακόνησε ο ήρωας της Ελληνική Επανάστασης Αθανάσιος Διάκος, ο οποίος θανατώθηκε από τους Οθωμανούς με τον γνωστό μαρτυρικό τρόπο. Ωστόσο το γεγονός, σύμφωνα mε πηγές,  δεν έχει διασταυρωθεί από τους ιστορικούς.

Στον κήπο του Παρεκκλησίου, εντοπίστηκε μία ενεπίγραφη πλάκα του 1724 με ανάγλυφη παράσταση κουκουβάγιας (γλαύκας), η οποία φέρει σταυρό στο κεφάλι της, και στις τέσσερις γωνίες τα γράμματα ΙΣ-ΧΣ-ΝΙ-ΚΑ και τις λέξεις ΑΨΚΛ…πιθανολογέιται ότι αναφέρεται  στη συνδρομή των  Μιχαήλ Φωκά, Αγγέλου Μπενιζέλου, Δημητρίου Καβαθά. Πρόκειται για επιφανείς “Αθηναίους, που μάλλον ανακαίνισαν την εκκλησία.

Πηγές :http://enoria-ragkavas.blogspot.com, www.olympia.gr

Τετάρτη 24 Οκτωβρίου 2018

Πώς το Φετιχέ Τζαμί της Αθήνας συνδέεται με την Αγιά Σοφιά;

 Ευθυτενείς κίονες, το εντυπωσιακό κτίσμα του Ρολογιού του Κυρρήστου ή του Πύργου των  Αέρηδων και οι καμπυλωτές σκεπές του Τζαμιού: ένα μοναδικό παλίμψιστο αποτελεί ο αρχαιολογικός χώρος της Ρωμαϊκής Αγοράς στην Πλάκα συμπυκνώνοντας την ιστορία της Αθήνας σε μερικά μόνο τετραγωνικά μέτρα. Ανάμεσα στα τεκμήρια του αρχαιοελληνικού κλέους, στο βόρειο τμήμα της αγοράς, το Φετιχέ Τζαμί έρχεται να υπενθυμίσει την ιδιαίτερη ομορφιά του τόπου μας, ο οποίος συνδυάζει δυτικά στοιχεία με αυτά της Ανατολής!

της Μαρίας Αλιμπέρτη 

Γνωστό  και ως Τζαμί του Σταροπάζαρου, μετά τις εργασίες αποκατάστασής του άνοιξε τις πύλες του στο κοινό και φιλοξενεί φωτογραφική έκθεση με ντοκουμέντα από την ιστορία του μνημείου αλλά και του έργου αναστήλωσης του. Το Φετιχιέ Τζαμί, μνημείο της οθωμανικής κατοχής της Αθήνας, αρχικά θεωρήθηκε ότι χτίστηκε εντός του Πάνω Παζαριού, (παζάρι των σιτηρών), μετά την κατάκτηση από τον Ομάρ το 1456 (συνθηκολόγηση των Οθωμανών με τον τελευταίο δούκα των Acciajuoli ), για την επίσκεψη του σουλτάνου Μωάμεθ (Μεχμέτ) Β΄ τον Πορθητή το 1458 και δόθηκε αυτό το όνομα, το «Τζαμί του Πορθητή» προς τιμήν του. 
Οι πρώτες θεωρίες υποστήριζαν ότι χτίστηκε πάνω στα ερείπια ναού της Παναγίας του Σταροπάζαρου, η οποία λειτούργησε ως κεντρικός ναός των ορθοδόξων την περίοδο της Φραγκοκρατίας. Στη συνέχεια ανατράπηκαν αυτές οι θεωρίες, αλλά νεότερες έρευνες που αναχρονολόγησαν το μνημείο ως έργο του 17ου αιώνα, το οποίο οικοδομήθηκε σε αντικατάσταση παλαιότερου τεμένους, επιβεβαιώνουν ότι οικοδομήθηκε στα χνάρια τρίκλιτης μεσοβυζαντινής βασιλικής καθώς εντοπίστηκαν τμήματα του βόρειου κλίτους, η κόγχη του ιερού και ο νάρθηκας.

Η σύνδεση με τον Παρθενώνα 
Για την ιστορία, κατά την τετραήμερη επίσκεψή του ο ελληνοτραφής σουλτάνος  Μωάμεθ  ο Πορθητης θαύμασε την ομορφιά της Αθήνας και παραχώρησε διοικητικά και φορολογικά προνόµια στους Αθηναίους. 
Μάλιστα λέγεται ότι παραχώρησε τον Παρθενώνα, ως εκκλησία της Παναγίας της Αθηνιώτισσας, στους ορθοδόξους, τουλάχιστον έως τον Πρώτο Ενετοτουρκικό Πόλεµο (1463-1479),κι έκτοτε μετατράπηκε σε τζαμί κερδίζοντας τον θαυμασμό του περιηγητή  Jean-Baptiste Tavernier, το 1664, ο οποίος το περιέγραψε ως «ένα ωραιότατο, πελώριο, ολοµάρµαρο ναό».

Το αρχιτεκτονικό «δάνειο»

Στο Φετιχέ τζαμί ο επισκέπτης ακόμη και σήμερα μπορεί να διακρίνει το μιχράμπ , δηλαδή την ημικυκλική εσοχή στο τείχος που υποδεικνύει προς τη Μέκκα. Το μνημείο έχει ιδιαίτερη αξία καθώς θεωρείται ως το παλαιότερο αντιπροσωπευτικό δείγμα του αρχιτεκτονικού τύπου «quatrefoil», αφού η στέγη αποτελείται από τέσσερα τεταρτοσφαίρια για την αντιστήριξη του κεντρικού τρούλου, ενώ τέσσερις μικρότεροι τρούλοι αντιστοιχούν στις γωνίες του οικοδομήματος.

Μάλιστα ο εν λόγω αρχιτεκτονικός τύπος εκτιμάται ότι έχει πρότυπο το ναό της Αγίας Σοφίας, που συναντάται σε σπουδαία τεμένη της Κωνσταντινούπολης, όπως το Μπλε και το Γενί Τζαμί, αλλά και στα Βαλκάνια. Ιδιαίτερης ομορφιάς είναι και το προστώο, όπως συνήθιζε το τυπικό του οθωμανικού τεμένους πέρα από την αίθουσα προσευχής, το οποίο φέρει στην όψη πέντε τόξα, στηριζόμενα σε δύο κτιστούς πεσσούς στις γωνίες και τέσσερις κίονες μεταξύ αυτών. 

Με την ίδρυση του Νεοελληνικού κράτους και την μεταφορά της πρωτεύουσας στην Αθήνα, το Φετιχιέ Τζαμί λειτούργησε ως στρατιωτική φυλακή του φρουραρχείου της πόλης, στη συνέχεια στρατώνας, ενώ από το 1824 παραχωρήθηκε από τη Δημογεροντία στη Φιλόμουσο Εταιρεία για τη στέγαση σχολείου αλληλοδιδακτικής μεθόδου. Πριν το 1890, μετατράπηκε σε αλευραποθήκη, ενώ στους εξωτερικούς του τοίχους προσκολλήθηκαν οι κλίβανοι του στρατιωτικού αρτοποιείου. Την τελευταία του χρήση, η οποία ήταν και η περισσότερο μακρόχρονη από τις μεταγενέστερες, διατήρησε έως και το 1935, οπότε και απελευθερώθηκε από τις εξωτερικές προσθήκες. Μέχρι την αποκατάστασή του, για δεκαετίες στέγαζε αρχαιολογικό υλικό.

Πηγη : http://odysseus.culture.gr, http://www.eie.gr  http://www.athenscitymuseum.gr

Δευτέρα 17 Σεπτεμβρίου 2018

Γνωρίζεις το Ρηνάκι της Πλάκας; Πόσο αντέχει ο ναός στον χρόνο;

Μικρός και ταπεινός ανάμεσα στα επιβλητικά νεοκλασικά κτήρια, κάτω από την στάθμη του δρόμου κρατά όμως  το αγερωχο ύφος του αλλά και την ταπεινότητά του …Το Ρηνάκι  της Πλάκας, ο μικρός ιερός ναός στην οδό Ναυάρχου Νικοδήμου, απέκτησε το όνομα  του λόγω του μικρού μεγέθους του ναού με διαστάσεις 6 επί 6 μέτρα. Στην πραγματικότητα αποτελεί μικρό τμήμα μιας τρίκλιτης βασιλικής  των παλαιοχριστιανικών αιώνων. Ίσως ο πρώτος του λίθος τοποθετήθηκε πιο παλιά και από τον 7ο αιώνα.
Το χαριτωμένο όνομα του ιερού ναού της Αγίας Ειρήνης έχει συνδεθεί με πολλές ιστορίες: Σύμφωνα με τον Δημήτριο Καμπούρογλου στην εκκλησία αυτή προσεύχονταν οι μαθήτριες του Γυμνασίου Χιλλ πριν από τις εξετάσεις γιατί θεωρούσαν την Αγία προστάτιδά τους.

Της Μαρίας Αλιμπέρτη

Ο λιλιπούτειος ναός έρχεται σε επαφή με την πίσω πλευρά του κτηρίου της Αρχιεπισκοπής Αθηνών και περιλαμβάνει εκτός του ναού και μία μικρή διώροφη κατοικία, στην πραγματικότητα βρίσκεται στην αυλή του γραφείου Νεότητας της Αρχιεπισκοπής Αθηνών.  
Καθώς το εκκλησάκι βρίσκεται πολύ κοντά στη μονή της Αγίας Φιλοθέης Μπενιζέλου, η οποία κατεδαφίστηκε το 1890 και στη θέση του ανεγέρθηκε το Μητροπολιτικό Μέγαρο από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Γερμανό Καλλιγά, είναι πολύ πιθανό να ευσταθεί η εικασία ότι ο ναός συνδεόταν με κάποιο τρόπο με την συγκεκριμένη μονή. Όπως αναφέρουν οι  πηγές στο εσωτερικό του μικρού ναού σώζονται γλυπτές παραστάσεις από τον 7ο αιώνα και τοιχογραφίες από τον 12ο και 13ο αιώνα, δηλαδή ίχνη τοιχογραφιών της μέσης βυζαντινής εποχής βρέθηκαν ψηλά στην κόγχη της αψίδας

Προγενέστερα κτίσματα

Στο βάθος του χρόνου  ο συγκεκριμένος τόπος  είχε φιλοξενήσει διάφορες χρήσεις:  Ο αθηναιογράφος Δημήτριος Καμπούρογλου αναφέρει ότι εδώ βρίσκονταν τα ρωμαϊκά λουτρά, στα οποία λούζονταν οι φοιτητές και ανάμεσα σ’ αυτοὺς ο Μέγας Βασίλειος και ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνὸς. Εντοιχισμένα στο δυτικό τοίχο της αυλής και τα τμήμα μικρού μαρμάρινου ραβδωτού κίονα ρωμαϊκής εποχής, που προβάλλει από το δάπεδο της, συνδέουν αορίστως το χώρο αυτό με τα λουτρά. Εκεί μεταγενέστερα εκτιμάται ήταν και τα τουρκικά λουτρά.

Ο ναός
Πρόκειται για ένα μονόχωρο ναό -μαζί με την αψίδα του ιερού- που καλύπτεται σήμερα με  κεραμοσκεπή στέγη. Μάλιστα λέγεται ότι εξωτερικά ήταν επιχρισμένος. Οι δε τοίχοι του είναι κατασκευασμένοι με αργολιθοδομή με μικρούς λίθους, στην οποία έχουν ενσωματωθεί "spolia" από παλαιότερα κτίσματα, όπως ένα θωράκιο στη δυτική πλευρά. Σύμφωνα με τους ειδικούς η ύπαρξη σπολίων του 7ου-8ου αιώνα, τα οποία είναι τοποθετημένα πρόχειρα, σχεδόν ως οικό δομικό υλικό, θεωρείται ότι δεν υπάρχει καμιά σχέση του παρόντος κτηρίου με αυτό από το οποίο προέρχονται, δηλαδή  μπορούν να προέρχονται από διάσπαρτα μέλη παλαιότερων κτηρίων,
από τα οποία υπήρχε πληθώρα στη περιοχή της Πλάκας. Γι’ αυτό καταλήγουν ότι η παρούσα εικόνα του ναού ανήκε σε μια οικοδομική φάση του 9ου αιώνα.
Καθώς  η βάση  του ναού έχει πολύ καλή συναρμογή με τον κορμό του κίονα  εκτιμάται ότι ανήκει στην πρώτη τους χρήση του κτίσματος-  με επιφύλαξη μπορούν να χρονολογηθούν και αυτά στον 7ο-8ο αιώνα .
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί στον περαστικό ότι στη νότια πλευρά, λόγω της μεγάλης υψομετρικής διαφοράς με το δρόμο, το παράθυρο του ναού βρίσκεται στη ίδια περίπου στάθμη με το πεζοδρόμιο, μετά την ολοκλήρωση της χάραξης της οδού Ναυάρχου Νικόδημου κατά το 19ο αιώνα.

πηγές: